Ամուր ընտանիք ունենալու տեսակետից նախաամուսնական սեքսոլոգիական խորհրդատվությունը շատ կարևոր է

Ամուր ընտանիք ունենալու տեսակետից նախաամուսնական սեքսոլոգիական խորհրդատվությունը շատ կարևոր է, քանի որ բացի սեռավարակների և սերմնահեղուկի հետազոտություններից ընդգրկում է նաև սեքսուալության դրսևորումների և սեռական կյանքի հոգեհիգիենայի մասին տեղեկատվություն, որը հաճախ կանխարգելում է շատ սեքսուալ խանգարումների առաջացումը:

Երեխաների, դեռահասների, երիտասարդների սեռակրթությունը ձևավորում է շրջապատի նկատմամբ տվյալ սեռի համար բնորոշ վերաբերմունքը:

Ապատեղեկատվությունից հնարավորինս խուսափելու նպատակով ցանկալի է, որ երեխաներն անհրաժեշտ գիտելիքներ ունենան սեռերի միջև եղած տարբերությունների և սերնդի շարունակության մասին: Ծնողներն այդ հարցում ունեն բացառիկ կարևորություն։

Անհրաժեշտ է դեռահասի մեջ ձևավորել ոչ միայն ցանկությունները խոհեմաբար ղեկավարելու ընդունակություն, այլև հոգատար վերաբերմունք իր ապագա դերի նկատմամբ: Այսինքն՝ նա պետք է լավատեսորեն վերաբերի սիրուն, ընտանիքին, հղիությանը, ծննդաբերությանը:

Առողջ սեռական և վերարտադրողական կյանք ունենալու համար կարևոր է զերծ մնալ ռիսկի այնպիսի գործոններից, ինչպիսինն են ծխելը, ալկոհոլի չարաշահումը, թմրանյութերը, ավելորդ քաշը, սակավաշարժությունը, որոնք սեռական առողջությունը վնասող գործոններ են։

Առցանց խաղերից կախվածությունը, խաղամոլությունը, վիրտուալ սեռական կյանքով տարվելը խաթարում են ընտանեկան և զույգային առողջ ներդաշնակ փոխհարաբերությունները։

Սեռապես առողջ անհատն ունի դրական վերաբերմունք դեպի սեռականությունը, ունակ է վարելու անվտանգ սեռական կյանք՝ զերծ բռնությունից և հարկադրանքից:

Սեքսապաթոլոգիայի գծով ԱՆ խորհրդատու` Սևադա Հակոբյան

7990 դիտում

Կարմրուկ․ ի՞նչ պետք է իմանան ծնողները

Կարմրուկը սուր և խիստ վարակիչ վիրուսային հիվանդություն է, որը հիմնականում ախտահարում է շնչառական համակարգը։ Այն կարող է հանդիպել ցանկացած տարիքում, սակայն հատկապես վտանգավոր կարող է լինել փոքր երեխաների համար։

Կարմրուկը միայն մաշկային ցանով արտահայտվող հիվանդություն չէ․ որոշ դեպքերում այն կարող է առաջացնել լուրջ բարդություններ, այդ թվում՝ թոքաբորբ:

Ինչպե՞ս է փոխանցվում կարմրուկը

Կարմրուկը չափազանց վարակիչ է։ Վիրուսը փոխանցվում է օդային ճանապարհով, երբ վարակված մարդը հազում, փռշտում կամ պարզապես շնչում է։

Վիրուսը կարող է օդում կամ վարակված մակերեսների վրա պահպանել վարակելու ունակությունը մինչև երկու ժամ։ Վարակված մարդը կարող է հիվանդությունը փոխանցել դեռևս ցանի առաջացումից մոտ 4 օր առաջ և շարունակել վարակիչ մնալ ցանի ի հայտ գալուց հետո ևս մոտ 4 օր։

Կարմրուկի հիմնական ախտանիշները

Հիվանդության առաջին նշանները սովորաբար ի հայտ են գալիս վարակվելուց մոտ 7-14 օր անց։

Սկզբնական ախտանիշներն են՝

• բարձր ջերմություն,

• հազ,

• քթահոսություն,

• կարմրած և արցունքակալած աչքեր,

• ընդհանուր թուլություն։

Ախտանիշների սկսվելուց 2–3 օր անց բերանի խոռոչում կարող են հայտնվել փոքր սպիտակ բծեր, որոնք հայտնի են որպես Կոպլիկի բծեր։

Մի քանի օր անց առաջանում է կարմրուկին բնորոշ ցանը։ Այն սովորաբար սկսվում է դեմքից և մազարմատներից, ապա աստիճանաբար տարածվում է դեպի պարանոց, իրան, ձեռքեր և ոտքեր։

Ինչո՞վ է կարմրուկի ցանը տարբերվում

Կարմրուկի ժամանակ ցանը սովորաբար սկսվում է դեմքից և տարածվում մարմնի մյուս հատվածներ՝ ներքևից վերև։

Սկզբում մաշկի վրա առաջանում են հարթ կարմիր բծեր, որոնց վրա երբեմն կարող են լինել փոքր բարձրացած հատվածներ։ Ցանի տարածման ընթացքում առանձին բծերը կարող են միաձուլվել։

Ցանի առաջացման ժամանակ երեխայի ջերմությունը կարող է կրկին բարձրանալ։

Որքա՞ն վտանգավոր է կարմրուկը

Երեխաների մեծ մասը ապաքինվում է, սակայն կարմրուկը որոշ դեպքերում կարող է առաջացնել բարդություններ։

Դրանցից են՝

• ականջի վարակները,

• փորլուծությունն ու ջրազրկումը,

• թոքաբորբը,

• աչքերի հետ կապված խնդիրները,

• էնցեֆալիտը՝ գլխուղեղի բորբոքումը։

Բարդությունների վտանգն ավելի բարձր է հատկապես մինչև 5 տարեկան երեխաների, թերսնուցում ունեցող և թուլացած իմունային համակարգով մարդկանց մոտ։

Ինչպե՞ս է բուժվում կարմրուկը

Կարմրուկի դեմ հատուկ հակավիրուսային բուժում սովորաբար չկա։ Բուժման հիմնական նպատակը երեխայի վիճակը թեթևացնելը և բարդությունները կանխելն է։

Կարևոր է ապահովել բավարար հեղուկ և սնունդ, հետևել երեխայի ընդհանուր վիճակին և բժշկի ցուցումով բուժել առաջացած բարդությունները։

Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը կարմրուկով հիվանդ երեխաների որոշ խմբերի համար խորհուրդ է տալիս նաև վիտամին A-ի ընդունում՝ համապատասխան դեղաչափով և բժշկի հսկողությամբ։ 

Ե՞րբ պետք է դիմել բժշկի

Եթե կասկածում եք, որ երեխան կարող է կարմրուկ ունենալ կամ շփվել է կարմրուկով հիվանդ մարդու հետ, անհրաժեշտ է հնարավորինս արագ կապ հաստատել բժշկի հետ։

Ցանկալի է նախապես զանգահարել բուժհաստատություն և տեղեկացնել կարմրուկի կասկածի մասին, որպեսզի հնարավոր լինի նվազեցնել մյուս մարդկանց վարակման վտանգը։

Շտապ բժշկական օգնություն է անհրաժեշտ, եթե երեխայի վիճակը կտրուկ վատանում է, դժվարանում է շնչառությունը, նկատվում են ջրազրկման նշաններ, արտահայտված թուլություն կամ գիտակցության փոփոխություններ։

Ինչպե՞ս կանխարգելել կարմրուկը

Կարմրուկից պաշտպանվելու ամենաարդյունավետ միջոցը պատվաստումն է։

Կարմրուկի դեմ պատվաստանյութը հաճախ ներառված է համակցված ԿԿԽ/MMR պատվաստանյութում, որը պաշտպանում է կարմրուկից, կարմրախտից և խոզուկից։

Լիարժեք պաշտպանության համար սովորաբար անհրաժեշտ է պատվաստանյութի երկու դեղաչափ։ Պատվաստումների կոնկրետ ժամանակացույցը պետք է ճշտել երեխայի բժշկի հետ և առաջնորդվել տվյալ երկրի պատվաստումների ազգային օրացույցով։

Աղբյուրը՝ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպություն, ԱՄՆ Հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման կենտրոն

Նուշը չի թեթևացնում տագնապայնության և դեպրեսիայի ախտանիշները. JN

Նուշը նկատելիորեն չի թեթևացնում տագնապայնության և դեպրեսիայի թեթև ու չափավոր ախտանիշները։ 84 մասնակցի ներգրավմամբ անցկացված 12-շաբաթյա փորձարկման արդյունքում նման եզրահանգման են եկել Լոնդոնի Թագավորական քոլեջի գիտնականները։ Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են The Journal of Nutrition (JN) ամսագրում։

Մասնակիցների միջին տարիքը 25 էր։ Մեկ խումբն ամեն օր օգտագործել է 56 գրամ նուշ, իսկ ստուգիչ խումբը ստացել է մոտավորապես նույն կալորիականությամբ այլ խորտիկ։ Փորձարկման ավարտին երկու խմբերում էլ տագնապայնության և դեպրեսիայի արտահայտվածությունը փոխվել է գրեթե նույն կերպ․ հետազոտողները վիճակագրորեն նշանակալի տարբերություն չեն հայտնաբերել։

Նուշը նաև չի ազդել աղիքային միկրոֆլորայի կազմի կամ կարճշղթա ճարպաթթուների մակարդակի վրա․ սրանք նյութեր են, որոնք առաջանում են աղիքային բակտերիաների կենսագործունեության արդյունքում և կարող են մասնակցել աղիների ու ուղեղի փոխազդեցությանը։ Այսպիսով, հետազոտությունը չի հաստատել ենթադրությունն այն մասին, թե նուշի կանոնավոր օգտագործումն ընդունակ է բարելավել հոգեվիճակը աղիների փոփոխությունների միջոցով։

Միևնույն ժամանակ, նուշ օգտագործած մասնակիցների մոտ ավելի հազվադեպ է նկատվել պինդ կղանք։ Ստամոքսաղիքային համակարգի այլ ախտանիշների վրա ընկույզը նկատելի ազդեցություն չի ունեցել։

Հեղինակները նշում են, որ ստացված արդյունքները չեն նշանակում, թե նուշն անօգուտ է ընդհանուր առողջության համար։ Այնուամենայնիվ, տագնապայնությունն ու դեպրեսիան նվազեցնելու դրա հատկությունը մնում է չապացուցված։ Գիտնականների կարծիքով՝ հոգեկան վիճակի վրա ընկույզի հնարավոր ազդեցությունները պահանջում են ավելի տևական հետազոտություններ և փորձարկումներ՝ մասնակիցների ավելի մեծ թվաքանակով։

3368 դիտում

Տեխնոհսկաները 2026-ին կրճատել են ավելի քան 128 հազար աշխատակցի

Տեխնոլոգիական ոլորտի ընկերությունները 2026-ի սկզբից կրճատել են առնվազն 128 536 աշխատակցի։ Այս ցուցանիշն արդեն գերազանցում է նախորդ ամբողջ տարվա արդյունքը։ 2025-ին ոլորտի 278 ընկերություններ ընդհանուր առմամբ կրճատել էին 122 606 աշխատակցի, գրում է Business Standard-ը։

Միայն սեպտեմբերի առաջին 10 օրերին աշխատանքից ազատվել է ավելի քան 6000 մարդ։ Ընդհանուր առմամբ, այս տարվա ընթացքում կրճատումների մասին հայտարարել է 299 տեխնոլոգիական ընկերություն։

Ամենամեծ կրճատումների թվում են Oracle-ը՝ 21 000, Amazon-ը՝ 17 267, Dell-ը՝ 11 000, Meta-ն՝ 10 400, Microsoft-ը՝ 4800 և PayPal-ը՝ 4760 աշխատակից։

Oracle-ը կրճատումների մասին հայտարարել էր դեռ հունիսին։ Դրանք ընդգրկել էին ընկերության աշխատակիցների մոտ 13%-ը։ Ընկերությունը միաժամանակ մեծացնում է ներդրումները տվյալների կենտրոնների կառուցման և արհեստական բանականության ենթակառուցվածքների ուղղությամբ։ Ըստ գնահատականների՝ աշխատակիցների թվի կրճատումը Oracle-ի համար կարող է տարեկան 8-10 մլրդ դոլար խնայել։

Amazon-ը տարվա ընթացքում արդեն հինգ անգամ հայտարարել է աշխատակիցների կրճատման մասին, իսկ Meta-ն կրճատումները իրականացրել է մի քանի փուլով։ Դրանցից ամենախոշորն ընդգրկել է մոտ 8000 աշխատակցի։

Սեպտեմբերի սկզբին Uber-ը հայտարարեց 3300 աշխատակցի կրճատման մասին։ Ընկերությունը նախատեսում է ընդհանուր առմամբ կրճատել աշխատակիցների թվի մոտ 10%-ը՝ հիմնականում վարչական հաստիքների հաշվին։

PayPal-ը կրճատումները կապում է բիզնեսի օպտիմալացման և ծախսերի նվազեցման անհրաժեշտության հետ։ Ընկերությունը մինչև տարեվերջ նախատեսում է խնայել մոտ 400 մլն դոլար, իսկ առաջիկա 2-3 տարիների ընթացքում՝ ընդհանուր 1,5 մլրդ դոլար։

Այս ֆոնին Apple-ի օգոստոսյան 200 աշխատակցի կրճատումը համեմատաբար փոքր է թվում։ Նրանց մոտ կեսն աշխատում էր Vision Pro-ի ուղղությամբ, իսկ մյուսները՝ Siri-ի և արհեստական բանականության հետ կապված ծրագրային նախագծերի վրա։

Փորձագետների գնահատմամբ՝ տեխնոլոգիական ոլորտում այս տարվա կրճատումների միայն մոտ 25-33%-ը կարելի է կապել արհեստական բանականության ներդրման հետ։ Մնացած դեպքերը տարբեր պատճառներ ունեն, այդ թվում՝ ոլորտում համավարակի տարիներին տեղի ունեցած արագ ընդլայնման և դրան հաջորդող աշխատուժի վերանայման գործընթացը։

Միաժամանակ, մասնագետները նշում են, որ կրճատված բոլոր հաստիքները վերջնականապես չեն վերանալու, դրանց մի մասը կարող է հետագայում վերականգնվել։ Նրանց գնահատմամբ՝ արհեստական բանականության ազդեցությունն աշխատաշուկայի վրա արդեն դառնում է նկատելի, հատկապես այն ոլորտներում, որտեղ աշխատանքը հնարավոր է հաջողությամբ ավտոմատացնել։

Արդյոք հղիներին կամ հղիություն պլանավորելիս թուլատրվում է ալկոհոլ

Արդյոք հղիներին կամ հղիություն պլանավորելիս թուլատրվում է ալկոհոլ

Վերջին հետազոտությունները պարզել են, որ հղիության ժամանակ ալկոհոլի ապահով քանակ գոյություն չունի:

Ալկոհոլի գործածումը հղիության ընթացքում կարող է պտղի մոտ առաջացնել ֆիզիկական, նյարդային համակարգերի և հոգեկան առողջությանն առնչվող անվերադարձ ախտահարումներ՝ մասնավորապես աճի, զարգացման հապաղումներից մինչև արտահայտված արատներ:

Կարևոր է իմանալ հետևալ հինգ փաստը հղիության ընթացքում ալկոհոլի օգտագործման վերաբերյալ`
• Հղիություն պլանավորելիս պետք է դադարեցնել ալկոհոլի ընդունումը:
• Հղիության ժամանակ ցանկալի է ամբողջովին հրաժարվել ալկոհոլի օգտագործումից:
• Հղիների համար հատկապես ռիսկային է հաճախակի և մեծ քանակով ալկոհոլի ընդունումը:
• Ապացուցողական բժշկությունը փաստում է, որ ալկոհոլի անգամ քիչ քանակները, հատկապես առաջին եռամսյակում, կարող են ունենալ երկարատև բացասական ազդեցություն պտղի վրա:
• Ցանկացած հղի և երեխա տարբեր են, ուստի դժվար է կանխորոշել ինչպես կազդի ալկոհոլի ընդունումը պտղի վրա:

Հղիության ընթացքում առողջ կենսակերպի ընտրությունը նպաստում է երեխայի առողջ զարգացմանը։

2022 դիտում

Ֆոլաթթուն՝ B9 վիտամինը, կարևոր դեր ունի մեր օրգանիզմի բնականոն աշխատանքի համար

Ֆոլաթթուն՝ B9 վիտամինը, կարևոր դեր ունի մեր օրգանիզմի բնականոն աշխատանքի համար։

Առանց ֆոլաթթվի դժվարանում է արյան կարմիր գնդիկների բնականոն արտադրությունը, իսկ օրգանիզմում դրա բավարար քանակը կարևոր է արյան կազմի ու որակի, ինչպես նաև ճարպերի և ածխաջրերի փոխանակության նորմալ ընթացքի համար։

B9 վիտամինի պակասի դեպքում կարող է զարգանալ սակավարյունություն։

Ֆոլաթթուն կարևոր է նաև բջիջների աճի, զարգացման և նորացման գործընթացների համար։ Օրգանիզմի տասնյակ տրիլիոնավոր բջիջներ մշտապես նորացվում են, և այս գործընթացում B9 վիտամինը կարևոր դեր ունի։

Այն մասնակցում է նաև բնականոն մարսողության և ախորժակի պահպանմանը։

Որտե՞ղ է հանդիպում ֆոլաթթուն։

B9 վիտամինով հարուստ են՝

կաղամբը և բրոկոլին

սև հաղարջը, ազնվամորին, մասուրը

վայրի սխտորը և հազարաթերթիկի տերևները

ճակնդեղը, գազարը, դդումը

ոլոռը և լոբին

վարունգը, սունկը

բանանը, սեխը, նարինջը, ծիրանը և այլն։

Ֆոլաթթու պարունակվում է նաև խատուտիկի, եզան լեզվի, անանուխի և եղինջի մեջ։

Հավասարակշռված սննդակարգը օրգանիզմին անհրաժեշտ վիտամինների լավագույն աղբյուրներից է։

Սեպտեմբերի 17-ին նշվում է Պացիենտների անվտանգության համաշխարհային օրը

Սեպտեմբերի 17-ին նշվում է Պացիենտների անվտանգության համաշխարհային օրը։ Այս տարվա կարգախոսն է՝ «Անվտանգ խնամք՝ ողջ կյանքի ընթացքում», որն ընդգծում է ոչ վարակիչ հիվանդությունների դեպքում երկարատև ու անվտանգ բուժօգնության ապահովման կարևորությունը։

Պացիենտի անվտանգությունը առողջապահական համակարգի որակի հիմնարար բաղադրիչն է․ այն ուղղված է բուժման ընթացքում հնարավոր սխալների, բարդությունների և վնասի ռիսկերի կանխարգելմանը։ Այս գործընթացում առանցքային դեր ունի հենց պացիենտը․ լինելով բուժօգնության ակտիվ մասնակից՝ նա իր իրազեկվածությամբ և բաց հաղորդակցությամբ նպաստում է անվտանգ և արդյունավետ բուժմանը։

«Միքայելյան» համալսարանական հիվանդանոցի բժիշկ-համաճարակաբան Կարինե Պողոսյանը ներկայացնում է կարևոր խորհուրդներ մեր պացիենտներին՝ բուժման ընթացքն առավել անվտանգ դարձնելու համար։

Ինչի՞ն է պետք ուշադրություն դարձնել. խորհուրդներ պացիենտներին

Եղեք ակտիվ մասնակից. Ոչ վարակիչ հիվանդությունների դեպքում բուժման հիմնական մասն ընթանում է տանը։ Հստակ տեղեկացված եղեք Ձեր ախտորոշման, բուժման պլանի և այն ախտանիշների մասին, որոնց դեպքում անհրաժեշտ է անհապաղ դիմել բժշկի։

Վերահսկեք դեղերի ընդունումը. Եթե ընդունում եք մի քանի դեղամիջոց, ճշգրիտ պահպանեք դրանց չափաբաժիններն ու ռեժիմը՝ դեղերի անցանկալի փոխազդեցություններից և սխալներից խուսափելու համար։

Տրամադրեք ամբողջական տեղեկատվություն. Բժշկին միշտ ճշգրիտ ներկայացրեք Ձեր ընդունած բոլոր դեղերի ցանկը և նախկինում ունեցած ալերգիկ կամ անբարենպաստ արձագանքները։

Պահպանեք բուժման շարունակականությունը. Երկարատև հսկողության ընթացքում հետևեք առաջնային օղակի (պոլիկլինիկա) և մասնագիտացված հիվանդանոցային բժիշկների բոլոր նշանակումներին ու խորհուրդներին։

Կարևոր է հիշել

Անվտանգ բուժօգնությունը կախված է ոչ միայն բժշկական միջամտություններից, այլև պացիենտի, նրա ընտանիքի և բուժաշխատողների արդյունավետ համագործակցությունից ու բաց հաղորդակցությունից։

Գրիպից պաշտպանվելու, հիվանդության ծանր ընթացքի և հնարավոր բարդությունների ռիսկը նվազեցնելու լավագույն միջոցը պատվաստումն է

Օդի ջերմաստիճանի նվազմանը և փակ տարածքներում շփումների ավելացմանը զուգընթաց մեծանում է գրիպի և այլ սուր շնչառական վարակների տարածման հավանականությունը։

Գրիպից պաշտպանվելու, հիվանդության ծանր ընթացքի և հնարավոր բարդությունների ռիսկը նվազեցնելու լավագույն միջոցը պատվաստումն է։

2026–2027 թթ. սեզոնի համար նախատեսված պատվաստանյութը եռավալենտ է․ այն պարունակում է «Ա» տեսակի երկու (H1N1, H3N2) և «Բ» տեսակի մեկ շճատիպ։ Պատվաստանյութը համապատասխանում է այս սեզոնին հյուսիսային կիսագնդում շրջանառվող կանխատեսվող շճատիպերին։

Պատվաստվելուն զուգահեռ կարևոր է նաև՝

հաճախ լվանալ ձեռքերը օճառով և ջրով,

պարբերաբար օդափոխել փակ տարածքները,

հազալիս կամ փռշտալիս ծածկել բերանն ու քիթը,

խուսափել հիվանդության ախտանշաններ ունեցող անձանց հետ սերտ շփումից,

վատ ինքնազգացողության դեպքում մնալ տանը և անհրաժեշտության դեպքում դիմել բժշկի։

Պատվաստումը հատկապես կարևոր է գրիպի բարդությունների բարձր ռիսկ ունեցող անձանց համար՝ տարեցներ, հղիներ, քրոնիկ հիվանդություններ ունեցող մարդիկ, փոքր երեխաներ և բուժաշխատողներ:

Մի՛ սպասեք գրիպի տարածմանը․ պատվաստվե՛ք ժամանակին և պաշտպանե՛ք ձեզ ու ձեր հարազատներին

1887 դիտում