Էպիլեպսիան, որը հայտնի է նաև որպես ցնցումային խանգարում, չորրորդ ամենատարածված նյարդաբանական խանգարումն է
Էպիլեպսիայի միջազգային օրը հատուկ իրազեկման օր է, որը նշվում է փետրվարի երկրորդ երկուշաբթի օրը՝ լուսաբանելու էպիլեպսիայով ապրող մարդկանց առջև ծառացած մարտահրավերները: Այս տարի այն նշվում է փետրվարի 9-ին: Էպիլեպսիան, որը հայտնի է նաև որպես ցնցումային խանգարում, չորրորդ ամենատարածված նյարդաբանական խանգարումն է և ամենահին հայտնի առողջական վիճակներից մեկը:
Այս վիճակը կարճ ժամանակով հանգեցնում է ուղեղի էլեկտրական ակտիվության դադարի, ինչը հանգեցնում է կրկնվող ցնցումների: Չնայած աշխարհում 50 միլիոնից ավելի մարդ ապրում է էպիլեպսիայով, հիվանդության շուրջ դեռևս կա որոշակի խարան: Էպիլեպսիայի միջազգային օրը կարևոր առիթ է հանրությանը էպիլեպսիայի մասին իրազեկելու և մարդկանց սովորեցնելու, թե ինչպես ավելի լավ խնամք ցուցաբերել այս խնդրով ապրող մարդկանց:
Էպիլեպսիան ուղեղի քրոնիկ ոչ վարակիչ հիվանդություն է, որն ազդում է բոլոր տարիքի մարդկանց վրա։
Ըստ ԱՀԿ տվյալների` աշխարհում 50 միլիոնից ավելի մարդ ապրում է էպիլեպսիայով, ինչը այն դարձնում է աշխարհում ամենատարածված նյարդաբանական հիվանդություններից մեկը։ Էպիլեպսիա ունեցող մարդկանց գրեթե 80%-ը ապրում է ցածր և միջին եկամուտ ունեցող երկրներում։ Հաշվարկվում է, որ էպիլեպսիայով ապրող մարդկանց մինչև 70%-ը կարող է ապրել առանց նոպաների, եթե ժամանակին և ճիշտ ախտորոշում կատարվի և բուժվի։
Էպիլեպսիա ունեցող մարդկանց մոտ վաղաժամ մահվան ռիսկը մինչև երեք անգամ ավելի բարձր է, քան ընդհանուր բնակչության մոտ։ Ցածր եկամուտ ունեցող երկրներում էպիլեպսիայով ապրող մարդկանց երեք քառորդը չի ստանում անհրաժեշտ բուժումը։
Աշխարհի շատ մասերում էպիլեպսիա ունեցող մարդիկ և նրանց ընտանիքները ենթարկվում են և խտրականության և խարանի:
Էպիլեպսիայի միջազգային օրը Էպիլեպսիայի միջազգային բյուրոյի և Էպիլեպսիայի դեմ պայքարի միջազգային լիգայի գաղափարն է: Երկու կազմակերպություններն էլ օրվա կապակցությամբ տարբեր միջոցառումներ են կազմակերպում իրենց հիմնադրումից ի վեր:
Էպիլեպսիան աշխարհի ամենահին հայտնի առողջական վիճակներից մեկն է, որի մասին գրառումները թվագրվում են դեռևս մեր պատմության սկզբից: Իհարկե, այն ժամանակ այն դիտարկվում էր որպես հոգևոր վիճակ: Հին բաբելոնացիները նոպաները վերագրում էին չար ոգիների տիրապետմանը: Հին հույները նույնպես էպիլեպսիան համարում էին հոգևոր տիրապետություն, բայց նրանք այն կապում էին հանճարի և աստվածային միջամտությունների հետ:
Էպիլեպսիայի հետ կապված նախապաշարմունքը նույնպես պատմական է։ Հին Հռոմում մարդիկ չէին ուտում կամ խմում նույն ափսեներից կամ կաթսաներից, ինչ էպիլեպսիա ունեցող մարդիկ։ Մինչև 20-րդ դարի երկրորդ կեսը Աֆրիկայի որոշ մասերում էպիլեպսիան համարվում էր վարակիչ և կախարդանքի, կախարդության կամ թունավորման արդյունք։
Էպիլեպսիան այնքան փաստաթղթավորված պատմության մաս է կազմում, որ այն հիշատակվում է «Համմուրաբիի օրենսգրքում», որը հին Մերձավոր Արևելքի ամենաերկար, լավագույնս կազմակերպված և պահպանված իրավական տեքստն է: Օրենսգրքում այն նշվում է որպես պայման, որի դեպքում ստրուկը կարող է վերադարձվել գումարի վերադարձման համար: Էպիլեպսիայի մասին հիշատակվում է նաև հին եգիպտական բժշկական տեքստում՝ «Էդվին Սմիթի պապիրուս»-ում:
Էպիլեպսիայի մասին հին գրառումներից մեկը վերագրվում է մ.թ.ա. 10-րդ դարին, որը հայտնաբերվել է բաբելոնական սեպագիր բժշկական տեքստում և կոչվում է «Սակիկկու»:
Դեռևս 5-րդ դարում, երբ մարդկանց մեծ մասը էպիլեպսիային վերաբերվում էր որպես հոգևոր խնդրի, Հիպոկրատը պնդում էր, որ դա բժշկական առումով բուժելի խնդիր է, որը սկիզբ է առնում ուղեղից։
19-րդ դարում ներկայացվում է առաջին արդյունավետ հակաէպիլեպտիկ դեղամիջոցը` բրոմիդը և արդյունավետորեն սկսում է կիրառվել։
2014թ.-ին Էպիլեպսիան նոր սահմանում է ստանում: Էպիլեպսիայի դեմ պայքարի միջազգային լիգայի աշխատանքային խմբի ղեկավար, բժիշկ Ռոբերտ Ֆիշերը «Էպիլեպսիայի վերանայված սահմանում» վերնագրով խմբագրականում հրապարակում է հիվանդության նոր սահմանում:
Այսօր Էպիլեպսիայի միջազգային օրը նշվում է աշխարհի ավելի քան 120 երկրներում:
Մանուշակագույնը էպիլեպսիայի պաշտոնական իրազեկման գույնն է, քանի որ այն էպիլեպսիայի միջազգային ծաղկի՝ լավանդայի գույնն է։ Գույնը ընտրվել է 2008 թվականին կանադացի մի երիտասարդ աղջկա՝ Քեսիդի Մեգանի կողմից, ում մոտ էպիլեպսիա էր ախտորոշվել։
