67 views

Վիտամինները պայմանականորեն բաժանվում են երկու խմբի՝ ջրալույծ և ճարպալույծ վիտամինների: Ջրալույծներն են՝ B խմբի բոլոր վիտամինները , վիտամին C-ն և վիտամին PP-ն: Ճարպալույծ վիտամիններն են` վիտամին A-ն, D-ն, E-ն, K-ն: Ջրալույծներն օրգանիզմից դուրս են գալիս հեշտությամբ և նորմայից ավելի չեն կուտակվում օրգանիզմում, իսկ ճարպալույծներն օրգանիզմում կուտակվելու հակում ունեն: Վիտամիններն օրգանիզմի նյութափոխանակության համար ունեն կենսական անհրաժեշտություն: ÕˆÖ€Õ¸ÕžÕ¶Ö" Õ¥Õ¶ Õ¾Õ«Õ¿Õ¡Õ´Õ«Õ¶Õ¡ÕµÕ«Õ¶ Õ¡Õ¶Õ¢Õ¡Õ¾Õ¡Ö€Õ¡Ö€Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¡Õ¶ ÕºÕ¡Õ¿Õ³Õ¡Õ¼Õ¶Õ¥Ö€Õ¨ Ö‡ Õ¶ÕºÕ¡Õ½Õ¿Õ¸Õ² Õ£Õ¸Ö€Õ®Õ¸Õ¶Õ¶Õ¥Ö€Õ¨: Օրգանիզմում վիտամինները ինքնուրույն չեն սինթեզվում, ինչը նշանակում է, որ միշտ պահանջ կա արտաքին աշխարհից վիտամիններ ստանալու: Տարբեր վիտամիններ տարբեր ճանապարհներով են հայտնվում օրգանիզմում: Այդ ճանապարհներից մեկը սնունդն է: Մինչև 6 ամսական երեխաները սնվում են կամ մայրական կաթով, կամ ադապտացված կաթնային խառնուրդներով: Այդ սննդով և այդ փուլի համար նրանք ստանում են բոլոր անհրաժեշտ նյութերը, եթե, իհարկե, մայրը չունի արտահայտված դեֆիցիտներ և խնդիրներ: Եթե երեխան ճիշտ է սնվում և ապրում է առողջ միջավայրում, վիտամինային խնդիրներ չեն առաջանում: Վիտամինային դեֆիցիտն օրգանիզմի համար կարևորագույն խնդիր է, բայց նաև` հեշտ լուծվող: Միակ վիտամինը, որը կրծքի հասակի երեխաները պետք է ստանան արտաքին աշխարհից, դա վիտամին D-ն է: ÕˆÕžÖ€ Õ¾Õ«Õ¿Õ¡Õ´Õ«Õ¶Õ¶Õ¥Ö€Õ« ÕºÕ¡Õ¯Õ¡Õ½Õ¶ Õ§ Õ¡Õ¼Õ¡Õ¾Õ¥Õ¬ Õ°Õ¡Õ³Õ¡Õ­ Õ°Õ¡Õ¶Õ¤Õ«ÕºÕ¸Ö'Õ´ Õ¥Ö€Õ¥Õ­Õ¡Õ¶Õ¥Ö€Õ« Õ´Õ¸Õ¿: Վիտամին A-ի դեֆիցիտը լուրջ խնդիր է, որովհետև նրա պակասը տարբեր շեղումներ է առաջացնում օրգանիզմում: Այն դրսևորվում է նաև ավելի մեծ տարիքում, և, հիմնականում, ոչ լիարժեք սննդի արդյունքում: Վիտամին А-ի անբավարարությունն արտահայտվում է տեսողության ընկճումով, հատկապես տուժում է գիշերային տեսողությունը, առաջանում է «հավկուրություն» կոչվող հիվանդությունը: Հավկուրությունն արտահայտվում է թույլ լուսավորության պայմաններում առարկաները տեսնելու ընդունակության թուլացմամբ կամ կորստով։ Կարող են առաջանալ աչքի ցանցաթաղանթի, անոթաթաղանթի և տեսողական նյարդի խնդիրներ, որոնք արագ են զգացնել տալիս և ինչը փորձառու ակնաբույժները հեշտությամբ տարբերում են: Ժամանակակից աշխարհում դա հազվադեպ հանդիպող խնդիրներից է: Սակայն դա պատճառ չէ, որ այն մոռացության տրվի: Տարիքային ո՞ր խմբերն են առավել հակված վիտամինային անբավարարության: Վիտամին A-ի դեֆիցիտն արտահայտվում է հիմնականում 6 ամսականից մինչև 6 տարեկան երեխաների մոտ՝ կապված սննդի հետ: Այդ տարիքի երեխաները սննդի հարցերում կամակոր են, դեռևս չունեն ձևավորված ճիշտ մոտեցումներ, և ծնողներին դժվար է երեխային անհրաժեշտ սնունդը տալ, միշտ լավ միջավայր ապահովել, օրվա ընթացքում արևի տակ անցկացնել, ինչի արդյունքում այդ տարիքում խնդիրներ շատ են լինում: 6 ամսականից բարձր տարիքային խմբի երեխաների համար շատ կարևոր է երեխաների հավելյալ սննդի ճիշտ կազմակերպումը: Ամենակարևորը սննդի հետ ստացվող վիտամիններից B12-ն է, որը, եթե ճիշտ ժամանակին տարբեր մթերքների ու նաև մսամթերքի միջոցով չի ապահովվում, առաջանում են տարբեր խնդիրներ: Հատկապես տուժում է նյարդային համակարգը: Վաղ հասակի երեխան հանկարծ դառնում է անտրամադիր, չի ժպտում, նկատվում է թուլություն: Վիտամին B12-ի պակասը հայտնաբերելու նպատակով պետք է կատարվի արյան հետազոտություն: Ի՞նչ դեր ունի սեզոնայնությունը վիտամինային անբավարարության հարցում: Õ"Õ¥Ö€ Õ¥Ö€Õ¯Ö€Õ« Õ°Õ¡Õ´Õ¡Ö€ Õ½Õ¥Õ¦Õ¸Õ¶Õ¡ÕµÕ¶Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶Õ¶ Õ¡Õ¼Õ¡Õ¶Õ±Õ¶Õ¡Õ¯Õ« Õ¶Õ·Õ¡Õ¶Õ¡Õ¯Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶ Õ¹Õ¸Ö'Õ¶Õ«, Õ¸Ö€Õ¸Õ¾Õ°Õ¥Õ¿Ö‡ Õ¢Õ¸Õ¬Õ¸Ö€ Õ½Õ¥Õ¦Õ¸Õ¶Õ¶Õ¥Ö€Õ«Õ¶ Õ§Õ¬ Õ¯Õ¡ Õ¡Õ¶Õ°Ö€Õ¡ÕªÕ¥Õ·Õ¿ Ö"Õ¡Õ¶Õ¡Õ¯Õ« Õ´Õ«Ö€Õ£-Õ¢Õ¡Õ¶Õ»Õ¡Ö€Õ¥Õ²Õ¥Õ¶ Ö‡ Õ¯Õ¡Õ©Õ¶Õ¡-Õ´Õ½Õ¡Õ´Õ©Õ¥Ö€Ö": ÕŽÕ«Õ¿Õ¡Õ´Õ«Õ¶Õ¡ÕµÕ«Õ¶ Õ¡Õ¶Õ¢Õ¡Õ¾Õ¡Ö€Õ¡Ö€Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶Õ¨ Õ¶ÕºÕ¡Õ½Õ¿Õ¸ÕžÖ'Õ´ Õ§ Ö…Ö€Õ£Õ¡Õ¶Õ«Õ¦Õ´Õ« Õ¤Õ«Õ´Õ¡Õ¤Ö€Õ¸Õ²Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¡Õ¶ Õ¡Õ¶Õ¯Õ´Õ¡Õ¶Õ¨: Այո, իհարկե՛, վիտամինների պակասն` ազդելով նյութափոխանակության գործընթացի վրա, բերում է նաև իմունիտետի անկման: Երեխաներն սկսում են ավելի հաճախ հիվանդանալ, նկատելի նվազ են, լավ չեն սնվում: Նման դեպքերում հարկ է պարզել հիպովիտամինոզի առկայությունը և շտկումներ կատարել: Ովքե՞ր են ավելի հակված վիտամինների դեֆիցիտի՝ կրծքով կերակրվո՞ղ, թե՞ արհեստական սննդով սնվող երեխաները: Նման հետազոտություն չի իրականացվել: Համարվում է, որ արհեստական սնունդը հագեցած է անհրաժեշտ վիտամիններով, նյութերով և խնդիրներ չեն կարող առաջանալ: Բայց, այնուամենայնիվ, կրծքով կերակրվող երեխաները միշտ առավելություն ունեն արհեստական սնվող երեխաների նկատմամբ: Տարբեր աղբյուրներում նշվում է, որ կրծքով կերակրվողներն ավելի քիչ են հիվանդանում, իսկ ինչու՞, հետազոտված չէ: Ô»Õ¶Õ¹ÕºÕ¥ÕžÕ½ Õ§ Õ¡Ö€Õ¿Õ¡Õ°Õ¡ÕµÕ¿Õ¾Õ¸Ö'Õ´ Õ¿Õ¡Ö€Õ¢Õ¥Ö€ Õ¾Õ«Õ¿Õ¡Õ´Õ«Õ¶Õ¶Õ¥Ö€Õ« Õ¡Õ¶Õ¢Õ¡Õ¾Õ¡Ö€Õ¡Ö€Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶Õ¨: Վիտամինային անբավարարությունն արտահայտվում է տարբեր աստիճաններով՝ թեթև, միջին և ծանր: B Õ­Õ´Õ¢Õ« Õ¾Õ«Õ¿Õ¡Õ´Õ«Õ¶Õ¡ÕµÕ«Õ¶ Õ­Õ¶Õ¤Õ«Ö€Õ¶Õ¥Ö€Õ¶ Õ¡Õ¾Õ¥Õ¬Õ« Õ°Õ¡Õ¿Õ¸Ö'Õ¯ Õ¥Õ¶ ÖƒÕ¸Ö"Ö€ Õ¿Õ¡Ö€Õ«Ö"Õ« Õ¥Ö€Õ¥Õ­Õ¡Õ¶Õ¥Ö€Õ«Õ¶, Õ«Õ¶Õ¹Õ« ÕºÕ¡Õ¿Õ³Õ¡Õ¼Õ¸Õ¾ Õ¶Ö€Õ¡Õ¶Ö" Õ¡Õ¼Õ¡Õ¾Õ¥Õ¬ Õ¸Ö'Õ·Õ¡Õ¤Ö€Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¡Õ¶ Õ¥Õ¶ Õ¡Ö€ÕªÕ¡Õ¶Õ«: Միայն վիտամին B5-ն է, որը չի կարևորվում, քանի որ նրա պակասը կլինիկական դրսևորումներ չունի: Վիտամիններ B9-ի և B12-ի դեֆիցիտը նյարդաբանական զննումով և ընդհանուր վիճակի գնահատմամբ արդեն ակնառու է՝ ընկճվածություն, շուտ հոգնածություն, տրամադրության անկում, քնկոտություն, մկանային տոնուսի թուլություն և այլն: Այդ ախտանիշների առկայությունը բժշկին ուղղորդում են, թե որ ուղղությամբ մտածել: ÕŽÕ«Õ¿Õ¡Õ´Õ«Õ¶ K-Õ« Õ¡Õ¶Õ¢Õ¡Õ¾Õ¡Ö€Õ¡Ö€Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¡Õ¶ ÕªÕ¡Õ´Õ¡Õ¶Õ¡Õ¯ Õ¯Õ¡Ö€Õ¸Õ² Õ¥Õ¶ Õ¡Ö€ÕµÕ¸Ö'Õ¶Õ¡Õ°Õ¸Õ½Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶Õ¶Õ¥Ö€ Ö‡ Õ¬Õ¸Ö'Ö€Õ» Õ¢Õ¡Ö€Õ¤Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶Õ¶Õ¥Ö€ Õ¡Õ¼Õ¡Õ»Õ¡Õ¶Õ¡Õ¬: Ô±ÕµÕ½ Õ¾Õ«Õ¿Õ¡Õ´Õ«Õ¶Õ« ÕºÕ¡Õ¯Õ¡Õ½Õ¶ Õ¡Õ¼Õ¡Õ¾Õ¥Õ¬ Õ°Õ¡Õ³Õ¡Õ­ ÕªÕ¡Õ¼Õ¡Õ¶Õ£Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶ ÕºÕ¡Õ¿Õ³Õ¡Õ¼Õ¶Õ¥Ö€ Õ¸Ö'Õ¶Õ« Ö‡ Õ¯Õ¡ÕºÕ¾Õ¡Õ® Õ¹Õ§ Õ½Õ¶Õ¶Õ¤Õ« Õ¨Õ¶Õ¤Õ¸Ö'Õ¶Õ´Õ¡Õ¶ Õ°Õ¥Õ¿, Õ¹Õ¶Õ¡ÕµÕ¡Õ® Õ¡ÕµÕ¶ Õ·Õ¡Õ¿ Õ§ ÕºÕ¡Ö€Õ¸Ö'Õ¶Õ¡Õ¯Õ¾Õ¸Ö'Õ´ Õ¢Õ¸Ö'Õ½Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶ Õ®Õ¡Õ£Õ´Õ¡Õ¶ Õ½Õ¶Õ¶Õ¤Õ¸Ö'Õ´ Ö‡ Õ¯Õ¥Õ¶Õ¤Õ¡Õ¶Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶ Õ¬ÕµÕ¡Ö€Õ¤Õ¸Ö'Õ´: Վիտամին E-ի հիպովիտամինոզն արտահայտվում է մկանային խնդիրներով, սեռական գեղձերի ֆունկցիայի ընկճմամբ, մաշկային խնդիրներով։ Այն հիմնականում պարունակում են բուսական ծագման ձեթերը։ ÕˆÖ€Õ¸ÕžÕ¶Ö" Õ¥Õ¶ Õ¾Õ«Õ¿Õ¡Õ´Õ«Õ¶Õ¡ÕµÕ«Õ¶ Õ¡Õ¶Õ¢Õ¡Õ¾Õ¡Ö€Õ¡Ö€Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¡Õ¶ Õ¡Õ­Õ¿Õ¸Ö€Õ¸Õ·Õ´Õ¡Õ¶ Õ´Õ¥Õ©Õ¸Õ¤Õ¶Õ¥Ö€Õ¨: Ô±Õ­Õ¿Õ¸Ö€Õ¸Õ·Õ¾Õ¸Ö'Õ´ Õ¥Õ¶, Õ¶Õ¡Õ­, Õ¯Õ¬Õ«Õ¶Õ«Õ¯Õ¡Õ¯Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶ Õ¡Õ­Õ¿Õ¡Õ¶Õ«Õ·Õ¶Õ¥Ö€Õ« Õ¡Õ¼Õ¯Õ¡ÕµÕ¸Ö'Õ©ÕµÕ¡Õ´Õ¢, Õ¡ÕºÕ¡` Õ¡Ö€ÕµÕ¡Õ¶ Õ¯Õ¥Õ¶Õ½Õ¡Ö"Õ«Õ´Õ«Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶ Õ°Õ¥Õ¿Õ¡Õ¦Õ¸Õ¿Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¡Õ´Õ¢, Õ¸Ö€Õ¨ Õ°Õ¡Õ½Õ¡Õ¶Õ¥Õ¬Õ« Õ¸Ö' Õ´Õ¡Õ¿Õ¹Õ¥Õ¬Õ« Õ°Õ¥Õ¿Õ¡Õ¦Õ¸Õ¿Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶ Õ§: Ô»Õ¶Õ¹ÕºÕ¥ÕžÕ½ Õ§ Õ¯Õ¡Õ¦Õ´Õ¡Õ¯Õ¥Ö€ÕºÕ¾Õ¸Ö'Õ´ Õ¡Õ¾Õ«Õ¿Õ¡Õ´Õ«Õ¶Õ¸Õ¦Õ¶Õ¥Ö€Õ« Õ¢Õ¸Ö'ÕªÕ¸Ö'Õ´Õ¨: Վիտամինային կարգավորումը կազմակերպվում է` կախված երեխայի վիճակից, դեֆիցիտ վիտամինի տեսակից, վիտամինային անբավարարության աստիճանից: Ըստ դրա որոշվում է ներմուծման համար անհրաժեշտ վիտամինի քանակը: ÕˆÖ€Õ¸Õ· Õ¾Õ«Õ¿Õ¡Õ´Õ«Õ¶Õ¶Õ¥Ö€ ÕºÕ¥Õ¿Ö" Õ§ Õ¡Õ¶ÕºÕ¡ÕµÕ´Õ¡Õ¶ Õ·Õ¿Õ¯Õ¾Õ¥Õ¶ Õ¤Õ¥Õ²Õ¸Ö€Õ¡ÕµÖ"Õ« Õ¯Õ«Ö€Õ¡Õ¼Õ´Õ¡Õ´Õ¢, Ö…Ö€Õ«Õ¶Õ¡Õ¯` Õ¾Õ«Õ¿Õ¡Õ´Õ«Õ¶ B12-Õ¨: ÔµÕ©Õ¥ Õ¤Õ¥Õ²Õ¸Ö€Õ¡ÕµÖ"Õ¸Õ¾ Õ¾Õ«Õ¿Õ¡Õ´Õ«Õ¶Õ« Ö"Õ¡Õ¶Õ¡Õ¯Õ¶ Ö…Ö€Õ£Õ¡Õ¶Õ«Õ¦Õ´Õ¸Ö'Õ´ Õ¾Õ¥Ö€Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶Õ£Õ¶Õ¾Õ¸Ö'Õ´ Õ§, Õ¡ÕµÕ¶Õ¸Ö'Õ°Õ¥Õ¿Ö‡ Õ¶Ö€Õ¡ Ö"Õ¡Õ¶Õ¡Õ¯Õ¨ Õ¯Õ¡Ö€Õ£Õ¡Õ¾Õ¸Ö€Õ¾Õ¸Ö'Õ´ Õ§ Õ¨Õ¶Õ¤Õ¸Ö'Õ¶Õ¾Õ¡Õ® Õ½Õ¶Õ¶Õ¤Õ¸Õ¾: Ô¿Õ¡Õ¶ Õ¾Õ«Õ³Õ¡Õ¯Õ¶Õ¥Ö€, Õ¥Ö€Õ¢ Õ´Õ«Õ¡ÕµÕ¶ Õ½Õ¶Õ¶Õ¤Õ« Õ¯Õ¡Ö€Õ£Õ¡Õ¾Õ¸Ö€Õ¸Ö'Õ´Õ¨ Õ¬Õ«Õ¶Õ¸Ö'Õ´ Õ§ Õ¢Õ¡Õ¾Õ¡Ö€Õ¡Ö€: Բուժման ժամանակ պետք է ներմուծվող վիտամինի քանակը ճիշտ հաշվարկել, որովհետև վիտամինների ավելցուկը նույնպես վտանգավոր է: Վիտամին D-ն տրվում է ներքին ընդունման, իսկ B խմբի վիտամինները՝ ներարկման ձևով, կան նաև ներքին ընդունման տարբերակները, սակայն չեն կիրառվում՝ ելնելով կողմնակի ազդեցություններից։ Õ€Õ¶Õ¡Ö€Õ¡Õ¾Õ¸ÕžÖ€ Õ§ Õ´Õ«Õ¡ÕµÕ¶ Õ½Õ¶Õ¶Õ¤Õ« Ö…Õ£Õ¶Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¡Õ´Õ¢ Õ¯Õ¡Õ¶Õ­Õ¡Ö€Õ£Õ¥Õ¬Õ¥Õ¬ Õ¯Õ¡Õ´ Õ¢Õ¸Ö'ÕªÕ¥Õ¬ Õ¡Õ¾Õ«Õ¿Õ¡Õ´Õ«Õ¶Õ¸Õ¦Õ¨: Ճիշտ սննդակարգը և առողջ ապրելակերպը հիմնականում բավարար են կանխարգելման համար, երբեմն նաև՝ բուժման: Ô»Õ¶Õ¹ÕºÕ¥ÕžÕ½ Õ¯Õ¡Õ¶Õ­Õ¡Ö€Õ£Õ¥Õ¬Õ¥Õ¬ Õ¡Õ¾Õ«Õ¿Õ¡Õ´Õ«Õ¶Õ¸Õ¦Õ¨ Õ´Õ¡Õ¶Õ¯Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶ Õ¿Õ¡Ö€Õ«Ö"Õ¸Ö'Õ´ Ամբողջ աշխարհում չկա վերջնական ընդունված կարծիք, թե արդյո՞ք պետք է երեխաներին կանխարգելիչ նպատակով վիտամինային կոմպլեքսներ նշանակել: Կան երկրներ, որտեղ դա ընդունված է և այդ կոմպլեքսներում վիտամիններից բացի կան նաև միկրոէլեմենտներ՝ երկաթ, կալցիում, ցինկ: Օրինակ, ԱՄՆ-ում, որտեղ սնունդը հագեցած չէ վիտամիններով, հիմնականում երեխաներին նշանակում են: Մեր երկրում առողջ սննդի առկայությունը բավարար է երեխայի նորմալ զարգացման համար, ուստի լրացուցիչ վիտամիններ նշանակելու անհրաժեշտություն չկա, միայն այն դեպքերում, երբ ինչ-ինչ պատճառներով առկա է վիտամինային անբավարարություն: Ի՞նչ խնդիրներ կարող է առաջացնել հիպերվիտամինոզը Որոշ վիտամինների ավելցուկ օրգանիզմում չի կարող առաջանալ, նրանք օրգանիզմից դուրս են գալիս և չեն կուտակվում: Դրանք ջրալույծ վիտամիններն են: Իսկ ճարպալույծները կուտակման հակում ունեն, ուստի կարևորվում է նրանց նշանակման դեպքում ճիշտ դոզավորումը: Յուրաքանչյուր վիտամինի ավելցուկն օրգանիզմում արտահայտվում է համապատասխան ախտանիշներով: Օրինակ, օրգանիզմում D վիտամինի ավելցուկի դեպքում առաջանումէ կալցիումի կուտակումներ օրգանիզմի տարբեր մասերում: Ô±Õ¼Õ¡Ö"Õ¥Õ¬ÕµÕ¡Õ¶ Ô·Õ¬Õ«Õ¦Õ¡, Õ´Õ¡Õ¶Õ¯Õ¡Õ¢Õ¸Ö'ÕµÕª «Արաբկիր» ԲՀ-ԵԴԱԻ