Armenia performs first robotic remote surgery at Slavmed Medical Center

Slavmed Medical Center has performed Armenia’s first robotic remote surgery, marking a new milestone in the country’s healthcare sector.

The procedure was carried out by one of the world’s leading urologists, Professor Alexandre Mottrie, Head of the Urology Department at OLV Hospital in Aalst, Belgium, and Executive Director of the ORSI Academy. Operating from Belgium, more than 3,300 kilometres away, he performed surgery on a patient at Slavmed Medical Center in Yerevan.

The patient, who had early-stage prostate cancer, underwent a robot-assisted radical prostatectomy. According to the medical centre, the remote procedure was completed safely and successfully, supported by the expertise of Slavmed’s medical team and the clinic’s advanced technological infrastructure.

“From the very first day of Slavmed Medical Center’s establishment, we have chosen the path of continuous development and improvement by embracing modern approaches and innovation. Performing Armenia’s first robotic remote surgery is a landmark achievement for us,” said Slavmed founder Armine Hovakimyan.

Slavmed was the first medical centre in Armenia to introduce robotic surgery and establish a specialised robotic surgical team. The successful procedure was made possible by the Toumai MT-1000 robotic surgical system, equipped with Armenia’s only dedicated module for remote surgery, as well as the clinic’s high-speed internet infrastructure.

According to the medical centre, these technologies allow surgeons to control the robotic system remotely while ensuring a safe and precise operation. Extensive preparatory work was also carried out to synchronise the robotic systems used at the two hospitals.

Mher Mkrtchyan, Head of the Urology Department at Slavmed Medical Center, who remained in the operating theatre alongside the patient throughout the procedure, said: “This is a significant milestone because medicine is beginning to transcend borders. Our patient trusted our clinic and our team and chose this option without hesitation. I was present in the operating room and was ready at any moment to continue the operation immediately if any technical issue arose, so there was never any risk to the patient’s life or health.”

With this achievement, Armenia joins the group of countries capable of providing remote robotic surgery.

Levon Grigoryan, Head of the Robotic Surgery and Endoscopic Service at Slavmed Medical Center, said the accomplishment had been made possible by implementing a comprehensive remote surgery system.

“Our goal is to ensure that every citizen of Armenia has access to medical care at the level of the world’s leading centres. This system allows the expertise of the world’s top specialists to be present in our operating theatres. It also significantly reduces costs for patients, who no longer need to travel abroad and stay there to receive the same treatment,” Grigoryan said.

Professor Alexandre Mottrie praised the cooperation between the two medical teams.

“Coordination between teams is essential during remote surgery. Slavmed demonstrated an exceptionally high standard, once again confirming its leading position in the region. By introducing remote robotic surgery, the clinic is opening a new chapter, and I am pleased to contribute my experience and expertise to help make this initiative a success,” he said.

According to the medical centre, patient safety was ensured through multiple layers of protection, including backup communication channels in the event of connectivity disruptions, while engineering and surgical teams remained on standby at both locations throughout the procedure.

Անհրաժեշտ է արդյո՞ք հակասնկային նշանակել հակաբիոտիկների հետ

Հակաբիոտիկների հետ զուգահեռ հակասնկային դեղերի կիրառման հաճախականության գնահատումը
Մշտական հարց` անհրաժեշտ է արդյո՞ք հակասնկային նշանակել հակաբիոտիկների հետ: Աշխարհում քրոնիկ և վարակային հիվանդությունների արդյունավետ բուժումն այսօր բախվում է մի շարք լուրջ մարտահրավերների, որոնցից մեկը հակամանրէային և հակասնկային դեղերի ոչ ռացիոնալ կիրառումն է։ Գործնականում և հասարակական մակարդակում բավական տարածված է այն սխալ պատկերացումը, թե հակաբիոտիկների ընդունումը պարտադիր պետք է ուղեկցվի հակասնկային դեղերի կիրառմամբ՝ որպես սնկային վարակներից կանխարգելման միջոց։ Այս մոտեցումը հաճախ ձևավորվում է ոչ մասնագիտական խորհրդատվության կամ ինքնաբուժման արդյունքում և հանգեցնում է հակասնկային դեղերի անհիմն օգտագործման։

Միջազգային հեղինակավոր կլինիկական ուղեցույցներն ու գիտական հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ հակասնկային դեղերի կիրառման զգալի մասը՝ մոտ 30–50%-ը, համարվում է անտեղի կամ ոչ օպտիմալ։ Չնայած այն փաստին, որ լայն սպեկտրի հակաբիոտիկները կարող են որոշակիորեն խաթարել օրգանիզմի բնական միկրոֆլորան, դա ինքնին չի նշանակում, որ բոլոր պացիենտների մոտ անխուսափելիորեն զարգանալու է կլինիկորեն նշանակալի սնկային վարակ։ Հետևաբար, կանխարգելիչ հակասնկային թերապիան չունի բավարար գիտական հիմնավորում։ Ավելին, նման ոչ նպատակային կիրառումը կարող է ունենալ մի շարք բացասական հետևանքներ։ Դրանցից են դեղակայուն սնկային շտամների առաջացման և տարածման վտանգի մեծացումը, լյարդի տոքսիկ ազդեցությունների և դեղային փոխազդեցությունների հաճախականության աճը, ինչպես նաև լրացուցիչ ֆինանսական բեռի ձևավորումը թե՛ հիվանդների, թե՛ առողջապահական համակարգի համար։ Այս գործոնները միասին ընդգծում են հակասնկային դեղերի զգույշ և հիմնավորված կիրառման անհրաժեշտությունը։

Հակասնկային թերապիան, այդ թվում՝ պրոֆիլակտիկ կիրառումը, պետք է իրականացվի խիստ անհատականացված մոտեցմամբ։ Այն հիմնականում ցուցված է բարձր ռիսկային խմբերում, ինչպիսիք են՝ ծանր կամ միջին աստիճանի իմունային թուլացում ունեցող պացիենտները, արյան համակարգի հիվանդություններով անձինք, երկարատև և բարձր դոզաներով հակաբիոտիկային բուժում ստացող հիվանդները, ինչպես նաև վերակենդանացման բաժանմունքում գտնվող և ինվազիվ միջամտությունների ենթարկվող պացիենտները։ Այս ռիսկային գործոնների բացակայության դեպքում հակասնկային դեղերի կանխարգելիչ նշանակումը սովորաբար հիմնավորված չի համարվում։

ԵՊԲՀ դեղագործության կառավարման ամբիոնում իրականացված ուսումնասիրությունը գնահատել է հակաբիոտիկների հետ համակցված հակասնկային դեղերի կիրառման տարածվածությունը, ինչը, ըստ ստացված արդյունքների, բավական հաճախ հանդիպող երևույթ է։ Սակայն շատ դեպքերում այն հիմնված չէ հստակ բժշկական ցուցումների վրա և հիմնական շարժիչ գործոնը «կանխարգելման» կամ «անվտանգության ապահովման» գաղափարն է, որը հատկապես արտահայտված է դեղատնային խորհրդատվության մակարդակում։ Դեղատների աշխատակիցների մի մասը հակասնկային դեղեր առաջարկում է նույնիսկ առանց հաստատված ախտորոշման, ինչը վկայում է կանխարգելիչ մոտեցման գերակայության մասին գործնական մակարդակում։

Ուսումնասիրության արդյունքները ցույց են տալիս, որ թե՛ բնակչության, թե՛ դեղատան աշխատակիցների շրջանում առկա են գիտելիքային բացեր հակաբիոտիկների ազդեցությամբ սնկային վարակների զարգացման իրական մեխանիզմների վերաբերյալ։ Այս թերի պատկերացումները նպաստում են ոչ ռացիոնալ դեղային վարքագծի ձևավորմանը՝ ինչպես դեղատնային խորհրդատվության ընթացքում, այնպես էլ ինքնաբուժման մակարդակում։ Բնակչության շրջանում հակասնկային դեղերը հաճախ ընկալվում են որպես հակաբիոտիկների «պարտադիր ուղեկից», ինչը չի համապատասխանում ժամանակակից կլինիկական ուղեցույցներին։

Այսպիսով, հակաբիոտիկների և հակասնկային դեղերի համատեղ, սակայն ոչ հիմնավորված կիրառումը Հայաստանի Հանրապետությունում ունի զգալի տարածում։ Սա ընդգծում է առողջապահական կրթության մակարդակի բարձրացման, մասնագիտական վերապատրաստման ուժեղացման և դեղերի նշանակման ու կիրառման վերահսկողության համակարգերի կատարելագործման անհրաժեշտությունը։

Ի՞նչ է փոխվել մանկապարտեզների սննդակարգում

Մանկաբույժի խորհուրդները ծնողներին

«Ուիգմոր» կանանց և երեխաների հիվանդանոցի մանկաբույժ Սինամ Պապյանը խորհուրդ է տալիս ընտանիքին և մանկապարտեզին լինել նույն թիմում։ 
Նրա խոսքով՝

• առողջ սննդային սովորությունները ձևավորվում են ամեն օր՝ ոչ միայն մանկապարտեզում, այլև տանը,

• հանգստյան օրերին նույնպես ցանկալի է պահպանել նույն սննդային սկզբունքները,

• յուրաքանչյուր հիմնական կերակուր պետք է հիմնված լինի «առողջ ափսեի» սկզբունքի վրա՝ ներառելով բանջարեղեն, սպիտակուց և բարդ ածխաջրեր,

• նոր մթերքներից հրաժարվելը միշտ չէ, որ նշանակում է, թե երեխան դրանք չի սիրում․ երբեմն անհրաժեշտ են բազմաթիվ փորձեր, մինչև երեխան ընդունի նոր համը,

• եթե երեխայի հասակն ու քաշը համապատասխանում են տարիքային նորմերին, ամենայն հավանականությամբ նա ստանում է բավարար սնունդ, նույնիսկ եթե ծնողին թվում է, թե քիչ է ուտում,

• կարևոր է պահպանել հիմնական սնունդների և միջուտեստների միջև մոտ երկու ժամ ընդմիջում, որպեսզի երեխան սովի բնական զգացողությամբ նստի սեղանի շուրջ։

Ի՞նչ է փոխվել մանկապարտեզների սննդակարգում

2026 թվականից Հայաստանի նախադպրոցական հաստատություններում ներդրվել է առողջ սննդակարգի նոր չափորոշիչ։
Փոփոխությունների արդյունքում՝

• Արդիականացվել են սննդանյութերի և էներգիայի օրական ֆիզիոլոգիական պահանջի նորմերը:

• Ավելացվել է ամբողջահատիկ պարունակող սնունդ (ամբողջահատիկ ցորենից հաց, ամբողջահատիկ ցորենից մակարոնեղեն, հնդկաձավար, վարսակ, բլղուր, հաճար և այլն):

• Շաքարի միջին օրաբաժինը նվազեցվել է ավելի քան 2 անգամ: Թույլ է տրվում օգտագործել ոչ ավելի, քան 5 գրամ շաքար կամ մեղր պարունակող ըմպելիք (ներառյալ` հյութեր, կակաո և այլն):

• Թույլատրվում է որպես խորտիկ տրամադրել բանջարեղեն և միրգ` առանց ավելացված շաքարի:

• Նվազեցվել է օգտագործվող աղի քանակը. միջին օրաբաժինը` ավելի քան 2 անգամ.  ցանկացած այլ համեմունք թույլատրվում է տրամադրել սահմանափակ չափաբաժիններով:

• Ավելացվել են թարմ մրգերի, հատապտուղների, բանջարեղենի, մշակաբույսերի, այդ թվում` չորամրգերի առկայությունը սննդակարգում:

Չի թույլատրվում.

• կրեմային հրուշակեղեն,

• քաղցրացուցիչներ պարունակող սննդամթերք,

• շոկոլադ,

• շոկոլադապատ արտադրանք,

• աղանդեր (բացառությամբ` յոգուրտի կամ մրգային հիմքով աղանդերի, որոնք պարունակում են առնվազն 50% միրգ),

• կոֆեին պարունակող ըմպելիքներ (այդ թվում` թեյ):  

Այս փոփոխությունների նպատակը միայն երեխաներին կերակրելը չէ, այլ առողջ սննդային մշակույթ ձևավորելը։

Առողջ սնվելը սովորություն է, ոչ թե մեկ օրվա փոփոխություն: Երեխաները միշտ չէ, որ պատրաստ են անմիջապես ընդունել նոր համերը։ Բրոկոլին, լոբազգիները կամ այլ անսովոր մթերքները սկզբում կարող են մնալ ափսեի մեջ։

Սակայն մասնագետները վստահեցնում են՝ նոր մթերքի հետ «ընկերանալու» համար երբեմն անհրաժեշտ են բազմաթիվ փորձեր։

Համբերատարությունը, բազմազանությունը և մեծահասակների անձնական օրինակը հաճախ ավելի արդյունավետ են, քան ցանկացած պարտադրանք։

Ամփոփելով

Առողջ սնվելու սովորությունները ձևավորվում են տարիների ընթացքում՝ ընտանիքի և կրթական հաստատության համատեղ աշխատանքի շնորհիվ։
Երեխայի համար կարևոր է ոչ միայն այն, թե որքան է նա ուտում, այլ նաև այն, թե ինչ է ուտում, ինչ միջավայրում է սնվում և ինչ օրինակ է տեսնում իր շուրջը։
Երբ տունն ու մանկապարտեզը միասին ձևավորում են առողջ սննդային մշակույթ, երեխան ոչ միայն ավելի հեշտ է ընդունում նոր համերը, այլև ձեռք է բերում այնպիսի սովորություններ, որոնք կարող են ուղեկցել նրան ամբողջ կյանքի ընթացքում։

5 խորհուրդ՝ անվտանգ հանգիստ բնության գրկում

5 խորհուրդ՝ անվտանգ հանգիստ բնության գրկում

Բնության գրկում հանգիստը կարող է լինել հաճելի և անվտանգ, եթե պահպանեք մի քանի պարզ կանոն։

Պաշտպանվեք միջատներից և տիզերից

Կրեք երկարաթև, բաց գույնի հագուստ, օգտագործեք միջատավանող (ռեպելենտ) միջոցներ և զբոսանքից հետո զննեք մարմինը։

Խմեք միայն խմելու համար նախատեսված ջուր

Նախընտրեք շշալցված կամ անվտանգ աղբյուրներից ստացված ջուր։ Եթե վստահ չեք ջրի որակին, այն օգտագործելուց առաջ եռացրեք։

Պահպանեք սննդային անվտանգությունը

Շուտ փչացող սննդամթերքը պահեք սառը պայմաններում և մի օգտագործեք երկար ժամանակ արևի տակ մնացած սնունդ։

Պաշտպանվեք արևից

Օգտագործեք արևապաշտպան միջոցներ, կրեք գլխարկ և փորձեք խուսափել արևի ուղիղ ճառագայթներից՝ հատկապես ժամը 11:00–17:00-ն ընկած ժամանակահատվածում։

Հոգ տարեք շրջակա միջավայրի մասին

Հանգստից հետո հավաքեք աղբը, մի աղտոտեք բնությունը և պահպանեք հրդեհային անվտանգության կանոնները։

Հիշե՛ք՝ անվտանգ հանգիստը սկսվում է պատասխանատու վարքագծից։ Մի քանի պարզ կանոն կօգնեն պահպանել և՛ ձեր առողջությունը, և՛ բնության գեղեցկությունը։

7244 views

Ամուր ընտանիք ունենալու տեսակետից նախաամուսնական սեքսոլոգիական խորհրդատվությունը շատ կարևոր է

Ամուր ընտանիք ունենալու տեսակետից նախաամուսնական սեքսոլոգիական խորհրդատվությունը շատ կարևոր է, քանի որ բացի սեռավարակների և սերմնահեղուկի հետազոտություններից ընդգրկում է նաև սեքսուալության դրսևորումների և սեռական կյանքի հոգեհիգիենայի մասին տեղեկատվություն, որը հաճախ կանխարգելում է շատ սեքսուալ խանգարումների առաջացումը:

Երեխաների, դեռահասների, երիտասարդների սեռակրթությունը ձևավորում է շրջապատի նկատմամբ տվյալ սեռի համար բնորոշ վերաբերմունքը:

Ապատեղեկատվությունից հնարավորինս խուսափելու նպատակով ցանկալի է, որ երեխաներն անհրաժեշտ գիտելիքներ ունենան սեռերի միջև եղած տարբերությունների և սերնդի շարունակության մասին: Ծնողներն այդ հարցում ունեն բացառիկ կարևորություն։

Անհրաժեշտ է դեռահասի մեջ ձևավորել ոչ միայն ցանկությունները խոհեմաբար ղեկավարելու ընդունակություն, այլև հոգատար վերաբերմունք իր ապագա դերի նկատմամբ: Այսինքն՝ նա պետք է լավատեսորեն վերաբերի սիրուն, ընտանիքին, հղիությանը, ծննդաբերությանը:

Առողջ սեռական և վերարտադրողական կյանք ունենալու համար կարևոր է զերծ մնալ ռիսկի այնպիսի գործոններից, ինչպիսինն են ծխելը, ալկոհոլի չարաշահումը, թմրանյութերը, ավելորդ քաշը, սակավաշարժությունը, որոնք սեռական առողջությունը վնասող գործոններ են։

Առցանց խաղերից կախվածությունը, խաղամոլությունը, վիրտուալ սեռական կյանքով տարվելը խաթարում են ընտանեկան և զույգային առողջ ներդաշնակ փոխհարաբերությունները։

Սեռապես առողջ անհատն ունի դրական վերաբերմունք դեպի սեռականությունը, ունակ է վարելու անվտանգ սեռական կյանք՝ զերծ բռնությունից և հարկադրանքից:

Սեքսապաթոլոգիայի գծով ԱՆ խորհրդատու` Սևադա Հակոբյան

4037 views

Այսօրվանից ուժի մեջ է մտնում «ծնողական ժամ» կարգավորումը

Այսօրվանից ուժի մեջ է մտնում «ծնողական ժամ» կարգավորումը։

Ի՞նչ է սա նշանակում։

Աշխատող ծնողները (այդ թվում՝ խնամատար ծնողը, որդեգրողը և խնամակալը) կարող են աշխատանքային օրվա ընթացքում ժամանակավորապես բացակայել՝ երեխայի խնամքի, դաստիարակության, կրթական գործընթացներին մասնակցելու կամ երեխայի շահերից բխող այլ կարևոր հարցերով զբաղվելու համար։

Ինչպե՞ս է գործելու նոր կարգավորումը։

Ծնողական ժամը տրամադրվում է հետևյալ ծավալով․
• մինչև 12 տարեկան 1 կամ 2 երեխա ունեցող ծնողին՝ օրական մինչև 30 րոպե,
• մինչև 12 տարեկան 3 և ավելի երեխա ունեցող ծնողին՝ օրական մինչև 1 ժամ,
• մինչև 18 տարեկան ֆունկցիոնալության ծանր կամ խորը սահմանափակում ունեցող երեխայի ծնողին՝ օրական մինչև 1 ժամ՝ անկախ երեխաների թվից։

Ինչպե՞ս օգտվել։

Ծնողական ժամը տրամադրվում է աշխատողի գրավոր դիմումի հիման վրա, և գործատուն չի կարող մերժել այն։

Կարևոր է իմանալ։

Ծնողական ժամի կիրառման ընթացքում պահպանվում է աշխատողի հիմնական աշխատավարձը, իսկ գործավարձով վարձատրվողների դեպքում՝ միջին աշխատավարձը (բացառությամբ պարգևատրման գումարների)։

Ի՞նչ է սա նշանակում։

Աշխատող ծնողները (այդ թվում՝ խնամատար ծնողը, որդեգրողը և խնամակալը) կարող են աշխատանքային օրվա ընթացքում ժամանակավորապես բացակայել՝ երեխայի խնամքի, դաստիարակության, կրթական գործընթացներին մասնակցելու կամ երեխայի շահերից բխող այլ կարևոր հարցերով զբաղվելու համար։

Ինչպե՞ս է գործելու նոր կարգավորումը։

Ծնողական ժամը տրամադրվում է հետևյալ ծավալով․
• մինչև 12 տարեկան 1 կամ 2 երեխա ունեցող ծնողին՝ օրական մինչև 30 րոպե,
• մինչև 12 տարեկան 3 և ավելի երեխա ունեցող ծնողին՝ օրական մինչև 1 ժամ,
• մինչև 18 տարեկան ֆունկցիոնալության ծանր կամ խորը սահմանափակում ունեցող երեխայի ծնողին՝ օրական մինչև 1 ժամ՝ անկախ երեխաների թվից։

Ինչպե՞ս օգտվել։

Ծնողական ժամը տրամադրվում է աշխատողի գրավոր դիմումի հիման վրա, և գործատուն չի կարող մերժել այն։

Կարևոր է իմանալ։

Ծնողական ժամի կիրառման ընթացքում պահպանվում է աշխատողի հիմնական աշխատավարձը, իսկ գործավարձով վարձատրվողների դեպքում՝ միջին աշխատավարձը (բացառությամբ պարգևատրման գումարների)։

JN: Almonds do not relieve symptoms of anxiety and depression

Almonds do not significantly alleviate mild to moderate symptoms of anxiety and depression. Scientists from King’s College London reached this conclusion following a 12-week experiment involving 84 people. The findings were published in The Journal of Nutrition (JN).

The participants had an average age of 25. One group ate 56 grams of almonds every day, while the control group received a different snack with approximately the same calorie content. By the end of the experiment, the severity of anxiety and depression symptoms had changed by roughly the same amount in both groups, with no statistically significant difference detected by the researchers.

Almonds also had no effect on the composition of the gut microbiota or levels of short-chain fatty acids — substances produced by gut bacteria that may be involved in communication between the gut and the brain. Thus, the study did not support the hypothesis that regular almond consumption could improve mental well-being through changes in the gut.

However, participants who consumed almonds were less likely to experience hard stools. The nuts had no noticeable effect on other gastrointestinal symptoms.

The authors note that these findings do not mean almonds are generally useless for health. However, their ability to reduce anxiety and depression remains unproven. According to the researchers, the potential effects of nuts on mental health require longer-term studies and trials involving larger numbers of participants.

1785 views

Տեխնոհսկաները 2026-ին կրճատել են ավելի քան 128 հազար աշխատակցի

Տեխնոլոգիական ոլորտի ընկերությունները 2026-ի սկզբից կրճատել են առնվազն 128 536 աշխատակցի։ Այս ցուցանիշն արդեն գերազանցում է նախորդ ամբողջ տարվա արդյունքը։ 2025-ին ոլորտի 278 ընկերություններ ընդհանուր առմամբ կրճատել էին 122 606 աշխատակցի, գրում է Business Standard-ը։

Միայն սեպտեմբերի առաջին 10 օրերին աշխատանքից ազատվել է ավելի քան 6000 մարդ։ Ընդհանուր առմամբ, այս տարվա ընթացքում կրճատումների մասին հայտարարել է 299 տեխնոլոգիական ընկերություն։

Ամենամեծ կրճատումների թվում են Oracle-ը՝ 21 000, Amazon-ը՝ 17 267, Dell-ը՝ 11 000, Meta-ն՝ 10 400, Microsoft-ը՝ 4800 և PayPal-ը՝ 4760 աշխատակից։

Oracle-ը կրճատումների մասին հայտարարել էր դեռ հունիսին։ Դրանք ընդգրկել էին ընկերության աշխատակիցների մոտ 13%-ը։ Ընկերությունը միաժամանակ մեծացնում է ներդրումները տվյալների կենտրոնների կառուցման և արհեստական բանականության ենթակառուցվածքների ուղղությամբ։ Ըստ գնահատականների՝ աշխատակիցների թվի կրճատումը Oracle-ի համար կարող է տարեկան 8-10 մլրդ դոլար խնայել։

Amazon-ը տարվա ընթացքում արդեն հինգ անգամ հայտարարել է աշխատակիցների կրճատման մասին, իսկ Meta-ն կրճատումները իրականացրել է մի քանի փուլով։ Դրանցից ամենախոշորն ընդգրկել է մոտ 8000 աշխատակցի։

Սեպտեմբերի սկզբին Uber-ը հայտարարեց 3300 աշխատակցի կրճատման մասին։ Ընկերությունը նախատեսում է ընդհանուր առմամբ կրճատել աշխատակիցների թվի մոտ 10%-ը՝ հիմնականում վարչական հաստիքների հաշվին։

PayPal-ը կրճատումները կապում է բիզնեսի օպտիմալացման և ծախսերի նվազեցման անհրաժեշտության հետ։ Ընկերությունը մինչև տարեվերջ նախատեսում է խնայել մոտ 400 մլն դոլար, իսկ առաջիկա 2-3 տարիների ընթացքում՝ ընդհանուր 1,5 մլրդ դոլար։

Այս ֆոնին Apple-ի օգոստոսյան 200 աշխատակցի կրճատումը համեմատաբար փոքր է թվում։ Նրանց մոտ կեսն աշխատում էր Vision Pro-ի ուղղությամբ, իսկ մյուսները՝ Siri-ի և արհեստական բանականության հետ կապված ծրագրային նախագծերի վրա։

Փորձագետների գնահատմամբ՝ տեխնոլոգիական ոլորտում այս տարվա կրճատումների միայն մոտ 25-33%-ը կարելի է կապել արհեստական բանականության ներդրման հետ։ Մնացած դեպքերը տարբեր պատճառներ ունեն, այդ թվում՝ ոլորտում համավարակի տարիներին տեղի ունեցած արագ ընդլայնման և դրան հաջորդող աշխատուժի վերանայման գործընթացը։

Միաժամանակ, մասնագետները նշում են, որ կրճատված բոլոր հաստիքները վերջնականապես չեն վերանալու, դրանց մի մասը կարող է հետագայում վերականգնվել։ Նրանց գնահատմամբ՝ արհեստական բանականության ազդեցությունն աշխատաշուկայի վրա արդեն դառնում է նկատելի, հատկապես այն ոլորտներում, որտեղ աշխատանքը հնարավոր է հաջողությամբ ավտոմատացնել։

Սեպտեմբերի 17-ին նշվում է Պացիենտների անվտանգության համաշխարհային օրը

Սեպտեմբերի 17-ին նշվում է Պացիենտների անվտանգության համաշխարհային օրը։ Այս տարվա կարգախոսն է՝ «Անվտանգ խնամք՝ ողջ կյանքի ընթացքում», որն ընդգծում է ոչ վարակիչ հիվանդությունների դեպքում երկարատև ու անվտանգ բուժօգնության ապահովման կարևորությունը։

Պացիենտի անվտանգությունը առողջապահական համակարգի որակի հիմնարար բաղադրիչն է․ այն ուղղված է բուժման ընթացքում հնարավոր սխալների, բարդությունների և վնասի ռիսկերի կանխարգելմանը։ Այս գործընթացում առանցքային դեր ունի հենց պացիենտը․ լինելով բուժօգնության ակտիվ մասնակից՝ նա իր իրազեկվածությամբ և բաց հաղորդակցությամբ նպաստում է անվտանգ և արդյունավետ բուժմանը։

«Միքայելյան» համալսարանական հիվանդանոցի բժիշկ-համաճարակաբան Կարինե Պողոսյանը ներկայացնում է կարևոր խորհուրդներ մեր պացիենտներին՝ բուժման ընթացքն առավել անվտանգ դարձնելու համար։

Ինչի՞ն է պետք ուշադրություն դարձնել. խորհուրդներ պացիենտներին

Եղեք ակտիվ մասնակից. Ոչ վարակիչ հիվանդությունների դեպքում բուժման հիմնական մասն ընթանում է տանը։ Հստակ տեղեկացված եղեք Ձեր ախտորոշման, բուժման պլանի և այն ախտանիշների մասին, որոնց դեպքում անհրաժեշտ է անհապաղ դիմել բժշկի։

Վերահսկեք դեղերի ընդունումը. Եթե ընդունում եք մի քանի դեղամիջոց, ճշգրիտ պահպանեք դրանց չափաբաժիններն ու ռեժիմը՝ դեղերի անցանկալի փոխազդեցություններից և սխալներից խուսափելու համար։

Տրամադրեք ամբողջական տեղեկատվություն. Բժշկին միշտ ճշգրիտ ներկայացրեք Ձեր ընդունած բոլոր դեղերի ցանկը և նախկինում ունեցած ալերգիկ կամ անբարենպաստ արձագանքները։

Պահպանեք բուժման շարունակականությունը. Երկարատև հսկողության ընթացքում հետևեք առաջնային օղակի (պոլիկլինիկա) և մասնագիտացված հիվանդանոցային բժիշկների բոլոր նշանակումներին ու խորհուրդներին։

Կարևոր է հիշել

Անվտանգ բուժօգնությունը կախված է ոչ միայն բժշկական միջամտություններից, այլև պացիենտի, նրա ընտանիքի և բուժաշխատողների արդյունավետ համագործակցությունից ու բաց հաղորդակցությունից։

Ֆոլաթթուն՝ B9 վիտամինը, կարևոր դեր ունի մեր օրգանիզմի բնականոն աշխատանքի համար

Ֆոլաթթուն՝ B9 վիտամինը, կարևոր դեր ունի մեր օրգանիզմի բնականոն աշխատանքի համար։

Առանց ֆոլաթթվի դժվարանում է արյան կարմիր գնդիկների բնականոն արտադրությունը, իսկ օրգանիզմում դրա բավարար քանակը կարևոր է արյան կազմի ու որակի, ինչպես նաև ճարպերի և ածխաջրերի փոխանակության նորմալ ընթացքի համար։

B9 վիտամինի պակասի դեպքում կարող է զարգանալ սակավարյունություն։

Ֆոլաթթուն կարևոր է նաև բջիջների աճի, զարգացման և նորացման գործընթացների համար։ Օրգանիզմի տասնյակ տրիլիոնավոր բջիջներ մշտապես նորացվում են, և այս գործընթացում B9 վիտամինը կարևոր դեր ունի։

Այն մասնակցում է նաև բնականոն մարսողության և ախորժակի պահպանմանը։

Որտե՞ղ է հանդիպում ֆոլաթթուն։

B9 վիտամինով հարուստ են՝

կաղամբը և բրոկոլին

սև հաղարջը, ազնվամորին, մասուրը

վայրի սխտորը և հազարաթերթիկի տերևները

ճակնդեղը, գազարը, դդումը

ոլոռը և լոբին

վարունգը, սունկը

բանանը, սեխը, նարինջը, ծիրանը և այլն։

Ֆոլաթթու պարունակվում է նաև խատուտիկի, եզան լեզվի, անանուխի և եղինջի մեջ։

Հավասարակշռված սննդակարգը օրգանիզմին անհրաժեշտ վիտամինների լավագույն աղբյուրներից է։