53 views

Տարիքային վախերից մեկին՝ մահվան վախին է անդրադարձել մանկական հոգեբան Վարսի Սենեքերիմյանը: Մահվան վախը բոնորոշ է լինում 5-7 տարիքային խմբի երեխաներին։ Երեխաների գիտակցական ընկալման մեջ իր տեղն է գտնում այն միտքը, որ մահը անդառնալի երևույթ է։ Հասկանալով մահվան անդառնալիությունը՝ երեխաները սկսում են վախենալ, որ հնարավոր է իրենց կամ հարազատների հետ նման բան պատահի։ Մահվան մասին մտքերը կամ հարցերը երեխաների մոտ առաջանում է նաև, երբ հարազատներից որևէ մեկն է մահանում։ Այս բոլոր դեպքերում կարիք կա երեխայի հետ խոսելու և իրեն հուզող բոլոր հարցերին տալ հստակ պատասխան։⠀ Հարազատի կորստի դեպքում դժվար է լինում սեփական հույզերը կառավարել և երեխային համապատասխանաբար արձագանքել։ Սակայն այս պահերին կարևոր է երեխային ևս հաղորդել թե ինչ է կատարվել՝ չխուսափելով մահ բառից։ Հաճախ ծնողները կարծում են, որ երեխայի համար ավելի լավ կլինի լսել, օրինակ՝ «տատիկը մեկնել է ճամփորդության կամ նա երկար ու խորը քնելու է»: Թվում է, թե այս ձևակերպումները ավելի հասկանալի կլինեն, բայց տեղի է ունենում հակառակը։⠀ Առաջանում է անորոշություն, սպասում, հնարավոր է նաև այլ խնդիրեր՝ երեխան չցանկանա քնել՝ կարծելով, որ երբեք չի արթնանա։ Նմանատիպ իրավիճակից խուսափելու համար կարող ենք կիրառել բնության հետ համեմատությունները՝ ծաղիկների, ծառերի օրինակով:⠀ Լուրը հայտնելիս հույզերի դրսևորումը բնական է, սակայն դա չպետք է վերածվի հիստերիայի կամ բռնկման։ Կարևոր է նաև, որ որքան էլ դժվար լինի, բայց հարազատի կորստի լուրը երեխային հայտնեն իր ծնողները։⠀ Դժվարին օրերին երեխայի կողքին պետք է լինի հարազատ անձնավորություն, նրա առօրյան կազմակերպելու համար։ Հաջորդ հարցը, որ հաճախ առաջանում է ծնողների մոտ. արդյո՞ք կարիք կա, որ երեխան մասնակցի հուղարկավորությանը: Այստեղ կարևոր է հաշվի առնել երեխայի տարիքային և անձնային առանձնահատկությունները։⠀ Որքան փոքր է երեխան, այնքան պետք է խուսափել նման տեսարաններից, իսկ դպրոցականների և դեռահասների դեպքում երեխայի հետ քննարկել նաև մի փոքր նախապատրաստվել սպասվող տեսարանին։ Իրավիճակով պայմանավորված՝ հրաժեշտը կարող եք կազմակերպել մեկ այլ օր, այլ պայմաններում՝ նորից երեխայի հետ քննարկելով, թե ինքն ինչպես կցանկանա։ Աղբյուրը .mapa.am