9 դիտում

Համաձայն հայտնի տարածված կարծիքի՝ խռմփոցը տհաճ, բայց անվտանգ ձայնային ֆենոմեն է։ Սակայն քչերին է հայտնի, որ խռմփոցը համարվում է նախակլինիկական և հետագայում արդեն կլինիկական դրսևորում բավական ծանր մի հիվանդության, որ կոչվում է քնի օբստրուկտիվ ապնոէ (ՔՕԱ)։ Այս հիվանդության առաջին ազդանշանն անգիտակցաբար տալիս են հիվանդի հառազատները, որոնք տագնապահար հետևում են, թէ ինչպես է հանկարծակի խռմփոցը ընդհատվում և առաջանում շնչառության կանգ ։ Երբենմ 3-4ժամ տևող քնի ընթացքում կարող է առաջանալ 300-400 շնչառության կանգ։ Քնի խանգարումը մարդու մոտ կարող է հանգեցնել կյանքի որակի կտրուկ անկման։ Երկարատև անքնությամբ տառապող մարդկանց մոտ կարող են դիտվել գլխացավեր , մշտական քնքոտություն, գրգռվածություն , հիշողության և կենտրոնացման թուլացում, պոտենցիայի իջեցում։ ÕŠÕ¡Õ©Õ¸Õ£Õ¥Õ¶Õ¥Õ¦ Վերին շնչառական ուղիների անցանելիությունը կախված է վերջիններիս տրամագծից, հարթ մկանների տոնուսից և ներշնչման ժամանակ ներկրծքային բացասական ճնշման մեծությունից։ Քնի ժամանակ, երբ դիտվում է հարթ մկանների տոնուսի զգալի անկում, ստեղծվում շնչառական ուղիների նեղացման համար նպաստավոր պայմաններ, որն, որպես կանոն, տեղի է ունենում ներշնչման ժամանակ, երբ ստեղծվում է բացասական ճնշում և առաջանում է ուժ, որը նպաստում է շնչառական ուղիների պատերի մոտեցմանը։ Հերթական ներշնչման ժամանակ տեղի է ունենում շնչառական ուղիների լրիվ նեղացում և շնչառության կանգ։ Այս պայմաններում դրդվում է գլխուղեղում տեղակայված շնչական կենտրոնը , որի արդյունքում շնչառությունը վերականգնվում է։ Շնչառության հաճախակի և երկարատև ընդհատումերը հանգեցնում են արյան թթվածնով հագեցվածության նվազեցմանը, որին առավել զգայուն են գլխուղեղն ու սրտամկանը ։ Մշտական առավոտյան գլխացավերը կարող են լինել գիշերային հիպօքսիայի դրսևորում։ Վերջինս կարող է հանգեցնել նաև տարբեր առիթմիաների և սրտամկանի ինֆարկտի առաջացմանը, շաքարային դիաբետի ընթացքի ծանրացմանը։ Շնչառության ցանկացած կանգ սթրես է օրգանիզմի համար, որն ուղեկցվում է զարկերակային ճնշման բարձրացմամբ (180-200 մմ ս․ս․)։ Մշտական, երկարատև զարկերակային ճնշման գիշերային բարձրացումները կարող են հանգեցնել զարկերակային հիպերտենզիայի զարգացմանը, որն առանձնանում է բուժմանը դժվար ենթարկվելով։ Հիպօքսիան և քնի խանգարումը նպաստում են նաև աճի հորմոնի ( սոմատոտրոպին ) սեկրեցիայի ընկճմանը, որը հասուն մարդու օրգանիզմում ապահովում է ճարպային փոխանակությունը ։ Այս դեպքում խանգարվում է ճարպային փոխանակությունը, ինչի արդյունքում սկսվում է արագ գիրացման պրոցես։ Պարանոցի շրջանում ճարպային կուտակումը նպաստում է շնչառական ուղիների հետագա նեղացմանը և հիվանդության պրոգրեսիվմանը, որն էլ իր հերթին խորացնում է սոմատոտրոպինի անբավարարությունը, և առաջանում է արատավոր օղակ։ Հիվանդության երկարատև ընթացքի դեպքում դիտվում է նաև տեստոստերոնի սինթեզի ընկճում, որն էլ հանգեցնում է լիբիդոյի նվազմանը և իմպոտենցիայի առաջացմանը։ Ô¿Õ¬Õ«Õ¶Õ«Õ¯Õ¡ Քուն մտնելուց անմիջապես հետո մարդու մոտ առաջանում է խռմփոց, շուտով նրա մոտ դիտվում է շնչառության կանգ։ Այդ ընթացքւմ խռմփոցը ընդհատվում է և շնչական աղմուկներ լսելի չեն։ Մարդու կրծքավանդակի և որովայնի պատի շարժումները հուշում են, որ նա փորձում է շնչել և մոտավորապես 15-25 վայրկյան անց բարձր խռմփացնում է և կատարում մի քանի խորը ներշնչում և արտաշնչում ։ Հիվանդի քունը որպես կանոն անհանգիստ է, նա գալարվում է անկողնում, շարժում ոտքերն ու ձեռքերը, երբեմն նաև խոսում։ Շնչառության կանգի հաճախականությունն և երկարատևությունը կախված են հիվանդության ծանրության աստիճանից։ Հիվանդության ծանր ընթացքի դեպքում շնչառության կանգ առաջանում է քնելուց անմիջապես հետո և մարմնի ցանկացած դիրքում։ Հիվանդության համեմատաբար թեթև ընթացքի դեպքում դա տեղի է ունենում քնի խորը փուլերում կամ հիվանդի հորիզոնական դիրքում։ Ô±Õ­Õ¿Õ¸Ö€Õ¸Õ·Õ¸Ö'Õ´ Õ"Õ¶Õ« Ö…Õ¢Õ½Õ¿Ö€Õ¸Ö'Õ¯Õ¿Õ«Õ¾ Õ¡ÕºÕ¶Õ¸Õ§ Õ¯Õ¡Ö€Õ¥Õ¬Õ« Õ¯Õ¡Õ½Õ¯Õ¡Õ®Õ¥Õ¬, Õ¥Ö€Õ¢ Õ¯Õ¡ Բարձր և ընդհատվող գիշերային խռմփոց Գիշերային միզարձակման հաճախականության շատացում Ô³Õ«Õ·Õ¥Ö€Õ¡ÕµÕ«Õ¶ Ö"Õ¶Õ« Õ¥Ö€Õ¯Õ¡Ö€Õ¡Õ¿Ö‡ Õ­Õ¡Õ¶Õ£Õ¡Ö€Õ¸Ö'Õ´ 6Õ¡Õ´Õ«Õ½ Ö‡ Õ¡Õ¾Õ¥Õ¬Õ« Õ'Õ¥Ö€Õ¥Õ¯Õ¡ÕµÕ«Õ¶ Ö"Õ¶Ö"Õ¸Õ¿Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶ ÕƒÕ¡Ö€ÕºÕ¡Õ¯Õ¡Õ¬Õ¸Ö'Õ´ Զարկերակային հիպերտենզիա հատկապես գիշերային և ցերեկային Õ‡Õ¶Õ¹Õ¡Õ¼Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¡Õ¶ Õ¯Õ¡Õ¶Õ£ Ö"Õ¶Õ¡Õ® ÕªÕ¡Õ´Õ¡Õ¶Õ¡Õ¯ Նշված ցուցանիշների 3 և ավելիի դեպքում կամ միայն վերջինի դեպքում հիվանդը կարիք ունի ավելի խորը բժշկական հետազոտությունների և բուժման։ Ô²Õ¸Ö'ÕªÕ¸Ö'Õ´ Ներկայումս բուժման առավել տարածված մեթոդներից են Õ"Õ¡ÖƒÕ¸Ö'Õ¯ Ö"Õ«Õ´Ö"Õ« Õ¬Õ¡Õ¦Õ¥Ö€Õ¡ÕµÕ« ÕºÕ¬Õ¡Õ½Õ¿Õ«Õ¯Õ¡ Õ‡Õ¶Õ¹Õ¡Õ¼Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶ Õ¸Ö'Õ²Õ«Õ¶Õ¥Ö€Õ¸Ö'Õ´ Õ´Õ·Õ¿Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶ Õ¤Ö€Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶ Õ³Õ¶Õ·Õ´Õ¡Õ¶ Õ½Õ¿Õ¥Õ²Õ®Õ¸Ö'Õ´ Õ€Õ«Õ¾Õ¡Õ¶Õ¤Õ«Õ¶ Õ­Õ¸Ö€Õ°Õ¸Ö'Ö€Õ¤ Õ§ Õ¿Ö€Õ¾Õ¸Ö'Õ´ Õ"Õ¶Õ¥Õ¬ Õ¡Õ» Õ¯Õ¡Õ´ Õ±Õ¡Õ­ Õ¯Õ¸Õ²Õ´Õ« Ô±ÕºÕ¡Õ°Õ¸Õ¾Õ¥Õ¬ Õ£Õ¬Õ­Õ« Õ¢Õ¡Ö€Õ±Ö€ Õ¤Õ«Ö€Ö" Խուսափել հանգստացնողներ, քնաբերներ ընդունել քնից առաջ-սրանք նվազեցնում են մկանային տոնուսը և նպաստում հարթ մկանների թուլացմանը, որն էլ կարող է հանգեցնել շնչառական ուղիների նեղացմանը։ Նշված պրերարատները հակացուցված են հիվանդության միջին և ծանր ընթացքի դեպքում։ Չօգտագործել ալկոհոլ քնից առաջ- ալկոհոլը նույնպես նպաստում է հարթ մկանների թուլացմանը և կարոգ է առաջացնել ՔՕԱ Նվազեցնել քաշը Õ‰Õ®Õ­Õ¥Õ¬ Ô±ÕºÕ¡Õ°Õ¸Õ¾Õ¥Õ¬ Õ¡Õ¦Õ¡Õ¿ Ö"Õ©Õ¡ÕµÕ«Õ¶ Õ·Õ¶Õ¹Õ¡Õ¼Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶ Գրականություն` Чучалин А.Г. - Пульмонология։ Национальное руководство 2009 г.