133 views

Տարիքի հետ կնոջ օրգանիզմը բազմաթիվ փոփոխություններ է կրում, և դրանից առաջնայինը դաշտանային ցիկլի դադարումն է, որը երբեմն կարող է լինել տիպիկ տարիքային շեմից շուտ, իսկ երբեմն էլ ուշանալ: Երկու դեպքում էլ դաշտանադադարն ուղեկցվում է որոշակի առողջական խնդիրներով: Ե՞րբ է տեղի ունենում դաշտանադադարն ու ի՞նչ ախտանշաններով է այն ուղեկցվում: Դաշտանադադարը (մենոպաուզա) կնոջ ռեպրոդուկտիվ համակարգի ինվոլյուցիան է՝ հետ զարգացումը: Առաջանում է, երբ կնոջ ձվարանները դադարում են ձվաբջջի առաջացման ֆունկցիան: Իրական դաշտանադադարի ընթացքում, օրգանիզմում էստրոգենի և պրոգեստերոնի սինթեզը սկսում է պակասել: Ինչը պատճառ է հանդիսանում անակնոն դաշտանային ցիկլերի առաջացման, որոնք ի վերջո դադարում են: Սովորաբար, դաշտանադադարը սկսում է 50 տարեկանին մոտ: Սակայն երբեմն այն կարող է սկսվել ավելի վաղ կամ ուշ: Առանձացվում է դաշտանադադարն ենք երեք շրջան. նախադաշտանադադար՝ նախորդում է դաշտանի լիարժեք դադարին, տևում է 2-5 տարի, որի ընթացքում ձվարանների ֆունկցիան աստիճանաբար հանգչում է, Õ¤Õ¡Õ·Õ¿Õ¡Õ¶Õ¡Õ¤Õ¡Õ¤Õ¡Ö€, հետդաշտանադադար՝ այս փուլը սկսվում է վերջին դաշտանային ցիկլից 12 ամիս անց: Ô´Õ¡Õ·Õ¿Õ¡Õ¶Õ¡Õ¤Õ¡Õ¤Õ¡Ö€Õ« Õ¡Õ­Õ¿Õ¡Õ¶Õ«Õ·Õ¥Ö€Õ¶ Õ¥Õ¶. Õ»Õ¥Ö€Õ´Õ¡Õ°Õ¸Ö€Õ¤Õ¡Õ¶Ö"Õ¶Õ¥Ö€, Õ£Õ«Õ·Õ¥Ö€Õ¡ÕµÕ«Õ¶ Ö"Ö€Õ¿Õ¶Õ¡Ö€Õ¿Õ¡Õ¤Ö€Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶, Õ°Õ¸Õ£Õ¶Õ¡Õ®Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶, հեշտոցի չորություն, ցավոտ սեռական ակտ, սեռական ցանկության անկում, օստեոպոռոզ, որը առաջացնում է փխրուն ոսկրեր, Õ´Õ«Õ¦Õ¡Ö€Õ±Õ¡Õ£Õ´Õ¡Õ¶ Õ¯Õ¡Õ¼Õ¡Õ¾Õ¡Ö€Õ´Õ¡Õ¶ Õ¤ÕªÕ¾Õ¡Ö€Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶Õ¶Õ¥Ö€, Õ´Õ«Õ¦Õ¡ÕºÕ¡Ö€Õ¯Õ« Õ¯Ö€Õ¯Õ¶Õ¾Õ¸Õ² Õ¢Õ¸Ö€Õ¢Õ¸Ö"Õ¸Ö'Õ´Õ¶Õ¥Ö€, Õ¿Ö€Õ¡Õ´Õ¡Õ¤Ö€Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¡Õ¶ Õ¡Õ¶Õ¯Õ¸Ö'Õ´Õ¶Õ¥Ö€ Ö‡ Õ¤ÕµÕ¸Ö'Ö€Õ¡Õ£Ö€Õ£Õ¼Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶, Õ¤Õ¥ÕºÖ€Õ¥Õ½Õ«Õ¡, Õ¡Õ¶Õ°Õ¡Õ¶Õ£Õ½Õ¿Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶, ինսոմնիա՝ քնի խանգարման խնդիրներ, Õ¡Õ¶Õ¯Õ¡Õ¶Õ¸Õ¶ Õ¯Õ¡Õ´ Õ¡Õ¼Õ¡Õ¿ Õ¤Õ¡Õ·Õ¿Õ¡Õ¶Õ¶Õ¥Ö€, քաշի ավելացում, Õ´Õ¡Õ¦Õ¥Ö€Õ« Õ¯Õ¸Ö€Õ¸Ö'Õ½Õ¿, Õ°Õ¡Õ¯Õ¸Ö'Õ´ Õ¤Õ¥ÕºÕ« Õ½Õ¶Õ¸Ö'Õ¶Õ¤Õ¨, մոռացկոտություն և մշուշոտ մտածողություն, սիրտ-անոթային համակարգի հիվանդությունների սրացում: Ô´Õ¡Õ·Õ¿Õ¡Õ¶Õ¡Õ¤Õ¡Õ¤Õ¡Ö€Õ« Õ¤Õ¥ÕºÖ"Õ¸Ö'Õ´ Õ¯Õ¡Ö€Õ«Ö" Õ¯Õ¡Õž Õ¤Õ«Õ´Õ¥Õ¬Õ¸Ö' Õ¢ÕªÕ«Õ·Õ¯Õ«: Կինը, առհասարակ, պետք է գտնվի բժշկի հսկողության տակ, մանավանդ անցումային այս փուլում: Բժշկին դիմելը 2 նպատակ ունի՝ ախտանիշերի շտկող, մեղմացնող բուժում, և դաշտանադադարում քաղցկեղի ռիսկի գնահատումը: Դաշտանադադարից հետո քաղցկեղի ռիսկը բարձրացնող երկու գլխավոր պատճառ կա. հորմոնների ազդեցության ավելացումը, ինչպիսին է էստրոգենը ձվազատումների քանակի ավելացումը: Ձվազատում՝ նշանակում է ձվարանի կողմից ձվաբջջի արտադրութուն: Այն կանայք, ովքեր երկար տարիներ են տեսել դաշտաններ, և ունեցել են բազմաթիվ ձվազատումներ, ունեն՝ արգանդի, կրծքագեղձի և ձվարանների քաղցկեղի առաջացման բարձր ռիսկ: Սա ներառում է այն կանաց, ում մոտ. դաշտանային ցիկլը սկսել է 12 տարեկանից շուտ, դաշտանադադարը սկսվել է 55 տարեկանից ուշ: Կնոջ մոտ դաշտանադադարը կարող է սկսվել ավելի վաղ՝ 40 տարեկանից շուտ: Ինչո՞վ է դա պայմանավորված: Սա կոչվում է վաղաժամ դաշտանադադար: Այն կարող է պայմանավորված լինել ժառանգական նախատրամադրվածությամբ, կարող է լինել սթրեսի, քաշի կտրուկ տատանման հետևանք: Ծխող կանանց խորհուրդ է տրվում դադարեցնել ծխելը, որովհետև նրանց մոտ դաշտանդադարը նկատվում է մոտ երկու տարի ավելի վաղ, քան չծխող կանանց մոտ, բացի այդ՝ ծխող կանանց մոտ սիրտ-անոթային հիվանդությունների ռիսկերը կրկնակի մեծ են: Քաղցկեղ ունեցող կանանց մոտ դաշտանադադարը կարող է ավելի վաղ սկսվել: Քանզի հակաքաղցկեղային բուժման մեջ օգտագործվող որոշակի դեղեր արգելակում են ձվարանների աշխատանքը: Արդյոք հնարավո՞ր է կանխել դաշտանադադարը: Դաշտանադադարը կանխելու նպատակով կանանց խորհուրդ է տրվում հետևյալ բուժման սխեմաները. Օրալ կոնտրացեպտիվներ Սրանք այլ կերպ կոչվում են հակաբեղմնավորիչներ: Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ այս դեղերը իջեցնում են ձվարանի քաղցկեղի ռիսկը, քանի որ նրանք ժամանակավորապես դադարեցնում են ձվազատումը: Կոմբինացված հորմոնալ թերապիա կամ փոխարինող հորմոնաթերապիա՝ ՓՀԹ: ՓՀԹ-ն օգնում է պակասացնել մենոպաուզալ այնպիսի ախտանիշերը, ինչպիսիք են ջերմահորդանքները և օստեոպորոզը: ՓՀԹ-ն դա էստրոգենի և պրոգեստինի զուգակցումն է: Պրոգեստինը դա լաբորատորիայում սինթեզվող պրոգեստերոնն է: Women's Health Initiative study՝ հայտնի Ամերիկյան հետազոտությունը ցույց տվեց, որ ՓՀԹ ստացող կանայք ունեն հաստ և ուղիղ աղու քաղցկեղի ու ոսկրերի կոտրվածքների ցածր ռիսկ: Սակայն առկա է. Õ½Ö€Õ¿Õ¡Õ´Õ¯Õ¡Õ¶Õ« Õ«Õ¶Ö†Õ¡Ö€Õ¯Õ¿Õ«, Õ¯Õ¡Õ©Õ¾Õ¡Õ®Õ«, թրոմբագոյացման, կրծքագեղձի քաղցկեղի, բարձր ռիսկ: ÔµÕžÖ€Õ¢ Õ¶Õ·Õ¡Õ¶Õ¡Õ¯Õ¥Õ¬ Õ°Õ¸Ö€Õ´Õ¸Õ¶Õ¡Õ¬ Õ¤Õ¥Õ²Õ¥Ö€: Գոյություն ունեցող ռիսկերի հետևանքով, բժիշկները սովորաբար ՓՀԹ-ն խորհուրդ չեն տալիս, մանավանդ կանանց, ովքեր ունեն՝ կրծքագեղձի քաղցկեղի օնկոանամնեզ՝ հանդիպել է ընտանիքի այլ անդամի մոտ, կամ կրծքագեղձի քաղցկեղի բարձր ռիսկ ունեցող կանանց: Երբեմն, ՓՀԹ-ն նշանակվում է փոքր չափաբաժիններով, կարճ ժամանակով, որպեսզի վերացնենք որոշ մենոպաուզալ ախտանիշներ: Որոշակի դեպքերում էլ ՓՀԹ-ն բժիշկը նշանակում է միայն էստրոգենով: Սա ընդունելի է հիստերէկտոմիա տարած կանանց համար: Հիստերէկտոմիան դա արգանդի վիրահատական հեռացումն է: Էստրոգենը, որը չի կոմբինացվում պրոգեստերոնի հետ, կարող է հանգեցնել արգանդի լորձաթաղանթի հաստացմանը: Ինչը բարձրացնում է արգանդի քաղցկեղի ռիսկը: Õ"Õ€Ô¹-Õ« Õ¡Ö€Õ¤ÕµÕ¸Ö'Õ¶Õ¡Õ¾Õ¥Õ¿Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'ÕµÕ¨ Õ°Õ¡Õ¯Õ¡Õ½Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶ Õ§: Ô±Õ¾Õ¥Õ¬Õ«Õ¶, Õ¢Õ¸Ö'ÕªÕ´Õ¡Õ¶ Õ¼Õ«Õ½Õ¯Õ¥Ö€Õ¨ Ö‡ Õ¿Õ¾Õ¡Õ® Ö…Õ£Õ¸Ö'Õ¿Õ¨ Õ¿Õ¡Ö€Õ¢Õ¥Ö€ Õ§ ÕµÕ¸Ö'Ö€Õ¡Ö"Õ¡Õ¶Õ¹ÕµÕ¸Ö'Ö€ Õ¯Õ¶Õ¸Õ» Õ°Õ¡Õ´Õ¡Ö€: Արդյո՞ք կարող ենք երաշխավորել, որ հորմոնալ թերապիայից հետո կինը նորից դաշտան կտեսնի: Բուժման ընթացքում կունենանք ցիկլիկ բնույթի արյունային արտադրություն սեռական ուղիներից, որը սակայն վերարտադրողական ֆունկցիան չի վերականգնում: Նյութը ՝ http:// nairimed.com