83 просмотры

Ֆոբիա իռացիոնալ անկառավարելի վախ կամ տարատեսակ վախերի համառ դրսևորում։ Հոգեբուժության մեջ ընդունված է ֆոբիա անվանել վախի հիվանդագին ուժեղացված դրսևորումը այս կամ այն գրգռիչի նկատմամբ։ Ֆոբիան խիստ արտահայտված, համառ ու կպչուն վախն է, որը անդառնալիորեն սրվում է որոշակի իրավիճակներում և չի ենթարկվում ամբողջական տրամաբանական բացատրության։ Ֆոբիայի զարգացման արդյունքում մարդը սկսում է վախենալ և հետևաբար խուսափել որոշակի առարկաներից, գործունեության տեսակից կամ իրավիճակից։ Օրինակ այխմոֆոբիայի դեպքում մարդը փորձում է ամբողջ ուժերի գնով խուսափել սուր առարկաներից, որոնցով վախենում է վնասվել կամ վնասել այլ մարդկանց։ Ակվաֆոբիայի զարգացման դեպքում մարդը վախենում է լողալ, իսկ կլաուստրոֆոբիայի դեպքում բարձրանում է վերև բացառապես սանդուղքով, քանի որ վախենում է գտնվել փակ վերելակում։ Ֆոբիային համեմատաբար հեշտ է հաղթել դրա առաջացման սկզբում, բայց այն կարող է ամրապնդվել մարդու հոգեկանում և ուժգնանալ ժամանակի ընթացքում։ Եթե վախը դուրս է գալիս մարդու վերահսկումից և խոչընդոտում է նրա նորմալ կենսագործունեությանը, ապա նրան այդ ժամանակ կարող է տրվել խուճապային խանգարում կամ առանձնահատուկ ֆոբիայի ախտորոշում։ Õ–Õ¸Õ¢Õ«Õ¡ÕµÕ« Õ¡Õ¼Õ¯Õ¡ÕµÕ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶Õ¨ ÕºÕ¡Ö€Õ¦Õ¥Õ¬Õ¸Ö' Õ°Õ¡Õ´Õ¡Ö€ Õ°Õ¡Õ³Õ¡Õ­ Õ¯Õ«Ö€Õ¡Õ¼Õ¾Õ¸Ö'Õ´ Õ§ Õ­Õ¸Ö'Õ³Õ¡ÕºÕ« Ö‡ Ö†Õ¸Õ¢Õ«Õ¡ÕµÕ« Õ©Õ¥Õ½Õ¿Õ¨, Õ¡ÕµÕ½ÕºÕ¥Õ½ Õ¯Õ¸Õ¹Õ¾Õ¡Õ® Ô¶Õ¡Õ¶Õ£Õ« Õ½Õ¡Õ¶Õ¤Õ²Õ¡Õ¯Õ¨ Õ­Õ¸Ö'Õ³Õ¡ÕºÕ« Õ«Õ¶Ö"Õ¶Õ¡Õ£Õ¶Õ¡Õ°Õ¡Õ¿Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶Õ« Õ°Õ¡Õ´Õ¡Ö€ Ô²Õ¸Ö'ÕªÕ¸Ö'Õ´Õ¨ Ֆոբիաների բուժման ամենատարածված եղանակը կայանում է նրանում, որ հիվանդին աստիճանաբար «մոտեցնում են» իր վախի առարկայի հետ, ռելակսացիայի և կոգնիտիվ-վարքային թերապիայի մեթոդների համադրական օգտագործմամբ։ Այս տեխնիկան հայտնի է որպես սիստեմատիկ դիսենսիբիլիզացիա. Օրինակ, եթե մարդը վախենում է շներից, ապա անհրաժեշտ է աստիճանաբար նրան մոտեցնել շանը. սկզբում երախակալով և վզակապով, հետո առանց երախակալի, իսկ հետո արդեն նաև առանց վզակապի։ «Մոտեցման» գործընթացը կարելի է սկսել միայն այն բանից հետո, երբ հոգեբանը բացահայտել է վախի պատճառը, անցկացրել է ուղղիչ գործողությունների համալիր և սովորեցրել է հիվանդին ռելակսացիայի հմտությունները։ Õ¶ÕµÕ¸Ö'Õ©Õ« Õ¡Õ²Õ¢ÕµÕ¸Ö'Ö€Õ¨` Õ¡Õ¦Õ¡Õ¿ Õ°Õ¡Õ¶Ö€Õ¡Õ£Õ«Õ¿Õ¡Ö€Õ¡Õ¶