57 views

Անշուշտ, բոլորս էլ ունենք ծանոթներ կամ ընկերներ, ովքեր միշտ ուշանում են, և կապ չունի՝ գնում են համալսարան, աշխատանքի, ժամադրության թե գործնական հանդիպման։ Ամենից հաճախ ոչ ճշտապահության պատճառն ամենևին էլ այն չէ, որ նման մարդիկ բացարձակ անհոգ են։ Նրանք անկեղծորեն չեն ուզում ուշանալ, բայց ոչինչ չի ստացվում։ Արդյո՞ք սա ունի գիտական բացատրությունը․ մասնագետների կարծիքով՝ անընդհատ ուշանալու միտումը կարող է կապված լինել միանգամից մի քանի տարբեր գործոնների հետ։ Դրանց թվում են «ներքին ժամացույցի» աշխատանքի առանձնահատկությունները, խնդիրները լուծելու համար պահանջվող ժամանակը ճիշտ գնահատելու անկարողությունը, ինչպես նաև մի շարք այլ պատճառներ։ Ô»Õ¶Õ¹ÕºÕ¥ÕžÕ½ Õ§ Õ°Õ«Õ·Õ¸Õ²Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶Õ¶ Õ¡Õ¦Õ¤Õ¸Ö'Õ´ ÕªÕ¡Õ´Õ¡Õ¶Õ¡Õ¯Õ« Õ¨Õ¶Õ¯Õ¡Õ¬Õ´Õ¡Õ¶ Õ¾Ö€Õ¡ Հաճախ մարդիկ, ովքեր անընդհատ ուշանում են, սխալ են գնահատում որոշակի առաջադրանքներ կատարելու համար իրենց անհրաժեշտ ժամանակը: Բայց ինչո՞ւ է դա տեղի ունենում: Մենք կարող ենք գնահատել առաջադրանքն ավարտելու ժամանակը՝ հիմնվելով անցյալի փորձի վրա: Ուսումնասիրություններից մեկում, որը հրապարակվել է Memory & Cognition ամսագրում, գիտնականները գտել են դրա հաստատումը։ Եվ հենց այստեղ է, որ հիշողությունը կամ նույնիսկ առաջադրանքի կատարման ժամանակ ժամանակի ընկալումը կարող է ձախողվել: Պարզ ասած, մարդուն կարող է թվալ, թե նա շատ ավելի քիչ ժամանակ է ծախսել գործողության կատարման վրա, քան իրականում եղել է: Այս դեպքում գործողությունը կարող է լինել ցանկացած բան, օրինակ՝ քաղաքի մի ծայրից մյուսը հասնելը։ Ժամանակի ընկալման աղավաղման պատճառ կարող են լինել տարբեր գործոններ, նույնիսկ երաժշտությունը, ասվում է մեկ այլ հետազոտության մեջ, որը հրապարակվել է Journal of Experimental Psychology: General գիտական պարբերականում։ Հետազոտությունը ցույց է տվել, որ երգերը հաճախակի փոխելը, մեկ երգից արագ մյուսը անցնելը այնպիսի տպավորություն է թողնում, որ ավելի շատ ժամանակ է անցել, քան իրականում եղել է։ Երկար երգեր լսելիս մարդկանց թվում է, թե քիչ ժամանակ է անցել։ Բացի այդ, ըստ նույն հետազոտության, մարդիկ, ովքեր արդեն ունեն որոշակի գործողությունների կատարման փորձ, կարծում են, թե ավելի քիչ ժամանակ է պահանջվում այն ավարտելու համար։ Մեկ այլ ուսումնասիրություն ցույց է տվել, որ մարդիկ, ովքեր երթևեկում են մարդաշատ մետրոյով, զգում եմ, որ ուղևորությունն ավելի երկար է տևում: Թեև, ամենայն հավանականությամբ, ժամանակի ընկալման վրա ազդել են ոչ թե մեծ թվով մարդիկ, այլ կամավորների՝ ուղևորության ընթացքում կրած անհարմարությունը։ Այսպիսով, ժամանակի ընկալման խեղաթյուրուման պատճառները կարող են շատ լինել։ Ճիշտ է, այս բոլոր գործոնները հավասարապես ազդում են բոլոր մարդկանց վրա, բայց ոչ բոլորն են անընդհատ ուշանում։ Ինչո՞ւ է դա տեղի ունենում: Միանգամայն հնարավոր է, որ դա պայմանավորված է ուղեղի յուրահատկություններով, ինչի արդյունքում մարդը միշտ սխալ է գնահատում ժամանակը։ Պրոկրաստինացիան և բազմախնդրությունը հանգեցնում են շարունակական ուշացումների Պրոկրաստինացիան մարդու հակումն է հետաձգելու բոլոր գործերը, նույնիսկ եթե դրանք հրատապ են և կարևոր: Ըստ Անգլիայի Դարհեմի համալսարանի հոգեբանության պրոֆեսոր Ֆուշիա Սիրուայի, մարդու մշտական ուշացումը կարող է պրոկրաստինացիայի ախտանիշ լինել: Օրինակ, մարդը պետք է պատրաստվի և գնա կարևոր հանդիպման, բայց հետաձգողը դա չի անում մինչև վերջին պահը, իսկ հետո սկսում է պատրաստվել, երբ ժամանակը սպառվում է: Բացի այդ, մարդիկ, ովքեր սովոր են միաժամանակ մի քանի առաջադրանք/գործողություն կատարել, հակված են ուշանալու։ Advances in Cognitive Psychology ամսագրում հրապարակված հետազոտությունը ցույց է տվել, որ մարդիկ, ովքեր կատարում են բազմաթիվ առաջադրանքներ, հաճախ մոռանում են այլ առաջադրանքների մասին: Բացի այդ, նրանք չունեն բավարար ժամանակ, ուշադրություն և ռեսուրսներ բոլոր առաջադրանքները արդյունավետ և արագ կատարելու համար: Հետևաբար, նրանք միշտ բավարար ժամանակ չունեն: Ինչպե՞ս է աշխատում մարդու ներքին ժամացույցը Nature Reviews Neuroscience ամսագրում հրապարակված ուսումնասիրության մեջ նշվում է, որ հիպոկամպը պարունակում է «ժամանակի նեյրոններ» (time cells), որոնք պատասխանատու են ժամանակին հետևելու համար։ Դրանք ոչ միայն նպաստում են ընկալմանը, այլև պատասխանատու են իրադարձությունները հիշելու համար: Ճիշտ է, դեռ հայտնի չէ, թե ինչպես են աշխատում այդ նեյրոնները։ Սակայն գիտնականները ենթադրում են, որ հաճախակի ուշացումները կարող են պայմանավորված լինել դրանց աշխատանքի առանձնահատկություններով։ Հայտնի է նաև, որ սրտի կծկումների հաճախությունը նույնպես ազդում է ժամանակի ընկալման վրա։ Սակայն սիրտը պատասխանատու է կարճատև հատվածում ժամանակի ընկալման համար: Ուստի քիչ հավանական է, որ սրտի կծկումների հաճախությունը կարող է ազդել մարդու ճշտապահության վրա։ Ի վերջո, ավելացնենք, որ հիպերակտիվությունը նույնպես բացասաբար է անդրադառնում ժամանակի ընթացքն օբյեկտիվորեն գնահատելու ունակության վրա, ինչպես գրում են գիտնականները Medical Science Monitor ամսագրում: Այսպիսով, ոչ ճշտապահության համար կարող են լինել հսկայական թվով պատճառներ: Վերը թվարկվածները դրանցից ընդամենը մի քանիսն են: Սակայն, մասնագետների կարծիքով, այս թերությունը վերացնելը բավականին հեշտ է՝ պետք է սովորություն ձեռք բերել սմարթֆոնում ազդանշաններ և հիշեցումներ տեղադրել: Եվ, ամենակարևորը, դրանք պետք է արվեն ավել ժամանակի հաշվարկով։