ՄԱԿ-ի Զբոսաշրջության համաշխարհային կազմակերպության գլխավոր քարտուղարի համոզմամբ՝ բժշկական տուրիզմը արագ զարգացող ուղղություններից է ՄԱԿ-ի Զբոսաշրջության համաշխարհային կազմակերպության գլխավոր քարտուղարի համոզմամբ՝ բժշկական տուրիզմը արագ զարգացող ուղղություններից էԲժշկական տուրիզմը զբոսաշրջության ոլորտի ամենաարագ աճող ուղղություններից մեկն է։ «Արմենպրես»-ի հաղորդմամբ՝ այս մասին Երևանում ընթացող բժշկական զբոսաշրջության գլոբալ համաժողովի ընթացքում ասաց ՄԱԿ-ի Զբոսաշրջության համաշխարհային կազմակերպության գլխավոր քարտուղար Շեյխա Նասեր Ալ-Նուեյսը։
«Բժշկական տուրիզմը մեր ոլորտի ամենաարագ աճող հատվածներից մեկն է։ Հիվանդներն այլևս միայն բուժում չեն փնտրում․ նրանք դառնում են հյուրեր, և հանգստավայրերը պետք է համապատասխանաբար արձագանքեն։ Հայաստանում երեք հիվանդանոց արդեն ունի JCI հավաստագիր, ինչը հնարավորություն է տալիս միջազգային բժշկական ապահովագրություն ունեցող հիվանդներին բուժում ստանալ Հայաստանում»,- ասաց Շեյխա Նասեր Ալ-Նուեյսը։ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանը նշեց, որ բժշկական զբոսաշրջությունն այսօր արագ զարգացող ուղղություններից է, որը միավորում է առողջապահությունը, զբոսաշրջությունը և տնտեսությունը։
«Տարեցտարի աճում է այն մարդկանց թիվը, ովքեր բժշկական ծառայություններ ստանալու նպատակով մեկնում են այլ երկրներ՝ ընտրելով որակյալ մասնագետների, ժամանակակից տեխնոլոգիաների և բարձրակարգ սպասարկման հնարավորությունը։ Հայաստանում առողջարանային և բժշկական զբոսաշրջության զարգացումն ունի ռազմավարական նշանակություն։ Մեր երկիրն ունի ոլորտի համար անհրաժեշտ մի շարք նախադրյալներ՝ բարձր որակավորում ունեցող բժշկական մասնագետներ, ժամանակակից սարքավորումներ, հարուստ մշակութային և զբոսաշրջային ներուժ»,- ասաց նախարարը։
Նրա խոսքով՝ առկա ներուժը լիարժեք օգտագործելու համար անհրաժեշտ է ձևավորել միջազգային չափանիշներին համապատասխան վստահելի և մրցունակ համակարգ։ «Այս համաժողովը լավ հնարավորություն է քննարկելու ոլորտի զարգացման հնարավորություններն ու առկա մարտահրավերները, փոխանակվելու միջազգային փորձով։ Ես համարում եմ, որ բժշկական զբոսաշրջության զարգացումը կարող է ստեղծել նոր տնտեսական հնարավորություններ»,- նշեց Պապոյանը։
ՀՀ առողջապահության նախարարի տեղակալ Սամվել Խարազյանի խոսքով՝ յուրաքանչյուր երկիր ունի առողջապահական ծառայությունների մատուցման իր պայմանները, սակայն առողջապահական կարիքների առաջացման դեպքում մարդկանց համար տարբեր երկրներ ճամփորդելը և առողջապահական ծառայություններից օգտվելը դարձել է ավելի հեշտ։ Նա ընդգծեց, որ Հայաստանը առողջապահական համակարգի զարգացման ընթացքում փորձում է նպաստել, որպեսզի երկրում մատուցվող ծառայությունները լինեն որակյալ և մատչելի։ «Այսօր Հայաստանը ներդնում է առողջության համընդհանուր ապահովագրությունը, և առաջիկա 3-4 տարիների ընթացքում մենք պատրաստվում ենք ողջ բնակչության համար ներդնել ապահովագրություն՝ անկախ սոցիալական կարգավիճակից, որպեսզի մարդիկ ստանան որակյալ և հասանելի ծառայություններ»,- ասաց Խարազյանը։
Նա կարևորեց նաև բժիշկների լիցենզավորման գործընթացը՝ նշելով, որ այն առողջապահական համակարգում վստահության ձևավորման կարևոր գործիք է։ «Բժիշկների լիցենզավորման գործընթացը շատ կարևոր գործիք է համակարգում և բժիշկների հանդեպ վստահության ձևավորման համար, ինչը մարդկանց ստիպում է անցնել սահմաններ և առողջապահական ծառայություններ ստանալ իրենց սահմաններից դուրս։ Հենց այդ պատճառով է, որ Առողջապահության նախարարությունը շեշտադրում է լիցենզավորման գործընթացը»,- նշեց նախարարի տեղակալը։
Published by Armenpress, original at https://armenpress.am/hy/article/1260998?fbclid=IwcGRvZgFmZGlkFlDuKq5XIOS-3690wdjdKrHTrkT75HJleHRuA2FlbQIxMQBzcnRjBmFwcF9pZAo2NjI4NTY4Mzc5AAEeswdxv5iugyD-mjHSBNO1d3N-eVy_o08ZjUOkoRPd8KV39NTO31eUpM1ETIs_aem_Tr8fyT3mz4Cr_auSIwbpgg
կարդալ ավելին
1584 դիտում
17 ՍԵՊՏԵՄԲԵՐ 2026 09:10
396 դիտում
22 ՍԵՊՏԵՄԲԵՐ 2026 08:34
1503 դիտում
15 ՍԵՊՏԵՄԲԵՐ 2026 13:16
44 դիտում
22 ՍԵՊՏԵՄԲԵՐ 2026 17:57
2625 դիտում
04 ՍԵՊՏԵՄԲԵՐ 2026 08:31
«Սլավմեդ բժշկական կենտրոն»-ը հերթական առաջանցիկ քայլն է կատարում հայաստանյան առողջապահության ոլորտում։ Կլինիկայում հաջողությամբ իրականացվել է երկրում առաջին ռոբոտային հեռավար վիրահատությունը։ Բելգիայում գտնվող աշխարհի առաջատար ուրոլոգներից մեկը՝ Ալստ քաղաքի OLV հիվանդանոցի ուրոլոգիայի բաժանմունքի ղեկավար և Orsi ակադեմիայի գործադիր տնօրեն, պրոֆեսոր Ալեքսանդր Մոտտրիեն ավելի քան 3300 կմ հեռավորությունից վիրահատել է «Սլավմեդ»-ում գտնվող պացիենտին։
Շագանակագեղձի քաղցկեղի վաղ՝ առաջնային փուլում գտնվող պացիենտի մոտ իրականացվել է շագանակագեղձի՝ ռոբոտ-ասիստենցված արմատական հեռացում։ Հեռավար վիրահատական միջամտությունն անցել է հարթ և անվտանգ՝ շնորհիվ «Սլավմեդ»-ի բուժանձնակազմի բարձր պատրաստվածության և բացառիկ տեխնիկական հագեցվածության։
«Սլավմեդ բժշկական կենտրոն»-ի հիմնադրման առաջին իսկ օրվանից մենք ընտրել ենք շարունակական զարգացման ու կատարելագործման, ժամանակակից մոտեցումների և նորարարությունների որդեգրման ուղին։ Այսօր մեզ համար առանձնահատուկ կարևոր և ուղենշային ձեռքբերում է Հայաստանում առաջին ռոբոտային հեռավար վիրահատության իրականացումը»,- ասել է «Սլավմեդ բժշկական կենտրոն»-ի հիմնադիր Արմինե Հովակիմյանը։
Նշենք, որ «Սլավմեդ»-ն առաջինն է Հայաստանում ներդրել ռոբոտային վիրաբուժությունը և ձևավորել այս ոլորտում մասնագիտացված վիրաբուժական թիմ։ Հեռավար վիրահատության հաջող իրականացման կարևոր գրավականներից են «Սլավմեդ»-ում ներդրված գերժամանակակից Toumai MT-1000 ռոբոտային համակարգը, որը համալրված է Հայաստանում միակ և բացառիկ՝ հեռավար վիրահատությունների իրականացման համար նախատեսված առանձին մոդուլով, ինչպես նաև բժշկական կենտրոնում առկա գերարագ ինտերնետային կապուղիները։
Այս տեխնոլոգիական հնարավորությունները թույլ են տալիս ցանկացած հեռավորությունից անխափան կառավարել ռոբոտային համակարգը և ապահովել վիրահատության անվտանգ ու ճշգրիտ ընթացքը։ Նախապատրաստական մեծ աշխատանքներ են կատարվել՝ ադապտացնելու երկու կլինիկաների ռոբոտային համակարգերը։
«Սլավմեդ բժշկական կենտրոն»-ի Ուրոլոգիական բաժանմունքի ղեկավար Մհեր Մխիթարյանը, ով ողջ ընթացքում ֆիզիկապես գտնվել է վիրասրահում՝ պացիենտի և ռոբոտի կողքին, ընդգծել է․ «Ինձ համար մեծ նշանակություն ունի այս իրադարձությունը, որովհետև բժշկությունը սկսում է սահմաններ չճանաչել։ Մեր պացիենտը, վստահելով մեր կլինիկային ու թիմին, առանց վարանելու ընտրեց այս տարբերակը։ Ես վիրասրահում էի և պատրաստ էի ցանկացած վայրկյանի, որևէ տեխնիկական խնդրի դեպքում, անմիջապես շարունակել վիրահատությունն այստեղից, այնպես որ պացիենտի կյանքին ու առողջությանը ոչ մի խնդիր չէր կարող սպառնալ»։
Այս ձեռքբերմամբ Հայաստանը դասվում է աշխարհի առաջատար այն երկրների շարքին, որոնք ունեն հեռավար վիրահատության ծառայություն։
«Սլավմեդ» ԲԿ Ռոբոտային վիրաբուժության և էնդոսկոպիկ ծառայության ղեկավար, ընդհանուր և լապարոսկոպիկ վիրաբույժ Լևոն Գրիգորյանը նշել է, որ այս ամենը հնարավոր է դարձել ամբողջական հեռավիրահատական համակարգ ներդնելու միջոցով։ «Մեր մարտավարությունն է՝ ՀՀ յուրաքանչյուր քաղաքացու համար բժշկության մակարդակը հավասարեցնել աշխարհի առաջատար կենտրոններին։ Այս համակարգն ապահովում է աշխարհի ցանկացած առաջատար մասնագետի հմտությունների ներկայությունը մեր վիրասրահում։ Սա նաև ֆինանսական մեծ խնայողություն է պացիենտների համար։ Այլևս կարիք չկա հսկայական գումարներ ծախսել արտերկիր մեկնելու և այնտեղ մնալու համար. նույն ծառայությունը նրանք ստանում են հայրենիքում՝ ավելի մատչելի արժեքով»,- հավելել է Լևոն Գրիգորյանը:
«Հեռավար վիրահատությունների ժամանակ թիմերի միջև համակարգված աշխատանքը շատ կարևոր է։ «Սլավմեդ»-ն ապահովեց այդ բարձր մակարդակը՝ ևս մեկ անգամ փաստելով տարածաշրջանում իր առաջատար դիրքը։ Ռոբոտային հեռավար վիրաբուժության ներդրմամբ կլինիկան նոր էջ է բացում, և ես ցանկանում եմ իմ փորձով ու գիտելիքներով նպաստել, որպեսզի այս ձեռնարկը մեծ հաջողություններ գրանցի»,- ասել է վիրահատող բժիշկ, պրոֆեսոր Ալեքսանդր Մոտտրիեն։
Պացիենտի անվտանգությունն ապահովվել է բազմաշերտ պաշտպանությամբ. կապի հնարավոր ընդհատման դեպքում գործում են ապահովագրող այլ կապուղիներ, իսկ երկու կողմից անխափան աշխատում են ինժեներական և վիրաբուժական թիմերը։
Հակաբիոտիկների հետ զուգահեռ հակասնկային դեղերի կիրառման հաճախականության գնահատումը
Մշտական հարց` անհրաժեշտ է արդյո՞ք հակասնկային նշանակել հակաբիոտիկների հետ: Աշխարհում քրոնիկ և վարակային հիվանդությունների արդյունավետ բուժումն այսօր բախվում է մի շարք լուրջ մարտահրավերների, որոնցից մեկը հակամանրէային և հակասնկային դեղերի ոչ ռացիոնալ կիրառումն է։ Գործնականում և հասարակական մակարդակում բավական տարածված է այն սխալ պատկերացումը, թե հակաբիոտիկների ընդունումը պարտադիր պետք է ուղեկցվի հակասնկային դեղերի կիրառմամբ՝ որպես սնկային վարակներից կանխարգելման միջոց։ Այս մոտեցումը հաճախ ձևավորվում է ոչ մասնագիտական խորհրդատվության կամ ինքնաբուժման արդյունքում և հանգեցնում է հակասնկային դեղերի անհիմն օգտագործման։
Միջազգային հեղինակավոր կլինիկական ուղեցույցներն ու գիտական հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ հակասնկային դեղերի կիրառման զգալի մասը՝ մոտ 30–50%-ը, համարվում է անտեղի կամ ոչ օպտիմալ։ Չնայած այն փաստին, որ լայն սպեկտրի հակաբիոտիկները կարող են որոշակիորեն խաթարել օրգանիզմի բնական միկրոֆլորան, դա ինքնին չի նշանակում, որ բոլոր պացիենտների մոտ անխուսափելիորեն զարգանալու է կլինիկորեն նշանակալի սնկային վարակ։ Հետևաբար, կանխարգելիչ հակասնկային թերապիան չունի բավարար գիտական հիմնավորում։ Ավելին, նման ոչ նպատակային կիրառումը կարող է ունենալ մի շարք բացասական հետևանքներ։ Դրանցից են դեղակայուն սնկային շտամների առաջացման և տարածման վտանգի մեծացումը, լյարդի տոքսիկ ազդեցությունների և դեղային փոխազդեցությունների հաճախականության աճը, ինչպես նաև լրացուցիչ ֆինանսական բեռի ձևավորումը թե՛ հիվանդների, թե՛ առողջապահական համակարգի համար։ Այս գործոնները միասին ընդգծում են հակասնկային դեղերի զգույշ և հիմնավորված կիրառման անհրաժեշտությունը։
Հակասնկային թերապիան, այդ թվում՝ պրոֆիլակտիկ կիրառումը, պետք է իրականացվի խիստ անհատականացված մոտեցմամբ։ Այն հիմնականում ցուցված է բարձր ռիսկային խմբերում, ինչպիսիք են՝ ծանր կամ միջին աստիճանի իմունային թուլացում ունեցող պացիենտները, արյան համակարգի հիվանդություններով անձինք, երկարատև և բարձր դոզաներով հակաբիոտիկային բուժում ստացող հիվանդները, ինչպես նաև վերակենդանացման բաժանմունքում գտնվող և ինվազիվ միջամտությունների ենթարկվող պացիենտները։ Այս ռիսկային գործոնների բացակայության դեպքում հակասնկային դեղերի կանխարգելիչ նշանակումը սովորաբար հիմնավորված չի համարվում։
ԵՊԲՀ դեղագործության կառավարման ամբիոնում իրականացված ուսումնասիրությունը գնահատել է հակաբիոտիկների հետ համակցված հակասնկային դեղերի կիրառման տարածվածությունը, ինչը, ըստ ստացված արդյունքների, բավական հաճախ հանդիպող երևույթ է։ Սակայն շատ դեպքերում այն հիմնված չէ հստակ բժշկական ցուցումների վրա և հիմնական շարժիչ գործոնը «կանխարգելման» կամ «անվտանգության ապահովման» գաղափարն է, որը հատկապես արտահայտված է դեղատնային խորհրդատվության մակարդակում։ Դեղատների աշխատակիցների մի մասը հակասնկային դեղեր առաջարկում է նույնիսկ առանց հաստատված ախտորոշման, ինչը վկայում է կանխարգելիչ մոտեցման գերակայության մասին գործնական մակարդակում։
Ուսումնասիրության արդյունքները ցույց են տալիս, որ թե՛ բնակչության, թե՛ դեղատան աշխատակիցների շրջանում առկա են գիտելիքային բացեր հակաբիոտիկների ազդեցությամբ սնկային վարակների զարգացման իրական մեխանիզմների վերաբերյալ։ Այս թերի պատկերացումները նպաստում են ոչ ռացիոնալ դեղային վարքագծի ձևավորմանը՝ ինչպես դեղատնային խորհրդատվության ընթացքում, այնպես էլ ինքնաբուժման մակարդակում։ Բնակչության շրջանում հակասնկային դեղերը հաճախ ընկալվում են որպես հակաբիոտիկների «պարտադիր ուղեկից», ինչը չի համապատասխանում ժամանակակից կլինիկական ուղեցույցներին։
Այսպիսով, հակաբիոտիկների և հակասնկային դեղերի համատեղ, սակայն ոչ հիմնավորված կիրառումը Հայաստանի Հանրապետությունում ունի զգալի տարածում։ Սա ընդգծում է առողջապահական կրթության մակարդակի բարձրացման, մասնագիտական վերապատրաստման ուժեղացման և դեղերի նշանակման ու կիրառման վերահսկողության համակարգերի կատարելագործման անհրաժեշտությունը։
_0.jpg)
«Ուիգմոր» կանանց և երեխաների հիվանդանոցի մանկաբույժ Սինամ Պապյանը խորհուրդ է տալիս ընտանիքին և մանկապարտեզին լինել նույն թիմում։
Նրա խոսքով՝
առողջ սննդային սովորությունները ձևավորվում են ամեն օր՝ ոչ միայն մանկապարտեզում, այլև տանը,
հանգստյան օրերին նույնպես ցանկալի է պահպանել նույն սննդային սկզբունքները,
յուրաքանչյուր հիմնական կերակուր պետք է հիմնված լինի «առողջ ափսեի» սկզբունքի վրա՝ ներառելով բանջարեղեն, սպիտակուց և բարդ ածխաջրեր,
նոր մթերքներից հրաժարվելը միշտ չէ, որ նշանակում է, թե երեխան դրանք չի սիրում․ երբեմն անհրաժեշտ են բազմաթիվ փորձեր, մինչև երեխան ընդունի նոր համը,
եթե երեխայի հասակն ու քաշը համապատասխանում են տարիքային նորմերին, ամենայն հավանականությամբ նա ստանում է բավարար սնունդ, նույնիսկ եթե ծնողին թվում է, թե քիչ է ուտում,
կարևոր է պահպանել հիմնական սնունդների և միջուտեստների միջև մոտ երկու ժամ ընդմիջում, որպեսզի երեխան սովի բնական զգացողությամբ նստի սեղանի շուրջ։
2026 թվականից Հայաստանի նախադպրոցական հաստատություններում ներդրվել է առողջ սննդակարգի նոր չափորոշիչ։
Փոփոխությունների արդյունքում՝
Արդիականացվել են սննդանյութերի և էներգիայի օրական ֆիզիոլոգիական պահանջի նորմերը:
Ավելացվել է ամբողջահատիկ պարունակող սնունդ (ամբողջահատիկ ցորենից հաց, ամբողջահատիկ ցորենից մակարոնեղեն, հնդկաձավար, վարսակ, բլղուր, հաճար և այլն):
Շաքարի միջին օրաբաժինը նվազեցվել է ավելի քան 2 անգամ: Թույլ է տրվում օգտագործել ոչ ավելի, քան 5 գրամ շաքար կամ մեղր պարունակող ըմպելիք (ներառյալ` հյութեր, կակաո և այլն):
Թույլատրվում է որպես խորտիկ տրամադրել բանջարեղեն և միրգ` առանց ավելացված շաքարի:
Նվազեցվել է օգտագործվող աղի քանակը. միջին օրաբաժինը` ավելի քան 2 անգամ. ցանկացած այլ համեմունք թույլատրվում է տրամադրել սահմանափակ չափաբաժիններով:
Ավելացվել են թարմ մրգերի, հատապտուղների, բանջարեղենի, մշակաբույսերի, այդ թվում` չորամրգերի առկայությունը սննդակարգում:
կրեմային հրուշակեղեն,
քաղցրացուցիչներ պարունակող սննդամթերք,
շոկոլադ,
շոկոլադապատ արտադրանք,
աղանդեր (բացառությամբ` յոգուրտի կամ մրգային հիմքով աղանդերի, որոնք պարունակում են առնվազն 50% միրգ),
կոֆեին պարունակող ըմպելիքներ (այդ թվում` թեյ):
Այս փոփոխությունների նպատակը միայն երեխաներին կերակրելը չէ, այլ առողջ սննդային մշակույթ ձևավորելը։
Առողջ սնվելը սովորություն է, ոչ թե մեկ օրվա փոփոխություն: Երեխաները միշտ չէ, որ պատրաստ են անմիջապես ընդունել նոր համերը։ Բրոկոլին, լոբազգիները կամ այլ անսովոր մթերքները սկզբում կարող են մնալ ափսեի մեջ։
Սակայն մասնագետները վստահեցնում են՝ նոր մթերքի հետ «ընկերանալու» համար երբեմն անհրաժեշտ են բազմաթիվ փորձեր։
Համբերատարությունը, բազմազանությունը և մեծահասակների անձնական օրինակը հաճախ ավելի արդյունավետ են, քան ցանկացած պարտադրանք։
Առողջ սնվելու սովորությունները ձևավորվում են տարիների ընթացքում՝ ընտանիքի և կրթական հաստատության համատեղ աշխատանքի շնորհիվ։
Երեխայի համար կարևոր է ոչ միայն այն, թե որքան է նա ուտում, այլ նաև այն, թե ինչ է ուտում, ինչ միջավայրում է սնվում և ինչ օրինակ է տեսնում իր շուրջը։
Երբ տունն ու մանկապարտեզը միասին ձևավորում են առողջ սննդային մշակույթ, երեխան ոչ միայն ավելի հեշտ է ընդունում նոր համերը, այլև ձեռք է բերում այնպիսի սովորություններ, որոնք կարող են ուղեկցել նրան ամբողջ կյանքի ընթացքում։
5 խորհուրդ՝ անվտանգ հանգիստ բնության գրկում
Բնության գրկում հանգիստը կարող է լինել հաճելի և անվտանգ, եթե պահպանեք մի քանի պարզ կանոն։
Պաշտպանվեք միջատներից և տիզերից
Կրեք երկարաթև, բաց գույնի հագուստ, օգտագործեք միջատավանող (ռեպելենտ) միջոցներ և զբոսանքից հետո զննեք մարմինը։
Խմեք միայն խմելու համար նախատեսված ջուր
Նախընտրեք շշալցված կամ անվտանգ աղբյուրներից ստացված ջուր։ Եթե վստահ չեք ջրի որակին, այն օգտագործելուց առաջ եռացրեք։
Պահպանեք սննդային անվտանգությունը
Շուտ փչացող սննդամթերքը պահեք սառը պայմաններում և մի օգտագործեք երկար ժամանակ արևի տակ մնացած սնունդ։
Պաշտպանվեք արևից
Օգտագործեք արևապաշտպան միջոցներ, կրեք գլխարկ և փորձեք խուսափել արևի ուղիղ ճառագայթներից՝ հատկապես ժամը 11:00–17:00-ն ընկած ժամանակահատվածում։
Հոգ տարեք շրջակա միջավայրի մասին
Հանգստից հետո հավաքեք աղբը, մի աղտոտեք բնությունը և պահպանեք հրդեհային անվտանգության կանոնները։
Հիշե՛ք՝ անվտանգ հանգիստը սկսվում է պատասխանատու վարքագծից։ Մի քանի պարզ կանոն կօգնեն պահպանել և՛ ձեր առողջությունը, և՛ բնության գեղեցկությունը։
5204 դիտում
Ամառը ճանապարհորդությունների ամենասիրված շրջանն է։ Սակայն նախքան մեկնելը կարևոր է մտածել ոչ միայն ճամփորդության երթուղու, այլև առողջության մասին։
Համոզվեք՝ արդյո՞ք ստացել եք պատվաստումների ազգային օրացույցով նախատեսված բոլոր պատվաստումները։
Ճանապարհորդությունից առաջ տեղեկացեք, թե արդյոք այցելվող երկրում խորհուրդ են տրվում կամ պահանջվում են լրացուցիչ պատվաստումներ։
Ձեզ հետ վերցրեք անհատական դեղատուփ՝ առաջին անհրաժեշտության պարագաներով և պարբերաբար օգտագործվող դեղամիջոցներով։
Օգտագործեք միայն անվտանգ խմելու ջուր և նախընտրեք պատշաճ պայմաններում պատրաստված սնունդ։
Պաշտպանվեք արևի վնասակար ազդեցությունից՝ օգտագործելով արևապաշտպան միջոցներ և պահպանելով բավարար ջրային ռեժիմ։
Միջատներով փոխանցվող հիվանդությունների ռիսկ ունեցող տարածքներ այցելելիս կիրառեք միջատավանող միջոցներ (ռեպելենտներ) և կրեք պաշտպանիչ հագուստ։
Եթե ճանապարհորդության ընթացքում կամ դրանից հետո ունենում եք ջերմություն, լուծ, ցան կամ այլ առողջական գանգատներ, դիմեք բժշկի և տեղեկացրեք ձեր վերջին ճանապարհորդության մասին։
Ճամփորդությունը հաճելի է, երբ այն նաև անվտանգ է։ Նախապես հոգ տարեք ձեր առողջության մասին և վայելեք ամառային հանգիստը։
Կրծքագեղձի քաղցկեղը շարունակում է մնալ կանանց շրջանում ամենատարածված ուռուցքաբանական հիվանդություններից մեկը։ Միևնույն ժամանակ, ժամանակակից ախտորոշիչ մեթոդները հնարավորություն են տալիս հիվանդությունը հայտնաբերել վաղ փուլում, երբ բուժման արդյունավետությունը գրեթե հասնում է 100 տոկոսի։ Ո՞ր տարիքից պետք է սկսել հետազոտությունները, ինչպե՞ս ընտրել ճիշտ պատկերային հետազոտությունը, արդյոք վտանգավո՞ր է բիոպսիան և ինչու՞ չպետք է սպասել առաջին ախտանշաններին։ Այս թեմաների շուրջ «Արմենպրես»-ի «Հարց բժշկին» փոդքաստի շրջանակում զրուցել ենք «Հայ-ամերիկյան առողջության կենտրոն»-ի բժիշկ-ռադիոլոգ Շաքե Հմայակյանի հետ։
Աշխարհում ամեն տարի արձանագրվում է շուրջ 2 միլիոն նոր դեպք, իսկ հիվանդությունից մահանոմ է մոտ 700 հազար մարդ։ Չնայած այս վիճակագրությանը՝ մասնագետները վստահեցնում են, որ վաղ ախտորոշման դեպքում կրծքագեղձի քաղցկեղը բուժելի հիվանդություն է։
«Այսօր մեր տեխնիկական հնարավորությունները թույլ են տալիս հիվանդությունը հայտնաբերել դեռևս այն փուլում, երբ այն շոշափելի չէ։ Եթե քաղցկեղը հայտնաբերվում է վաղ շրջանում, բուժման արդյունավետությունը գրեթե 100 տոկոս է»,-նշում է բժիշկ Հմայակյանը։
Նրա խոսքով՝ տարածված սխալներից մեկն այն է, որ կանայք բժշկի դիմում են միայն գանգատների դեպքում։ «Կրծքագեղձն այն օրգաններից է, որի դեպքում հետազոտությունը պետք չէ պայմանավորել ախտանշաններով։ Մամոգրաֆիան հնարավորություն է տալիս հայտնաբերել նույնիսկ միկրոսկոպիկ փոփոխություններ և նախաքաղցկեղային վիճակներ, որոնք հնարավոր չէ շոշափել»,-ասում է մասնագետը։
Բժիշկը խորհուրդ է տալիս հետազոտությունները սկսել կրծքագեղձի ձևավորումից հետո՝ նախընտրելով սոնոգրաֆիան, իսկ 35-40 տարեկանում կատարել առաջին՝ բազիսային մամոգրաֆիան։ Նրա խոսքով՝ 40 տարեկանից հետո մամոգրաֆիան և սոնոգրաֆիան պետք է իրականացվեն պարբերաբար՝ բժշկական ցուցումներին համապատասխան։
Հմայակյանը շեշտում է, որ մամոգրաֆիան, սոնոգրաֆիան և մագնիսառեզոնանսային տոմոգրաֆիան չեն փոխարինում միմյանց, այլ լրացնում են։
Չնայած վերջին տարիներին իրականացվող իրազեկման արշավներին՝ շատ կանայք շարունակում են բժշկի դիմել միայն այն ժամանակ, երբ արդեն նկատում են կրծքագեղձում փոփոխություններ։ Սակայն, ըստ մասնագետի, այդ մոտեցումը սխալ է, քանի որ վաղ փուլում հիվանդությունը հաճախ որևէ ախտանիշ չի ունենում։
Բժիշկ Հմայակյանը նշում է, որ կրծքագեղձում շոշափվող յուրաքանչյուր գոյացություն դեռևս չի նշանակում քաղցկեղ։
«Եթե գոյացությունը շարժուն է, մատների տակ տեղաշարժվում է, շատ դեպքերում այն լինում է ֆիբրոադենոմա կամ կիստա, որոնք բարորակ գոյացություններ են։ Կիստան կարող է բորբոքվել, մեծանալ և ցավ պատճառել, սակայն դրանք հիմնականում չարորակ չեն»,-ասում է նա։
Միաժամանակ մասնագետը հորդորում է չանտեսել այնպիսի ախտանշանները, ինչպիսիք են կոշտ և ֆիքսված գոյացությունը, մաշկի կամ պտուկի ներքաշվածությունը, «նարնջի կեղևի» տեսքով փոփոխությունները կամ պտուկից, հատկապես արյունային արտադրությունը։
«Եթե քաղցկեղն արդեն շոշափվում է, սովորաբար այն վաղ փուլում չէ։ Հենց այդ պատճառով էլ կարևոր է չսպասել ախտանշանների ի հայտ գալուն և կանխարգելիչ հետազոտություններ անցնել նույնիսկ լիովին առողջ զգալու դեպքում»,-ընդգծում է բժիշկը։
Մասնագետն անդրադառնում է նաև բիոպսիայի շուրջ տարածված թյուր պատկերացումներին՝ նշելով, որ շատ հիվանդներ դեռևս վախենում են այդ հետազոտությունից՝ կարծելով, թե այն կարող է նպաստել հիվանդության տարածմանը։
«Սա ամենատարածված միֆերից մեկն է։ Տարիներ շարունակ աշխատելով ուռուցքաբանության ոլորտում՝ չեմ հանդիպել որևէ գիտական ապացույցի, որ բիոպսիան կարող է բարորակ գոյացությունը դարձնել չարորակ կամ արագացնել քաղցկեղի տարածումը։ Ողջ աշխարհում բիոպսիան համարվում է անվտանգ և ախտորոշման պարտադիր փուլ»,-նշում է Հմայակյանը։
Նրա խոսքով՝ բիոպսիան հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել գոյացության բջջաբանական կառուցվածքը, իսկ իմունահիստոքիմիական հետազոտությունը՝ պարզել ուռուցքի կենսաբանական առանձնահատկությունները և ընտրել ամենաարդյունավետ բուժման տարբերակը։
«Միայն բիոպսիայից հետո կարող ենք հասկանալ, թե բուժումը պետք է սկսել վիրահատությամբ, քիմիաթերապիայով, ճառագայթային կամ այլ թիրախային բուժմամբ։ Այս հետազոտությունը կատարվում է բացառապես պացիենտի շահերից ելնելով, որպեսզի ընտրվի առավել ճիշտ և արդյունավետ բուժման մարտավարությունը»,- ասում է բժիշկը։
Թեմայի շուրջ մի շարք այլ հարցերի պատասխանները ստանալու համար առաջարկում ենք լսել փոդքաստը։
Ամուր ընտանիք ունենալու տեսակետից նախաամուսնական սեքսոլոգիական խորհրդատվությունը շատ կարևոր է, քանի որ բացի սեռավարակների և սերմնահեղուկի հետազոտություններից ընդգրկում է նաև սեքսուալության դրսևորումների և սեռական կյանքի հոգեհիգիենայի մասին տեղեկատվություն, որը հաճախ կանխարգելում է շատ սեքսուալ խանգարումների առաջացումը:
Երեխաների, դեռահասների, երիտասարդների սեռակրթությունը ձևավորում է շրջապատի նկատմամբ տվյալ սեռի համար բնորոշ վերաբերմունքը:
Ապատեղեկատվությունից հնարավորինս խուսափելու նպատակով ցանկալի է, որ երեխաներն անհրաժեշտ գիտելիքներ ունենան սեռերի միջև եղած տարբերությունների և սերնդի շարունակության մասին: Ծնողներն այդ հարցում ունեն բացառիկ կարևորություն։
Անհրաժեշտ է դեռահասի մեջ ձևավորել ոչ միայն ցանկությունները խոհեմաբար ղեկավարելու ընդունակություն, այլև հոգատար վերաբերմունք իր ապագա դերի նկատմամբ: Այսինքն՝ նա պետք է լավատեսորեն վերաբերի սիրուն, ընտանիքին, հղիությանը, ծննդաբերությանը:
Առողջ սեռական և վերարտադրողական կյանք ունենալու համար կարևոր է զերծ մնալ ռիսկի այնպիսի գործոններից, ինչպիսինն են ծխելը, ալկոհոլի չարաշահումը, թմրանյութերը, ավելորդ քաշը, սակավաշարժությունը, որոնք սեռական առողջությունը վնասող գործոններ են։
Առցանց խաղերից կախվածությունը, խաղամոլությունը, վիրտուալ սեռական կյանքով տարվելը խաթարում են ընտանեկան և զույգային առողջ ներդաշնակ փոխհարաբերությունները։
Սեռապես առողջ անհատն ունի դրական վերաբերմունք դեպի սեռականությունը, ունակ է վարելու անվտանգ սեռական կյանք՝ զերծ բռնությունից և հարկադրանքից:
Սեքսապաթոլոգիայի գծով ԱՆ խորհրդատու` Սևադա Հակոբյան
2625 դիտում
Այսօրվանից ուժի մեջ է մտնում «ծնողական ժամ» կարգավորումը։
Ի՞նչ է սա նշանակում։
Աշխատող ծնողները (այդ թվում՝ խնամատար ծնողը, որդեգրողը և խնամակալը) կարող են աշխատանքային օրվա ընթացքում ժամանակավորապես բացակայել՝ երեխայի խնամքի, դաստիարակության, կրթական գործընթացներին մասնակցելու կամ երեխայի շահերից բխող այլ կարևոր հարցերով զբաղվելու համար։
Ինչպե՞ս է գործելու նոր կարգավորումը։
Ծնողական ժամը տրամադրվում է հետևյալ ծավալով․
• մինչև 12 տարեկան 1 կամ 2 երեխա ունեցող ծնողին՝ օրական մինչև 30 րոպե,
• մինչև 12 տարեկան 3 և ավելի երեխա ունեցող ծնողին՝ օրական մինչև 1 ժամ,
• մինչև 18 տարեկան ֆունկցիոնալության ծանր կամ խորը սահմանափակում ունեցող երեխայի ծնողին՝ օրական մինչև 1 ժամ՝ անկախ երեխաների թվից։
Ինչպե՞ս օգտվել։
Ծնողական ժամը տրամադրվում է աշխատողի գրավոր դիմումի հիման վրա, և գործատուն չի կարող մերժել այն։
Կարևոր է իմանալ։
Ծնողական ժամի կիրառման ընթացքում պահպանվում է աշխատողի հիմնական աշխատավարձը, իսկ գործավարձով վարձատրվողների դեպքում՝ միջին աշխատավարձը (բացառությամբ պարգևատրման գումարների)։
Ի՞նչ է սա նշանակում։
Աշխատող ծնողները (այդ թվում՝ խնամատար ծնողը, որդեգրողը և խնամակալը) կարող են աշխատանքային օրվա ընթացքում ժամանակավորապես բացակայել՝ երեխայի խնամքի, դաստիարակության, կրթական գործընթացներին մասնակցելու կամ երեխայի շահերից բխող այլ կարևոր հարցերով զբաղվելու համար։
Ինչպե՞ս է գործելու նոր կարգավորումը։
Ծնողական ժամը տրամադրվում է հետևյալ ծավալով․
• մինչև 12 տարեկան 1 կամ 2 երեխա ունեցող ծնողին՝ օրական մինչև 30 րոպե,
• մինչև 12 տարեկան 3 և ավելի երեխա ունեցող ծնողին՝ օրական մինչև 1 ժամ,
• մինչև 18 տարեկան ֆունկցիոնալության ծանր կամ խորը սահմանափակում ունեցող երեխայի ծնողին՝ օրական մինչև 1 ժամ՝ անկախ երեխաների թվից։
Ինչպե՞ս օգտվել։
Ծնողական ժամը տրամադրվում է աշխատողի գրավոր դիմումի հիման վրա, և գործատուն չի կարող մերժել այն։
Կարևոր է իմանալ։
Ծնողական ժամի կիրառման ընթացքում պահպանվում է աշխատողի հիմնական աշխատավարձը, իսկ գործավարձով վարձատրվողների դեպքում՝ միջին աշխատավարձը (բացառությամբ պարգևատրման գումարների)։
Օգոստոսի 31` Գերդոզավորման մասին իրազեկման միջազգային օր. հանրային առողջության գլոբալ մարտահրավերները և միջազգային փորձը
Գերդոզավորման մասին իրազեկման միջազգային օրը (International Overdose Awareness Day, IOAD) նշվում է ամեն տարի օգոստոսի 31-ին։ Այն աշխարհում գերդոզավորման կանխարգելմանը նվիրված ամենախոշոր միջազգային իրազեկման նախաձեռնությունն է։«Հերացի» վերլուծական-ի փոխանցմամբ` օրը հիմնադրվել է 2001 թվականին Ավստրալիայում և ներկայում նշվում է ավելի քան 40 երկրում։ Դրա նպատակներն են՝ բարձրացնել հանրային իրազեկվածությունը, նվազեցնել թմրամիջոցների օգտագործման հետ կապված խարանը, հարգել գերդոզավորման հետևանքով մահացածների հիշատակը և խթանել ապացույցների վրա հիմնված կանխարգելման քաղաքականությունները։
Գերդոզավորումը օրգանիզմի ծանր, կյանքին սպառնացող վիճակ է, որն առաջանում է թմրամիջոցի կամ այլ հոգեներգործուն նյութի չափից ավելի օգտագործման հետևանքով։ Առավել վտանգավոր են օփիոիդները (հերոին, մեթադոն, ֆենտանիլ, մորֆին և այլն), քանի որ դրանք կարող են արագ առաջացնել շնչառության կանգ։
Գերդոզավորման հիմնական նշաններն են`
• Գիտակցության կորուստ
• Շնչառության դանդաղում կամ բացակայություն
• Կետային (շատ նեղ) բիբեր
• Կապտած շուրթեր կամ եղունգներ
• Սառը, խոնավ մաշկ
• Արձագանքի բացակայություն
Առաջին օգնություն
1. Անմիջապես զանգահարել շտապ օգնություն։
2. Ստուգել շնչառությունը։
3. Անհրաժեշտության դեպքում կատարել արհեստական շնչառություն կամ սրտաթոքային վերակենդանացում։
4. Հնարավորության դեպքում կիրառել նալոքսոն։
5. Տուժածին թողնել վերականգնման կողային դիրքում մինչև բուժօգնության ժամանումը։
Դժբախտ պատահարներից խուսափելու համար անհրաժեշտ է հիշել, որ ջրահեղձությունը տեղի է ունենում շատ արագ ու անձայն, իսկ երեխաների անվտանգության գլխավոր երաշխիքը մեծահասակի մշտական հսկողությունն է:
Ինչպե՞ս կանխարգելել երեխաների ջրահեղձությունը
Հնարավորինս վաղ տարիքում երեխային սովորեցրեք լողալու տարրական հմտություններ:
Համոզվեք, որ ջրային տարածքին մոտ երեխաները կրում են փրկօղակ կամ փրկարարական բաճկոն, նույնիսկ, եթե նրանք լողալ գիտեն:
Երեխաներին մի՛ թողեք առանց հսկողության, նույնիսկ, եթե նրանք կրում են փրկօղակ կամ փրկարարական բաճկոն։
Երեխային թույլատրեք լողալ միայն դրա համար նախատեսված վայրերում՝ սահմանելով հսկողություն:
Եթե ունեք լողավազան, շուրջը տեղադրեք մեկուսացնող ցանկապատներ:
Մշտապես հետևեք երեխային, երբ նա ջրի մեջ է կամ ջրի մոտակայքում (ներառյալ լոգարանում):
Ամեն անգամ, երբ երեխաները գտնվում են ջրի մեջ կամ դրա շրջակայքում, լողալու հմտություններ ունեցող մեծահասակը պետք է գտնվի երեխայից ձեռքի երկարության հեռավորությամբ:
Մի՛ տարվեք այլ գործերով. ջրահեղձությունը տեղի է ունենում արագ և անձայն:
Սովորեք առաջին օգնության տարրական հմտություններ՝ խեղդվող երեխային անհապաղ սիրտ-թոքային վերակենդանացում կատարելու համար:
Երեխային հնարավորինս վաղ տարիքում պատմեք ջրահեղձ լինելու վտանգի մասին:
Հիշե՛ք, որ ջրահեղձության վտանգները մեծ են ոչ միայն բացօթյա ջրավազաններում, լողավազաննրում, այլև տնային պայմաններում (մանկական լոգարան, դույլ, զուգարան), որտեղ անվտանգության կանոնների խստիվ պահպանումը նույնքան կենսական է:
Ծնողները և խնամակալները պետք է կանխեն երեխայի անվերահսկելի մուտքը լոգարան, լողավազան կամ բաց այլ ջրային տարածք:
Մի՛ զբաղվեք այլ շեղող գործունեությամբ, որը կարող է վտանգել երեխային, ներառյալ հեռախոսի օգտագործումը (օրինակ՝ հաղորդագրություններ ուղարկելը), շփվելը, տնային գործեր կատարելը կամ ալկոհոլ խմելը:
ՀՀ կառավարության 2026 թվականի հունիսի 25-ի №932-Ա որոշմամբ մինչև 2027 թվականի հուլիսի 1-ը երկարաձգվել է վիզայի ժամանակավոր ազատականացման ռեժիմի գործողությունը։
Որոշումը վերաբերում է Բահրեյնի, Սաուդյան Արաբիայի և Օմանի քաղաքացիներին, ինչպես նաև ԱՄՆ-ի, Եվրոպական միության, Շենգենյան գոտու երկրների, ԱՄԷ-ի, Բահրեյնի, Կատարի, Սաուդյան Արաբիայի, Քուվեյթի և Օմանի կացության կարգավիճակ ունեցող օտարերկրացիներին, որոնք կարող են այցելել Հայաստան առանց մուտքի վիզայի՝ սահմանված կարգով։
Միաժամանակ հաստատվել է երկրների նոր ցանկը, որից հանվել են Եմենը և Սուդանը։
1584 դիտում
Չինաստանի Շանհայ քաղաքից՝ ավելի քան 6800 կմ հեռավորությունից (մոտ 9000 կմ երկարությամբ օպտիկական կապուղու միջոցով), «Սլավմեդ բժշկական կենտրոն»-ի Ռոբոտային վիրաբուժության և էնդոսկոպիկ ծառայության ղեկավար, ընդհանուր և լապարոսկոպիկ վիրաբույժ Լևոն Գրիգորյանը ռոբոտային հեռավար համակարգի միջոցով ճողվածքներով տառապող 2 հիվանդների մոտ իրականացրել է ճողվածքների պլաստիկա՝ ժամանակակից ցանցային պրոթեզների կիրառմամբ։
Վիրաբույժը Շանհայի «MicroPort MedBot»-ի գլխամասային կենտրոնից հեռավար կառավարել է «Սլավմեդում» տեղակայված ռոբոտային վիրաբուժական համակարգը, իսկ վիրասրահում ներկա «Սլավմեդի» բժշկական թիմը և ինժեներական խումբն ապահովել են վիրահատությունների անվտանգ և անխափան ընթացքը։
Սա կարևոր քայլ է ոչ միայն բժշկական տեխնոլոգիաների կայացման, հայ մասնագետների միջազգային համագործակցության, փորձի և մասնագիտական ներուժի ընդլայնման, այլ նաև բարձրակարգ բժշկության համար աշխարհագրական սահմանների հաղթահարման առումով։ Սա ապագայի բժշկության նախատիպն է և այն սկսում է կայանալ նաև Հայաստանում։
«Այս ձեռքբերումը «Սլավմեդ բժշկական կենտրոնի» մասնագիտական ներուժի և Հայաստանում առաջատար բժշկական տեխնոլոգիաների ներդրման ուղղությամբ մեր հետևողական աշխատանքի արդյունքն է։ Այն հաստատում է, որ ժամանակակից բժշկության մեջ աշխարհագրական հեռավորությունն այլևս չի սահմանափակում մասնագիտական կարողությունները։ Վստահ ենք, նման նախաձեռնությունները ամրապնդում են Հայաստանի դերը միջազգային բժշկական ոլորտում»,- ասել է «Սլավմեդ բժշկական կենտրոն»-ի հիմնադիր Արմինե Հովակիմյանը։
Տեխնոլոգիական այս նորարարության շնորհիվ վիրաբույժը կարող է հեռավար կառավարել ռոբոտային վիրաբուժական համակարգը՝ անկախ իր գտնվելու վայրից՝ ապահովելով վիրահատության ճշգրիտ, վերահսկելի և անվտանգ իրականացումը։
Հեռավար վիրահատության կարևորագույն նախապայմաններից են կապի անխափանությունն ու տեխնոլոգիական համակարգերի հուսալիությունը։
Այդ նպատակով նախապես իրականացվել են բազմաթիվ փորձարկումներ և տեխնիկական ու կազմակերպչական աշխատանքներ։ Պացիենտի անվտանգությունն ապահովվել է բազմաշերտ համակարգով․ կապի հնարավոր ընդհատման դեպքում գործում են պահուստային կապուղիներ, իսկ երկու կողմերում անխափան աշխատում են ինժեներական և վիրաբուժական թիմերը։
«Սլավմեդ բժշկական կենտրոնի» Ռոբոտային վիրաբուժության և էնդոսկոպիկ ծառայության ղեկավար Լևոն Գրիգորյանի խոսքով՝ իրականացված միջամտություններն իրենց ձևաչափով բացառիկ են և նոր հնարավորություններ են ստեղծում Հայաստանում վիրաբուժության զարգացման համար։
«Այս ձեռքբերմամբ Հայաստանը միանում է առաջատար երկրների շարքին. այսուհետ, անհրաժեշտության դեպքում, մենք կարող ենք մեր պացիենտների կողքին լինել աշխարհի բոլոր անկյուններից, որտեղ հասանելի է համապատասխան ռոբոտային համակարգը։ Մեզ համար առաջնահերթը պացիենտի անվտանգությունն է, ինչը հնարավոր է ապահովել բացառապես գերճշգրիտ վիրաբուժական ռոբոտային համակարգերի և ժամանակակից գերարագ կապի միջոցների առկայության պայմաններում, ինչով որ այսօր զինված է «Սլավմեդ բժշկական կենտրոն»-ը։ Տեխնիկական նման հագեցվածությունը և բարձր մասնագիտական հմտություններ ունեցող վիրաբուժական թիմի առկայության դեպքում է միայն հնարավոր վիրահատություններն իրականացնել բարձր ճշգրտությամբ և վերահսկելիությամբ»,-ասել է նա:
Այս գործընթացում առանցքային նշանակություն է ունեցել «Սլավմեդում» ներդրված Toumai ռոբոտային համակարգը, որը համալրված է Հայաստանում միակ՝ հեռավար վիրահատությունների համար նախատեսված առանձին մոդուլով, ինչպես նաև բժշկական կենտրոնի գերարագ ինտերնետային կապուղիները։
Վիրասրահում վիրահատությունը վերահսկվել է «Սլավմեդի» մուլտիդիսցիպլինար ռոբոտային վիրաբուժական թիմի կողմից, ովքեր յուրաքանչյուր պահի պատրաստ են եղել անհրաժեշտության դեպքում իրենց վրա վերցնել վիրահատության կառավարումը, ապահովելով պացիենտի անվտանգությունը հենց տեղում։
«Սլավմեդ բժշկական կենտրոնի» ընդհանուր և էնդոսկոպիկ վիրաբույժ Նարեկ Ամիրյանը նշել է․ «Մենք բազմիցս փորձարկել ենք համակարգը, մանրակրկիտ նախապատրաստվել և այսօր արդեն կարող ենք փաստել՝ տեխնոլոգիան հաղթահարեց հազարավոր կիլոմետրերի հեռավորությունը։ Երկու վիրահատությունն էլ շատ հաջող իրականացվեցին»։
Միկրոպորտ Մեդբոտ Ընկերության հիմնադիր Չաո Հեն նշել է․ «Ռոբոտային հեռավար վիրաբուժությունը միայն տեխնոլոգիական առաջընթաց չէ․ այն նոր հորիզոններ է բացում միջազգային մասնագիտական համագործակցության և վիրաբուժական փորձի փոխանակման համար։ «Սլավմեդ բժշկական կենտրոնի» թիմի բարձր մասնագիտական պատրաստվածությունն ու տեխնիկական զինվածությունը կարևոր դեր ունեցան այս միջամտության հաջող իրականացման հարցում»։
Նյութը՝ pan.am
Ռևմատոիդ արթրիտին բնորոշ է #հոդերի #այտուցվածությունը, #կարմրությունն ու #տաքությունը, շարժումների սահմանափակումը, նաև սիմետրիկությունը, այսինքն՝ եթե ախտահարվել է ձախ ձեռքի մատի հոդը, մեծ հավանականությամբ՝ նույն ճակատագիրը կունենա նաև աջ ձեռքի նույն հոդը։
Աուտոիմուն հիվանդության մասին Լուրերի գործընկերների հետ զրուցել է «Հերացի» համալսարանական հիվանդանոցի Ռևմատոլոգիայի ծառայության ղեկավար, ԵՊԲՀ ներքին հիվանդությունների (Ռևմատոլոգիա) ամբիոնի վարիչ Քնարիկ Գինոսյանը:
1569 դիտում
Նուշը նկատելիորեն չի թեթևացնում տագնապայնության և դեպրեսիայի թեթև ու չափավոր ախտանիշները։ 84 մասնակցի ներգրավմամբ անցկացված 12-շաբաթյա փորձարկման արդյունքում նման եզրահանգման են եկել Լոնդոնի Թագավորական քոլեջի գիտնականները։ Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են The Journal of Nutrition (JN) ամսագրում։
Մասնակիցների միջին տարիքը 25 էր։ Մեկ խումբն ամեն օր օգտագործել է 56 գրամ նուշ, իսկ ստուգիչ խումբը ստացել է մոտավորապես նույն կալորիականությամբ այլ խորտիկ։ Փորձարկման ավարտին երկու խմբերում էլ տագնապայնության և դեպրեսիայի արտահայտվածությունը փոխվել է գրեթե նույն կերպ․ հետազոտողները վիճակագրորեն նշանակալի տարբերություն չեն հայտնաբերել։
Նուշը նաև չի ազդել աղիքային միկրոֆլորայի կազմի կամ կարճշղթա ճարպաթթուների մակարդակի վրա․ սրանք նյութեր են, որոնք առաջանում են աղիքային բակտերիաների կենսագործունեության արդյունքում և կարող են մասնակցել աղիների ու ուղեղի փոխազդեցությանը։ Այսպիսով, հետազոտությունը չի հաստատել ենթադրությունն այն մասին, թե նուշի կանոնավոր օգտագործումն ընդունակ է բարելավել հոգեվիճակը աղիների փոփոխությունների միջոցով։
Միևնույն ժամանակ, նուշ օգտագործած մասնակիցների մոտ ավելի հազվադեպ է նկատվել պինդ կղանք։ Ստամոքսաղիքային համակարգի այլ ախտանիշների վրա ընկույզը նկատելի ազդեցություն չի ունեցել։
Հեղինակները նշում են, որ ստացված արդյունքները չեն նշանակում, թե նուշն անօգուտ է ընդհանուր առողջության համար։ Այնուամենայնիվ, տագնապայնությունն ու դեպրեսիան նվազեցնելու դրա հատկությունը մնում է չապացուցված։ Գիտնականների կարծիքով՝ հոգեկան վիճակի վրա ընկույզի հնարավոր ազդեցությունները պահանջում են ավելի տևական հետազոտություններ և փորձարկումներ՝ մասնակիցների ավելի մեծ թվաքանակով։
1535 դիտում
Առավոտյան արթնանալը պարզապես քնի ավարտը չէ, այլ սրտի համար իսկական «մեկնարկ»:
Այդ պահին օրգանիզմում ակտիվանում է սիմպաթիկ նյարդային համակարգը:
Արյան մեջ բարձրանում են սթրեսի հորմոնները (ադրենալին, կորտիզոլ), սիրտն սկսում է ավելի արագ բաբախել, իսկ անոթները սեղմվում են:
Սա բերում է ճնշման բնականոն բարձրացման, որը բժշկության մեջ կոչվում է «առավոտյան ճնշման թռիչք»:Առողջ մարդու համար սա նորմալ է: Սակայն սրտաբանների միջազգային ուղեցույցները (ESC/AHA) փաստում են, որ սրտամկանի ինֆարկտների և կաթվածների (ինսուլտների) մեծ մասը գրանցվում է հենց առավոտյան ժամերին (6:00-ից 10:00-ն):
Եթե ունեք հիպերտոնիա կամ անոթների խնդիրներ, այս հորմոնալ «փոթորիկը» կարող է վտանգավոր ձգան դառնալ:
Իսկ ի՞նչ կապ ունեն սուրճը, ծխախոտը և դեղերի ժամը Սրտի առողջության համար երբեմն կարևոր է ոչ միայն ինչ ենք անում, այլ նաև՝ երբ ենք դա անում.
Առավոտյան սուրճն ու ծխախոտը.
Արթնանալուց անմիջապես հետո, երբ անոթներն արդեն սեղմված են, դրանք կրկնապատկում են սրտի ծանրաբեռնվածությունը:
Կտրուկ շարժումները.
Անկողնուց կտրուկ վեր կենալը կամ անմիջապես ծանր ֆիզիկական գործ սկսելը սրտի իշեմիայի ռիսկ են ստեղծում:
Դեղերի ճիշտ ժամը.
Ըստ վերջին խոշոր հետազոտությունների՝ հիպերտոնիկ դեղերի ընդունման ժամը պետք է ընտրվի անհատական:
Եթե 24-ժամյա մոնիտորինգով (ԱԴՇՄ) տեսնում ենք, որ պացիենտի ճնշումը գիշերը չի իջնում, դեղերի մի մասը տեղափոխում ենք երեկոյան ժամերի, որպեսզի պաշտպանենք սիրտը հենց առավոտյան թռիչքից:
Բժշկի խորհուրդը. Եթե արթնանալիս պարբերաբար նկատում եք սրտխփոց, կրծքավանդակի ճնշող ցավ, օդի պակաս կամ գլխապտույտ, մի՛ հետաձգեք այցը սրտաբանին: Ճիշտ ժամին ընդունված մեկ հաբը կարող է կանխել մեծ աղետը:
Եղե՛ք առողջ:
7937 դիտում
6465 դիտում
6233 դիտում
3809 դիտում
3207 դիտում
1850 դիտում
1711 դիտում
1589 դիտում
1584 դիտում
1503 դիտում
AM
EN
RU
.jpg)
.jpg)
.jpg)
