JN: Almonds do not relieve symptoms of anxiety and depressionAlmonds do not significantly alleviate mild to moderate symptoms of anxiety and depression. Scientists from King’s College London reached this conclusion following a 12-week experiment involving 84 people. The findings were published in The Journal of Nutrition (JN).
The participants had an average age of 25. One group ate 56 grams of almonds every day, while the control group received a different snack with approximately the same calorie content. By the end of the experiment, the severity of anxiety and depression symptoms had changed by roughly the same amount in both groups, with no statistically significant difference detected by the researchers.
Almonds also had no effect on the composition of the gut microbiota or levels of short-chain fatty acids — substances produced by gut bacteria that may be involved in communication between the gut and the brain. Thus, the study did not support the hypothesis that regular almond consumption could improve mental well-being through changes in the gut.
However, participants who consumed almonds were less likely to experience hard stools. The nuts had no noticeable effect on other gastrointestinal symptoms.
The authors note that these findings do not mean almonds are generally useless for health. However, their ability to reduce anxiety and depression remains unproven. According to the researchers, the potential effects of nuts on mental health require longer-term studies and trials involving larger numbers of participants.
read more
1450 views
02 JULY 2026 08:40
406 views
12 SEPTEMBER 2026 19:05
1362 views
04 SEPTEMBER 2026 08:31
973 views
01 SEPTEMBER 2026 12:03
Slavmed Medical Center has performed Armenia’s first robotic remote surgery, marking a new milestone in the country’s healthcare sector.
The procedure was carried out by one of the world’s leading urologists, Professor Alexandre Mottrie, Head of the Urology Department at OLV Hospital in Aalst, Belgium, and Executive Director of the ORSI Academy. Operating from Belgium, more than 3,300 kilometres away, he performed surgery on a patient at Slavmed Medical Center in Yerevan.
The patient, who had early-stage prostate cancer, underwent a robot-assisted radical prostatectomy. According to the medical centre, the remote procedure was completed safely and successfully, supported by the expertise of Slavmed’s medical team and the clinic’s advanced technological infrastructure.
“From the very first day of Slavmed Medical Center’s establishment, we have chosen the path of continuous development and improvement by embracing modern approaches and innovation. Performing Armenia’s first robotic remote surgery is a landmark achievement for us,” said Slavmed founder Armine Hovakimyan.
Slavmed was the first medical centre in Armenia to introduce robotic surgery and establish a specialised robotic surgical team. The successful procedure was made possible by the Toumai MT-1000 robotic surgical system, equipped with Armenia’s only dedicated module for remote surgery, as well as the clinic’s high-speed internet infrastructure.
According to the medical centre, these technologies allow surgeons to control the robotic system remotely while ensuring a safe and precise operation. Extensive preparatory work was also carried out to synchronise the robotic systems used at the two hospitals.
Mher Mkrtchyan, Head of the Urology Department at Slavmed Medical Center, who remained in the operating theatre alongside the patient throughout the procedure, said: “This is a significant milestone because medicine is beginning to transcend borders. Our patient trusted our clinic and our team and chose this option without hesitation. I was present in the operating room and was ready at any moment to continue the operation immediately if any technical issue arose, so there was never any risk to the patient’s life or health.”
With this achievement, Armenia joins the group of countries capable of providing remote robotic surgery.
Levon Grigoryan, Head of the Robotic Surgery and Endoscopic Service at Slavmed Medical Center, said the accomplishment had been made possible by implementing a comprehensive remote surgery system.
“Our goal is to ensure that every citizen of Armenia has access to medical care at the level of the world’s leading centres. This system allows the expertise of the world’s top specialists to be present in our operating theatres. It also significantly reduces costs for patients, who no longer need to travel abroad and stay there to receive the same treatment,” Grigoryan said.
Professor Alexandre Mottrie praised the cooperation between the two medical teams.
“Coordination between teams is essential during remote surgery. Slavmed demonstrated an exceptionally high standard, once again confirming its leading position in the region. By introducing remote robotic surgery, the clinic is opening a new chapter, and I am pleased to contribute my experience and expertise to help make this initiative a success,” he said.
According to the medical centre, patient safety was ensured through multiple layers of protection, including backup communication channels in the event of connectivity disruptions, while engineering and surgical teams remained on standby at both locations throughout the procedure.
Հակաբիոտիկների հետ զուգահեռ հակասնկային դեղերի կիրառման հաճախականության գնահատումը
Մշտական հարց` անհրաժեշտ է արդյո՞ք հակասնկային նշանակել հակաբիոտիկների հետ: Աշխարհում քրոնիկ և վարակային հիվանդությունների արդյունավետ բուժումն այսօր բախվում է մի շարք լուրջ մարտահրավերների, որոնցից մեկը հակամանրէային և հակասնկային դեղերի ոչ ռացիոնալ կիրառումն է։ Գործնականում և հասարակական մակարդակում բավական տարածված է այն սխալ պատկերացումը, թե հակաբիոտիկների ընդունումը պարտադիր պետք է ուղեկցվի հակասնկային դեղերի կիրառմամբ՝ որպես սնկային վարակներից կանխարգելման միջոց։ Այս մոտեցումը հաճախ ձևավորվում է ոչ մասնագիտական խորհրդատվության կամ ինքնաբուժման արդյունքում և հանգեցնում է հակասնկային դեղերի անհիմն օգտագործման։
Միջազգային հեղինակավոր կլինիկական ուղեցույցներն ու գիտական հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ հակասնկային դեղերի կիրառման զգալի մասը՝ մոտ 30–50%-ը, համարվում է անտեղի կամ ոչ օպտիմալ։ Չնայած այն փաստին, որ լայն սպեկտրի հակաբիոտիկները կարող են որոշակիորեն խաթարել օրգանիզմի բնական միկրոֆլորան, դա ինքնին չի նշանակում, որ բոլոր պացիենտների մոտ անխուսափելիորեն զարգանալու է կլինիկորեն նշանակալի սնկային վարակ։ Հետևաբար, կանխարգելիչ հակասնկային թերապիան չունի բավարար գիտական հիմնավորում։ Ավելին, նման ոչ նպատակային կիրառումը կարող է ունենալ մի շարք բացասական հետևանքներ։ Դրանցից են դեղակայուն սնկային շտամների առաջացման և տարածման վտանգի մեծացումը, լյարդի տոքսիկ ազդեցությունների և դեղային փոխազդեցությունների հաճախականության աճը, ինչպես նաև լրացուցիչ ֆինանսական բեռի ձևավորումը թե՛ հիվանդների, թե՛ առողջապահական համակարգի համար։ Այս գործոնները միասին ընդգծում են հակասնկային դեղերի զգույշ և հիմնավորված կիրառման անհրաժեշտությունը։
Հակասնկային թերապիան, այդ թվում՝ պրոֆիլակտիկ կիրառումը, պետք է իրականացվի խիստ անհատականացված մոտեցմամբ։ Այն հիմնականում ցուցված է բարձր ռիսկային խմբերում, ինչպիսիք են՝ ծանր կամ միջին աստիճանի իմունային թուլացում ունեցող պացիենտները, արյան համակարգի հիվանդություններով անձինք, երկարատև և բարձր դոզաներով հակաբիոտիկային բուժում ստացող հիվանդները, ինչպես նաև վերակենդանացման բաժանմունքում գտնվող և ինվազիվ միջամտությունների ենթարկվող պացիենտները։ Այս ռիսկային գործոնների բացակայության դեպքում հակասնկային դեղերի կանխարգելիչ նշանակումը սովորաբար հիմնավորված չի համարվում։
ԵՊԲՀ դեղագործության կառավարման ամբիոնում իրականացված ուսումնասիրությունը գնահատել է հակաբիոտիկների հետ համակցված հակասնկային դեղերի կիրառման տարածվածությունը, ինչը, ըստ ստացված արդյունքների, բավական հաճախ հանդիպող երևույթ է։ Սակայն շատ դեպքերում այն հիմնված չէ հստակ բժշկական ցուցումների վրա և հիմնական շարժիչ գործոնը «կանխարգելման» կամ «անվտանգության ապահովման» գաղափարն է, որը հատկապես արտահայտված է դեղատնային խորհրդատվության մակարդակում։ Դեղատների աշխատակիցների մի մասը հակասնկային դեղեր առաջարկում է նույնիսկ առանց հաստատված ախտորոշման, ինչը վկայում է կանխարգելիչ մոտեցման գերակայության մասին գործնական մակարդակում։
Ուսումնասիրության արդյունքները ցույց են տալիս, որ թե՛ բնակչության, թե՛ դեղատան աշխատակիցների շրջանում առկա են գիտելիքային բացեր հակաբիոտիկների ազդեցությամբ սնկային վարակների զարգացման իրական մեխանիզմների վերաբերյալ։ Այս թերի պատկերացումները նպաստում են ոչ ռացիոնալ դեղային վարքագծի ձևավորմանը՝ ինչպես դեղատնային խորհրդատվության ընթացքում, այնպես էլ ինքնաբուժման մակարդակում։ Բնակչության շրջանում հակասնկային դեղերը հաճախ ընկալվում են որպես հակաբիոտիկների «պարտադիր ուղեկից», ինչը չի համապատասխանում ժամանակակից կլինիկական ուղեցույցներին։
Այսպիսով, հակաբիոտիկների և հակասնկային դեղերի համատեղ, սակայն ոչ հիմնավորված կիրառումը Հայաստանի Հանրապետությունում ունի զգալի տարածում։ Սա ընդգծում է առողջապահական կրթության մակարդակի բարձրացման, մասնագիտական վերապատրաստման ուժեղացման և դեղերի նշանակման ու կիրառման վերահսկողության համակարգերի կատարելագործման անհրաժեշտությունը։
_0.jpg)
«Ուիգմոր» կանանց և երեխաների հիվանդանոցի մանկաբույժ Սինամ Պապյանը խորհուրդ է տալիս ընտանիքին և մանկապարտեզին լինել նույն թիմում։
Նրա խոսքով՝
առողջ սննդային սովորությունները ձևավորվում են ամեն օր՝ ոչ միայն մանկապարտեզում, այլև տանը,
հանգստյան օրերին նույնպես ցանկալի է պահպանել նույն սննդային սկզբունքները,
յուրաքանչյուր հիմնական կերակուր պետք է հիմնված լինի «առողջ ափսեի» սկզբունքի վրա՝ ներառելով բանջարեղեն, սպիտակուց և բարդ ածխաջրեր,
նոր մթերքներից հրաժարվելը միշտ չէ, որ նշանակում է, թե երեխան դրանք չի սիրում․ երբեմն անհրաժեշտ են բազմաթիվ փորձեր, մինչև երեխան ընդունի նոր համը,
եթե երեխայի հասակն ու քաշը համապատասխանում են տարիքային նորմերին, ամենայն հավանականությամբ նա ստանում է բավարար սնունդ, նույնիսկ եթե ծնողին թվում է, թե քիչ է ուտում,
կարևոր է պահպանել հիմնական սնունդների և միջուտեստների միջև մոտ երկու ժամ ընդմիջում, որպեսզի երեխան սովի բնական զգացողությամբ նստի սեղանի շուրջ։
2026 թվականից Հայաստանի նախադպրոցական հաստատություններում ներդրվել է առողջ սննդակարգի նոր չափորոշիչ։
Փոփոխությունների արդյունքում՝
Արդիականացվել են սննդանյութերի և էներգիայի օրական ֆիզիոլոգիական պահանջի նորմերը:
Ավելացվել է ամբողջահատիկ պարունակող սնունդ (ամբողջահատիկ ցորենից հաց, ամբողջահատիկ ցորենից մակարոնեղեն, հնդկաձավար, վարսակ, բլղուր, հաճար և այլն):
Շաքարի միջին օրաբաժինը նվազեցվել է ավելի քան 2 անգամ: Թույլ է տրվում օգտագործել ոչ ավելի, քան 5 գրամ շաքար կամ մեղր պարունակող ըմպելիք (ներառյալ` հյութեր, կակաո և այլն):
Թույլատրվում է որպես խորտիկ տրամադրել բանջարեղեն և միրգ` առանց ավելացված շաքարի:
Նվազեցվել է օգտագործվող աղի քանակը. միջին օրաբաժինը` ավելի քան 2 անգամ. ցանկացած այլ համեմունք թույլատրվում է տրամադրել սահմանափակ չափաբաժիններով:
Ավելացվել են թարմ մրգերի, հատապտուղների, բանջարեղենի, մշակաբույսերի, այդ թվում` չորամրգերի առկայությունը սննդակարգում:
կրեմային հրուշակեղեն,
քաղցրացուցիչներ պարունակող սննդամթերք,
շոկոլադ,
շոկոլադապատ արտադրանք,
աղանդեր (բացառությամբ` յոգուրտի կամ մրգային հիմքով աղանդերի, որոնք պարունակում են առնվազն 50% միրգ),
կոֆեին պարունակող ըմպելիքներ (այդ թվում` թեյ):
Այս փոփոխությունների նպատակը միայն երեխաներին կերակրելը չէ, այլ առողջ սննդային մշակույթ ձևավորելը։
Առողջ սնվելը սովորություն է, ոչ թե մեկ օրվա փոփոխություն: Երեխաները միշտ չէ, որ պատրաստ են անմիջապես ընդունել նոր համերը։ Բրոկոլին, լոբազգիները կամ այլ անսովոր մթերքները սկզբում կարող են մնալ ափսեի մեջ։
Սակայն մասնագետները վստահեցնում են՝ նոր մթերքի հետ «ընկերանալու» համար երբեմն անհրաժեշտ են բազմաթիվ փորձեր։
Համբերատարությունը, բազմազանությունը և մեծահասակների անձնական օրինակը հաճախ ավելի արդյունավետ են, քան ցանկացած պարտադրանք։
Առողջ սնվելու սովորությունները ձևավորվում են տարիների ընթացքում՝ ընտանիքի և կրթական հաստատության համատեղ աշխատանքի շնորհիվ։
Երեխայի համար կարևոր է ոչ միայն այն, թե որքան է նա ուտում, այլ նաև այն, թե ինչ է ուտում, ինչ միջավայրում է սնվում և ինչ օրինակ է տեսնում իր շուրջը։
Երբ տունն ու մանկապարտեզը միասին ձևավորում են առողջ սննդային մշակույթ, երեխան ոչ միայն ավելի հեշտ է ընդունում նոր համերը, այլև ձեռք է բերում այնպիսի սովորություններ, որոնք կարող են ուղեկցել նրան ամբողջ կյանքի ընթացքում։
5 խորհուրդ՝ անվտանգ հանգիստ բնության գրկում
Բնության գրկում հանգիստը կարող է լինել հաճելի և անվտանգ, եթե պահպանեք մի քանի պարզ կանոն։
Պաշտպանվեք միջատներից և տիզերից
Կրեք երկարաթև, բաց գույնի հագուստ, օգտագործեք միջատավանող (ռեպելենտ) միջոցներ և զբոսանքից հետո զննեք մարմինը։
Խմեք միայն խմելու համար նախատեսված ջուր
Նախընտրեք շշալցված կամ անվտանգ աղբյուրներից ստացված ջուր։ Եթե վստահ չեք ջրի որակին, այն օգտագործելուց առաջ եռացրեք։
Պահպանեք սննդային անվտանգությունը
Շուտ փչացող սննդամթերքը պահեք սառը պայմաններում և մի օգտագործեք երկար ժամանակ արևի տակ մնացած սնունդ։
Պաշտպանվեք արևից
Օգտագործեք արևապաշտպան միջոցներ, կրեք գլխարկ և փորձեք խուսափել արևի ուղիղ ճառագայթներից՝ հատկապես ժամը 11:00–17:00-ն ընկած ժամանակահատվածում։
Հոգ տարեք շրջակա միջավայրի մասին
Հանգստից հետո հավաքեք աղբը, մի աղտոտեք բնությունը և պահպանեք հրդեհային անվտանգության կանոնները։
Հիշե՛ք՝ անվտանգ հանգիստը սկսվում է պատասխանատու վարքագծից։ Մի քանի պարզ կանոն կօգնեն պահպանել և՛ ձեր առողջությունը, և՛ բնության գեղեցկությունը։
3890 views
Ամառը ճանապարհորդությունների ամենասիրված շրջանն է։ Սակայն նախքան մեկնելը կարևոր է մտածել ոչ միայն ճամփորդության երթուղու, այլև առողջության մասին։
Համոզվեք՝ արդյո՞ք ստացել եք պատվաստումների ազգային օրացույցով նախատեսված բոլոր պատվաստումները։
Ճանապարհորդությունից առաջ տեղեկացեք, թե արդյոք այցելվող երկրում խորհուրդ են տրվում կամ պահանջվում են լրացուցիչ պատվաստումներ։
Ձեզ հետ վերցրեք անհատական դեղատուփ՝ առաջին անհրաժեշտության պարագաներով և պարբերաբար օգտագործվող դեղամիջոցներով։
Օգտագործեք միայն անվտանգ խմելու ջուր և նախընտրեք պատշաճ պայմաններում պատրաստված սնունդ։
Պաշտպանվեք արևի վնասակար ազդեցությունից՝ օգտագործելով արևապաշտպան միջոցներ և պահպանելով բավարար ջրային ռեժիմ։
Միջատներով փոխանցվող հիվանդությունների ռիսկ ունեցող տարածքներ այցելելիս կիրառեք միջատավանող միջոցներ (ռեպելենտներ) և կրեք պաշտպանիչ հագուստ։
Եթե ճանապարհորդության ընթացքում կամ դրանից հետո ունենում եք ջերմություն, լուծ, ցան կամ այլ առողջական գանգատներ, դիմեք բժշկի և տեղեկացրեք ձեր վերջին ճանապարհորդության մասին։
Ճամփորդությունը հաճելի է, երբ այն նաև անվտանգ է։ Նախապես հոգ տարեք ձեր առողջության մասին և վայելեք ամառային հանգիստը։
Կրծքագեղձի քաղցկեղը շարունակում է մնալ կանանց շրջանում ամենատարածված ուռուցքաբանական հիվանդություններից մեկը։ Միևնույն ժամանակ, ժամանակակից ախտորոշիչ մեթոդները հնարավորություն են տալիս հիվանդությունը հայտնաբերել վաղ փուլում, երբ բուժման արդյունավետությունը գրեթե հասնում է 100 տոկոսի։ Ո՞ր տարիքից պետք է սկսել հետազոտությունները, ինչպե՞ս ընտրել ճիշտ պատկերային հետազոտությունը, արդյոք վտանգավո՞ր է բիոպսիան և ինչու՞ չպետք է սպասել առաջին ախտանշաններին։ Այս թեմաների շուրջ «Արմենպրես»-ի «Հարց բժշկին» փոդքաստի շրջանակում զրուցել ենք «Հայ-ամերիկյան առողջության կենտրոն»-ի բժիշկ-ռադիոլոգ Շաքե Հմայակյանի հետ։
Աշխարհում ամեն տարի արձանագրվում է շուրջ 2 միլիոն նոր դեպք, իսկ հիվանդությունից մահանոմ է մոտ 700 հազար մարդ։ Չնայած այս վիճակագրությանը՝ մասնագետները վստահեցնում են, որ վաղ ախտորոշման դեպքում կրծքագեղձի քաղցկեղը բուժելի հիվանդություն է։
«Այսօր մեր տեխնիկական հնարավորությունները թույլ են տալիս հիվանդությունը հայտնաբերել դեռևս այն փուլում, երբ այն շոշափելի չէ։ Եթե քաղցկեղը հայտնաբերվում է վաղ շրջանում, բուժման արդյունավետությունը գրեթե 100 տոկոս է»,-նշում է բժիշկ Հմայակյանը։
Նրա խոսքով՝ տարածված սխալներից մեկն այն է, որ կանայք բժշկի դիմում են միայն գանգատների դեպքում։ «Կրծքագեղձն այն օրգաններից է, որի դեպքում հետազոտությունը պետք չէ պայմանավորել ախտանշաններով։ Մամոգրաֆիան հնարավորություն է տալիս հայտնաբերել նույնիսկ միկրոսկոպիկ փոփոխություններ և նախաքաղցկեղային վիճակներ, որոնք հնարավոր չէ շոշափել»,-ասում է մասնագետը։
Բժիշկը խորհուրդ է տալիս հետազոտությունները սկսել կրծքագեղձի ձևավորումից հետո՝ նախընտրելով սոնոգրաֆիան, իսկ 35-40 տարեկանում կատարել առաջին՝ բազիսային մամոգրաֆիան։ Նրա խոսքով՝ 40 տարեկանից հետո մամոգրաֆիան և սոնոգրաֆիան պետք է իրականացվեն պարբերաբար՝ բժշկական ցուցումներին համապատասխան։
Հմայակյանը շեշտում է, որ մամոգրաֆիան, սոնոգրաֆիան և մագնիսառեզոնանսային տոմոգրաֆիան չեն փոխարինում միմյանց, այլ լրացնում են։
Չնայած վերջին տարիներին իրականացվող իրազեկման արշավներին՝ շատ կանայք շարունակում են բժշկի դիմել միայն այն ժամանակ, երբ արդեն նկատում են կրծքագեղձում փոփոխություններ։ Սակայն, ըստ մասնագետի, այդ մոտեցումը սխալ է, քանի որ վաղ փուլում հիվանդությունը հաճախ որևէ ախտանիշ չի ունենում։
Բժիշկ Հմայակյանը նշում է, որ կրծքագեղձում շոշափվող յուրաքանչյուր գոյացություն դեռևս չի նշանակում քաղցկեղ։
«Եթե գոյացությունը շարժուն է, մատների տակ տեղաշարժվում է, շատ դեպքերում այն լինում է ֆիբրոադենոմա կամ կիստա, որոնք բարորակ գոյացություններ են։ Կիստան կարող է բորբոքվել, մեծանալ և ցավ պատճառել, սակայն դրանք հիմնականում չարորակ չեն»,-ասում է նա։
Միաժամանակ մասնագետը հորդորում է չանտեսել այնպիսի ախտանշանները, ինչպիսիք են կոշտ և ֆիքսված գոյացությունը, մաշկի կամ պտուկի ներքաշվածությունը, «նարնջի կեղևի» տեսքով փոփոխությունները կամ պտուկից, հատկապես արյունային արտադրությունը։
«Եթե քաղցկեղն արդեն շոշափվում է, սովորաբար այն վաղ փուլում չէ։ Հենց այդ պատճառով էլ կարևոր է չսպասել ախտանշանների ի հայտ գալուն և կանխարգելիչ հետազոտություններ անցնել նույնիսկ լիովին առողջ զգալու դեպքում»,-ընդգծում է բժիշկը։
Մասնագետն անդրադառնում է նաև բիոպսիայի շուրջ տարածված թյուր պատկերացումներին՝ նշելով, որ շատ հիվանդներ դեռևս վախենում են այդ հետազոտությունից՝ կարծելով, թե այն կարող է նպաստել հիվանդության տարածմանը։
«Սա ամենատարածված միֆերից մեկն է։ Տարիներ շարունակ աշխատելով ուռուցքաբանության ոլորտում՝ չեմ հանդիպել որևէ գիտական ապացույցի, որ բիոպսիան կարող է բարորակ գոյացությունը դարձնել չարորակ կամ արագացնել քաղցկեղի տարածումը։ Ողջ աշխարհում բիոպսիան համարվում է անվտանգ և ախտորոշման պարտադիր փուլ»,-նշում է Հմայակյանը։
Նրա խոսքով՝ բիոպսիան հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել գոյացության բջջաբանական կառուցվածքը, իսկ իմունահիստոքիմիական հետազոտությունը՝ պարզել ուռուցքի կենսաբանական առանձնահատկությունները և ընտրել ամենաարդյունավետ բուժման տարբերակը։
«Միայն բիոպսիայից հետո կարող ենք հասկանալ, թե բուժումը պետք է սկսել վիրահատությամբ, քիմիաթերապիայով, ճառագայթային կամ այլ թիրախային բուժմամբ։ Այս հետազոտությունը կատարվում է բացառապես պացիենտի շահերից ելնելով, որպեսզի ընտրվի առավել ճիշտ և արդյունավետ բուժման մարտավարությունը»,- ասում է բժիշկը։
Թեմայի շուրջ մի շարք այլ հարցերի պատասխանները ստանալու համար առաջարկում ենք լսել փոդքաստը։
Այսօրվանից ուժի մեջ է մտնում «ծնողական ժամ» կարգավորումը։
Ի՞նչ է սա նշանակում։
Աշխատող ծնողները (այդ թվում՝ խնամատար ծնողը, որդեգրողը և խնամակալը) կարող են աշխատանքային օրվա ընթացքում ժամանակավորապես բացակայել՝ երեխայի խնամքի, դաստիարակության, կրթական գործընթացներին մասնակցելու կամ երեխայի շահերից բխող այլ կարևոր հարցերով զբաղվելու համար։
Ինչպե՞ս է գործելու նոր կարգավորումը։
Ծնողական ժամը տրամադրվում է հետևյալ ծավալով․
• մինչև 12 տարեկան 1 կամ 2 երեխա ունեցող ծնողին՝ օրական մինչև 30 րոպե,
• մինչև 12 տարեկան 3 և ավելի երեխա ունեցող ծնողին՝ օրական մինչև 1 ժամ,
• մինչև 18 տարեկան ֆունկցիոնալության ծանր կամ խորը սահմանափակում ունեցող երեխայի ծնողին՝ օրական մինչև 1 ժամ՝ անկախ երեխաների թվից։
Ինչպե՞ս օգտվել։
Ծնողական ժամը տրամադրվում է աշխատողի գրավոր դիմումի հիման վրա, և գործատուն չի կարող մերժել այն։
Կարևոր է իմանալ։
Ծնողական ժամի կիրառման ընթացքում պահպանվում է աշխատողի հիմնական աշխատավարձը, իսկ գործավարձով վարձատրվողների դեպքում՝ միջին աշխատավարձը (բացառությամբ պարգևատրման գումարների)։
Ի՞նչ է սա նշանակում։
Աշխատող ծնողները (այդ թվում՝ խնամատար ծնողը, որդեգրողը և խնամակալը) կարող են աշխատանքային օրվա ընթացքում ժամանակավորապես բացակայել՝ երեխայի խնամքի, դաստիարակության, կրթական գործընթացներին մասնակցելու կամ երեխայի շահերից բխող այլ կարևոր հարցերով զբաղվելու համար։
Ինչպե՞ս է գործելու նոր կարգավորումը։
Ծնողական ժամը տրամադրվում է հետևյալ ծավալով․
• մինչև 12 տարեկան 1 կամ 2 երեխա ունեցող ծնողին՝ օրական մինչև 30 րոպե,
• մինչև 12 տարեկան 3 և ավելի երեխա ունեցող ծնողին՝ օրական մինչև 1 ժամ,
• մինչև 18 տարեկան ֆունկցիոնալության ծանր կամ խորը սահմանափակում ունեցող երեխայի ծնողին՝ օրական մինչև 1 ժամ՝ անկախ երեխաների թվից։
Ինչպե՞ս օգտվել։
Ծնողական ժամը տրամադրվում է աշխատողի գրավոր դիմումի հիման վրա, և գործատուն չի կարող մերժել այն։
Կարևոր է իմանալ։
Ծնողական ժամի կիրառման ընթացքում պահպանվում է աշխատողի հիմնական աշխատավարձը, իսկ գործավարձով վարձատրվողների դեպքում՝ միջին աշխատավարձը (բացառությամբ պարգևատրման գումարների)։
Դժբախտ պատահարներից խուսափելու համար անհրաժեշտ է հիշել, որ ջրահեղձությունը տեղի է ունենում շատ արագ ու անձայն, իսկ երեխաների անվտանգության գլխավոր երաշխիքը մեծահասակի մշտական հսկողությունն է:
Ինչպե՞ս կանխարգելել երեխաների ջրահեղձությունը
Հնարավորինս վաղ տարիքում երեխային սովորեցրեք լողալու տարրական հմտություններ:
Համոզվեք, որ ջրային տարածքին մոտ երեխաները կրում են փրկօղակ կամ փրկարարական բաճկոն, նույնիսկ, եթե նրանք լողալ գիտեն:
Երեխաներին մի՛ թողեք առանց հսկողության, նույնիսկ, եթե նրանք կրում են փրկօղակ կամ փրկարարական բաճկոն։
Երեխային թույլատրեք լողալ միայն դրա համար նախատեսված վայրերում՝ սահմանելով հսկողություն:
Եթե ունեք լողավազան, շուրջը տեղադրեք մեկուսացնող ցանկապատներ:
Մշտապես հետևեք երեխային, երբ նա ջրի մեջ է կամ ջրի մոտակայքում (ներառյալ լոգարանում):
Ամեն անգամ, երբ երեխաները գտնվում են ջրի մեջ կամ դրա շրջակայքում, լողալու հմտություններ ունեցող մեծահասակը պետք է գտնվի երեխայից ձեռքի երկարության հեռավորությամբ:
Մի՛ տարվեք այլ գործերով. ջրահեղձությունը տեղի է ունենում արագ և անձայն:
Սովորեք առաջին օգնության տարրական հմտություններ՝ խեղդվող երեխային անհապաղ սիրտ-թոքային վերակենդանացում կատարելու համար:
Երեխային հնարավորինս վաղ տարիքում պատմեք ջրահեղձ լինելու վտանգի մասին:
Հիշե՛ք, որ ջրահեղձության վտանգները մեծ են ոչ միայն բացօթյա ջրավազաններում, լողավազաննրում, այլև տնային պայմաններում (մանկական լոգարան, դույլ, զուգարան), որտեղ անվտանգության կանոնների խստիվ պահպանումը նույնքան կենսական է:
Ծնողները և խնամակալները պետք է կանխեն երեխայի անվերահսկելի մուտքը լոգարան, լողավազան կամ բաց այլ ջրային տարածք:
Մի՛ զբաղվեք այլ շեղող գործունեությամբ, որը կարող է վտանգել երեխային, ներառյալ հեռախոսի օգտագործումը (օրինակ՝ հաղորդագրություններ ուղարկելը), շփվելը, տնային գործեր կատարելը կամ ալկոհոլ խմելը:
Ռևմատոիդ արթրիտին բնորոշ է #հոդերի #այտուցվածությունը, #կարմրությունն ու #տաքությունը, շարժումների սահմանափակումը, նաև սիմետրիկությունը, այսինքն՝ եթե ախտահարվել է ձախ ձեռքի մատի հոդը, մեծ հավանականությամբ՝ նույն ճակատագիրը կունենա նաև աջ ձեռքի նույն հոդը։
Աուտոիմուն հիվանդության մասին Լուրերի գործընկերների հետ զրուցել է «Հերացի» համալսարանական հիվանդանոցի Ռևմատոլոգիայի ծառայության ղեկավար, ԵՊԲՀ ներքին հիվանդությունների (Ռևմատոլոգիա) ամբիոնի վարիչ Քնարիկ Գինոսյանը:
1450 views
By the Government of Armenia Decision No. 932-A of June 25, 2026, the validity of the temporary visa liberalization regime has been extended until July 1, 2027.
The decision applies to citizens of the Kingdom of Bahrain, the Kingdom of Saudi Arabia, and the Sultanate of Oman, as well as foreign nationals holding valid residency status in the United States, European Union member states, Schengen countries, the United Arab Emirates, the Kingdom of Bahrain, the State of Qatar, the Kingdom of Saudi Arabia, the State of Kuwait, or the Sultanate of Oman, allowing them to enter Armenia without an entry visa, in accordance with the established regulations.
A revised list of eligible countries has also been approved. Yemen and Sudan have been removed from the list.
This decision aims to further facilitate travel to Armenia, strengthen international connectivity, and support the development of the country's tourism sector.
1448 views
Ի՞նչ անել, եթե կենդանին կծել կամ ճանկռել է, ինչպե՞ս կանխել կատաղության հնարավոր զարգացումը.
Անմիջապես և մանրակրկիտ լվացեք վերքը օճառով և առատ հոսող ջրով առնվազն 15 րոպե։
Հնարավորինս շուտ դիմեք բժշկական օգնության՝ անկախ վերքի չափից կամ խորությունից։
Բժշկի նշանակմամբ ստացեք կատաղության դեմ պատվաստումները։ Անհրաժեշտության դեպքում կկիրառվի նաև հակակատաղության իմունոգլոբուլին։
Ինչո՞ւ են պատվաստումները խիստ կարևոր
Կատաղության կլինիկական ախտանշանների ի հայտ գալուց հետո գրեթե միշտ ավարտվում է մահվամբ։
Սակայն կենդանու կողմից վնասվելուց հետո ժամանակին իրականացված կատաղության դեմ պատվաստումները կանխում են հիվանդության զարգացումը։ Հետևաբար, պատվաստումները տվյալ իրավիճակում ոչ միայն կանխարգելիչ, այլև կյանք փրկող նշանակություն ունեն։
Ինչպե՞ս է փոխանցվում կատաղությունը
Վարակումը կարող է տեղի ունենալ հիվանդ կենդանու կողմից՝
կծելու,
ճանկռելու,
վնասված մաշկը կամ լորձաթաղանթը թքոտելու միջոցով։
Վարակի հիմնական աղբյուր կարող են լինել շները, կատուները, աղվեսները, գայլերը, ոզնիները, չղջիկները և այլ կաթնասուններ։
Հետևաբար`
Խուսափեք թափառող և վայրի կենդանիների հետ շփումից։
Մի փորձեք ինքնուրույն բռնել կամ տեղափոխել կասկածելի վարք դրսևորող կենդանիներին։
Կենդանիների կողմից վնասվելու ցանկացած դեպքում մի սպասեք ախտանշանների ի հայտ գալուն, այլ անմիջապես դիմեք բժշկական օգնության։
Ոչ աշխատանքային ժամերին և ոչ աշխատանքային օրերին կատաղության դեմ պատվաստումներ կարելի է ստանալ հետևյալ բժշկական կենտրոններում.
Երեխաների համար՝
«Արաբկիր» բժշկական համալիր
«Սուրբ Աստվածամայր» բժշկական կենտրոն
«Ուիգմոր Քլինիք» բժշկական կենտրոն
«Մուրացան» համալսարանական հիվանդանոցային համալիր
Մեծահասակների համար՝
«Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» բժշկական կենտրոն
«Արմենիա» Հանրապետական բժշկական կենտրոն
«Էրեբունի» բժշկական կենտրոն
«Աստղիկ» բժշկական կենտրոն
«Շենգավիթ» բժշկական կենտրոն
«Հերացի» թիվ 1 հիվանդանոցային համալիր
«Երևան» բժշկագիտական կենտրոն
Հիշե՛ք. Կատաղությունը հնարավոր է կանխարգելել միայն ժամանակին դիմելու և բժշկի նշանակած կատաղության դեմ պատվաստումների ամբողջ կուրսն ավարտելու դեպքում։
Մի՛ հետաձգեք բժշկին դիմելը։
Ամուր ընտանիք ունենալու տեսակետից նախաամուսնական սեքսոլոգիական խորհրդատվությունը շատ կարևոր է, քանի որ բացի սեռավարակների և սերմնահեղուկի հետազոտություններից ընդգրկում է նաև սեքսուալության դրսևորումների և սեռական կյանքի հոգեհիգիենայի մասին տեղեկատվություն, որը հաճախ կանխարգելում է շատ սեքսուալ խանգարումների առաջացումը:
Երեխաների, դեռահասների, երիտասարդների սեռակրթությունը ձևավորում է շրջապատի նկատմամբ տվյալ սեռի համար բնորոշ վերաբերմունքը:
Ապատեղեկատվությունից հնարավորինս խուսափելու նպատակով ցանկալի է, որ երեխաներն անհրաժեշտ գիտելիքներ ունենան սեռերի միջև եղած տարբերությունների և սերնդի շարունակության մասին: Ծնողներն այդ հարցում ունեն բացառիկ կարևորություն։
Անհրաժեշտ է դեռահասի մեջ ձևավորել ոչ միայն ցանկությունները խոհեմաբար ղեկավարելու ընդունակություն, այլև հոգատար վերաբերմունք իր ապագա դերի նկատմամբ: Այսինքն՝ նա պետք է լավատեսորեն վերաբերի սիրուն, ընտանիքին, հղիությանը, ծննդաբերությանը:
Առողջ սեռական և վերարտադրողական կյանք ունենալու համար կարևոր է զերծ մնալ ռիսկի այնպիսի գործոններից, ինչպիսինն են ծխելը, ալկոհոլի չարաշահումը, թմրանյութերը, ավելորդ քաշը, սակավաշարժությունը, որոնք սեռական առողջությունը վնասող գործոններ են։
Առցանց խաղերից կախվածությունը, խաղամոլությունը, վիրտուալ սեռական կյանքով տարվելը խաթարում են ընտանեկան և զույգային առողջ ներդաշնակ փոխհարաբերությունները։
Սեռապես առողջ անհատն ունի դրական վերաբերմունք դեպի սեռականությունը, ունակ է վարելու անվտանգ սեռական կյանք՝ զերծ բռնությունից և հարկադրանքից:
Սեքսապաթոլոգիայի գծով ԱՆ խորհրդատու` Սևադա Հակոբյան
1362 views
Ամառվա շոգը կարող է ուժեղացնել կլիմաքսի ախտանշանները
Կլիմաքսը կնոջ կյանքի բնական փուլն է, որը պայմանավորված է հորմոնալ փոփոխություններով։ Այս շրջանում շատ կանայք նկատում են, որ ամռան բարձր ջերմաստիճանը կարող է ավելի արտահայտված դարձնել որոշ ախտանշաններ՝ ազդելով առօրյայի և կյանքի որակի վրա։
Ինչո՞ւ են ախտանշաններն ավելի նկատելի ամռանը
Բարձր ջերմաստիճանը խաթարում է օրգանիզմի ջերմակարգավորումը, իսկ կլիմաքսի ընթացքում էստրոգենի մակարդակի նվազումը կարող է նվազեցնել մարմնի՝ ջերմաստիճանի փոփոխություններին հարմարվելու ունակությունը։ Արդյունքում նույնիսկ չափավոր շոգը կարող է առաջացնել զգալի անհարմարություն։
Ամռանը հաճախ ուժեղանում են հետևյալ ախտանշանները.
Տաքության նոպաներ, անսպասելի տաքացումներ (hot flashes) – հանկարծակի ջերմության զգացում դեմքի, պարանոցի և կրծքավանդակի շրջանում։
Ուժեղ քրտնարտադրություն – հատկապես գիշերային ժամերին, որը կարող է խանգարել քունը։
Սրտխփոցի զգացում – տաքության նոպաների ընթացքում կամ անմիջապես հետո։
Քնի խանգարումներ – շոգ եղանակն ու գիշերային քրտնարտադրությունը հաճախ հանգեցնում են անքնության։
Հոգնածություն և դյուրագրգռություն – վատ քունն ու ջերմային ծանրաբեռնվածությունը կարող են ուժեղացնել հոգնածության և տրամադրության փոփոխությունների զգացումը։
Ի՞նչ կարող եք անել
Խմեք բավարար քանակությամբ ջուր ամբողջ օրվա ընթացքում։
Նախընտրեք թեթև և հավասարակշռված սնունդ, սահմանափակեք կծու ուտեստները, կոֆեինը և ալկոհոլը, որոնք կարող են ուժեղացնել տաքության նոպաները։
Կրեք բնական գործվածքներից պատրաստված թեթև հագուստ։
Հնարավորության դեպքում մնացեք զով միջավայրում և խուսափեք երկարատև արևի ազդեցությունից։
Օգոստոսի 31` Գերդոզավորման մասին իրազեկման միջազգային օր. հանրային առողջության գլոբալ մարտահրավերները և միջազգային փորձը
Գերդոզավորման մասին իրազեկման միջազգային օրը (International Overdose Awareness Day, IOAD) նշվում է ամեն տարի օգոստոսի 31-ին։ Այն աշխարհում գերդոզավորման կանխարգելմանը նվիրված ամենախոշոր միջազգային իրազեկման նախաձեռնությունն է։«Հերացի» վերլուծական-ի փոխանցմամբ` օրը հիմնադրվել է 2001 թվականին Ավստրալիայում և ներկայում նշվում է ավելի քան 40 երկրում։ Դրա նպատակներն են՝ բարձրացնել հանրային իրազեկվածությունը, նվազեցնել թմրամիջոցների օգտագործման հետ կապված խարանը, հարգել գերդոզավորման հետևանքով մահացածների հիշատակը և խթանել ապացույցների վրա հիմնված կանխարգելման քաղաքականությունները։
Գերդոզավորումը օրգանիզմի ծանր, կյանքին սպառնացող վիճակ է, որն առաջանում է թմրամիջոցի կամ այլ հոգեներգործուն նյութի չափից ավելի օգտագործման հետևանքով։ Առավել վտանգավոր են օփիոիդները (հերոին, մեթադոն, ֆենտանիլ, մորֆին և այլն), քանի որ դրանք կարող են արագ առաջացնել շնչառության կանգ։
Գերդոզավորման հիմնական նշաններն են`
• Գիտակցության կորուստ
• Շնչառության դանդաղում կամ բացակայություն
• Կետային (շատ նեղ) բիբեր
• Կապտած շուրթեր կամ եղունգներ
• Սառը, խոնավ մաշկ
• Արձագանքի բացակայություն
Առաջին օգնություն
1. Անմիջապես զանգահարել շտապ օգնություն։
2. Ստուգել շնչառությունը։
3. Անհրաժեշտության դեպքում կատարել արհեստական շնչառություն կամ սրտաթոքային վերակենդանացում։
4. Հնարավորության դեպքում կիրառել նալոքսոն։
5. Տուժածին թողնել վերականգնման կողային դիրքում մինչև բուժօգնության ժամանումը։
Գիտե՞ք արդյոք, որ...
Շոգ եղանակին սուր աղիքային վարակների ռիսկն աճում է, քանի որ բարձր ջերմաստիճանը նպաստում է ախտածին միկրոօրգանիզմների արագ բազմացմանը սննդամթերքում և ջրում։
Որոշ միջատներ և տզեր կարող են փոխանցել վարակիչ հիվանդություններ, ուստի բնության գրկում կարևոր է օգտագործել ռեպելենտներ և կրել պաշտպանիչ հագուստ։
Ձեռքերի ճիշտ լվացումը շարունակում է մնալ վարակների կանխարգելման ամենաարդյունավետ միջոցներից մեկը, հատկապես սնունդ պատրաստելուց և ուտելուց առաջ։
Սենյակային ջերմաստիճանում երկար ժամանակ պահված պատրաստի սնունդը կարող է դառնալ ախտածին միկրոօրգանիզմների բազմացման միջավայր, նույնիսկ եթե դրա արտաքին տեսքը կամ հոտը չեն փոխվել։
Ճանապարհորդելիս որոշ երկրներ կարող են պահանջել կամ խորհուրդ տալ հատուկ պատվաստումներ, ուստի ուղևորությունից առաջ անհրաժեշտ է նախապես տեղեկանալ առողջապահական պահանջների մասին։
Բարձր ջերմաստիճանը կարող է նպաստել ջրազրկմանը, իսկ ջրազրկված օրգանիզմն ավելի խոցելի է տարբեր առողջական խնդիրների նկատմամբ։ Հետևաբար, հատկապես շոգ օրերին կարևոր է բավարար քանակությամբ ջուր օգտագործել։
Ամառային վարակների մեծ մասը հնարավոր է կանխարգելել՝ պահպանելով անձնական հիգիենայի, սննդային անվտանգության և անվտանգ հանգստի կանոնները։
Ամռանը ոչ միայն ավելանում են ճանապարհորդությունները և բացօթյա հանգիստն, այլև աճում է որոշ վարակիչ հիվանդությունների տարածման ռիսկը։ Իսկ դրանց դեմ լավագույն պաշտպանությունը ճիշտ տեղեկացվածությունն է
5987 views
4497 views
4297 views
2733 views
2113 views
1560 views
1489 views
1421 views
1352 views
1252 views
1215 views
AM
EN
RU
.jpg)
.jpg)
.jpg)