197 views

-Ô±Õ"Õ†-Õ¸Ö'Õ´, ÔµÕ¾Ö€Õ¸ÕºÕ¡ÕµÕ¸Ö'Õ´ Ö‡ Õ´Õ« Õ·Õ¡Ö€Ö" Õ¡ÕµÕ¬ Õ¥Ö€Õ¯Ö€Õ¶Õ¥Ö€Õ¸Ö'Õ´ Õ¯Õ¡Õ¿Õ¡Ö€Õ¾Õ¸Ö'Õ´ Õ¥Õ¶ Õ¬ÕµÕ¡Ö€Õ¤Õ« ÖƒÕ¸Õ­ÕºÕ¡Õ¿Õ¾Õ¡Õ½Õ¿Õ´Õ¡Õ¶ Õ¾Õ«Ö€Õ¡Õ°Õ¡Õ¿Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶Õ¶Õ¥Ö€: Ô±ÕµÕ½Ö…Ö€ Õ¯Õ¡Ö€Õ¸ÕžÕ² Õ¥Õ¶Ö" Õ­Õ¸Õ½Õ¥Õ¬, Õ¸Ö€ Õ¡Ö€Õ¤Õ¥Õ¶ Õ«Ö€Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶ Õ§ Õ€Õ¡ÕµÕ½Õ¡Õ¿Õ¡Õ¶Õ¸Ö'Õ´ Õ¬ÕµÕ¡Ö€Õ¤Õ« ÖƒÕ¸Õ­ÕºÕ¡Õ¿Õ¾Õ¡Õ½Õ¿Õ¸Ö'Õ´Õ¨: -Լյարդի փոխպատվաստման պատմությունը սկիզբ է առել 1967 թ., երբ Thomas Starzl-ը և նրա թիմը իրականացրին առաջին բարեհաջող դիակային լյարդի փոխպատվաստումը: Ըստ օրգանների տրամադրման միասնական ցանցի (UNOS- United Network for Organ Sharing) 2015թ. տվյալների իրականացված 500000 փոխպատվաստումներից 26.1%-ը եղել են լյարդի փոխպատվաստման վիրահատությունները: Տարեկան լյարդի փոխպատվաստման անհրաժեշտությունը կազմում է 10-20 մարդ 1 միլիոն բնակչության հաշվարկով: Լյարդի փոխպատվաստում առավել հաճախ իրականացվում է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում, Ասիական երկրներում, Եվրոպայում: Ցավոք սրտի Հայաստանում լյարդի փոխպատվաստում դեռևս չի իրականացվում, սակայն Աստղիկ բժշկական կենտրոնի տնօրինությունը, ինչպես նաև Վիրաբուժական բաժանմունքի թիմը պրոֆեսոր Հ.Ա. Բարսեղյանի և դոցենտ Ա.Ա. Ոսկանյանի գլխավորությամբ քայլեր են ձեռնարկում այդ ուղղությամբ: Արդեն իսկ վերապատրաստումներ ենք անցել Թայվանում, Կազանում, Բարսելոնայում, Մոսկվայում, Շվեդիայում: Բացի այդ, պատրաստվում ենք առաջիկայում ընդլայնված թիմով (3 վիրաբույժ, ռադիոլոգ, սոնոգրաֆիստ, անեսթեզիոլոգ, ռեանիմատոլոգ) ևս վերապատրաստվել արտերկրում: -Ի՞նչ է իրենից ներկայացնում լյարդի փոխպատվաստումը: -Ամբողջ աշխարհում մահացության հիմնական պատճառներից են լյարդի հիվանդությունները: Լյարդի փոխպատվաստումը լյարդի բազմազան հիվանդությունների այդ թվում՝ սուր լյարդային անբավարարության, ցիռոզի և ռեզեկցիայի ոչ ենթակա չարորակ ուռուցքների ամենարդյունավետ բուժման մեթոդն է: Տարիների ընթացքում այս միջամտությունը զարգացել է օրգանների պահպանման, վիրաբուժական տեխնիկայի, նախավիրահատական խնամքի և իմունոսուպրեսիայի կատարելագործման շնորհիվ: Առկա մարդկային և տեխնիկական ռեսուրսները, քաղաքականությունը, օրենսդրությունը, հանրության լայն շերտերի իրազեկվածությունը, և նույնիսկ կրոնական հայացքները հանգեցրել են լյարդի փոխպատվաստման բարեհաջող իրականացման տարբեր մեթոդների մշակմանը ամբողջ աշխարհում, որոնք ուղղված են լյարդի հիվանդություններով տառապող անձանց բուժմանը: -Որո՞նք են լյարդի փոխպատվաստման ցուցումները: Ո՞ր դեպքում է այն իրականացվում: -Լյարդի փոխպատվաստման ցուցումներն են՝ անդարձելի սուր լյարդային անբավարարությունը կամ տերմինալ փուլում գտնվող քրոնիկ լյարդային անբավարարությունը. Ö†Õ¸Ö'Õ¬Õ´Õ«Õ¶Õ¡Õ¶Õ¿ Õ¬ÕµÕ¡Ö€Õ¤Õ¡ÕµÕ«Õ¶ Õ¡Õ¶Õ¢Õ¡Õ¾Õ¡Ö€Õ¡Ö€Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶Õ¨ ոչ խոլեստատիկ հիվանդությունները (վիրուսային հեպատիտները, աուտոիմուն հեպատիտը, ալկոհոլային ցիռոզը) խոլեստատիկ հիվանդությունները (բիլիար ցիռոզը, առաջնային սկլերոզացնող խոլանգիտը) Õ¬ÕµÕ¡Ö€Õ¤Õ« Õ¶ÕµÕ¸Ö'Õ©Õ¡ÖƒÕ¸Õ­Õ¡Õ¶Õ¡Õ¯Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¡Õ¶ Õ¢Õ¶Õ¡Õ®Õ«Õ¶ Õ¡Ö€Õ¡Õ¿Õ¶Õ¥Ö€Õ¨ (ÕŽÕ«Õ¬Õ½Õ¸Õ¶-Ô¿Õ¡Õ¶Õ¡Õ¾Õ¡Õ¬Õ¸Õ¾Õ« Õ°Õ«Õ¾Õ¡Õ¶Õ¤Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶Õ¨, ÕªÕ¡Õ¼Õ¡Õ¶Õ£Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶ Õ°Õ¥Õ´Õ¸Ö"Ö€Õ¸Õ´Õ¡Õ¿Õ¸Õ¦Õ¨, Õ°Õ«ÕºÕ¥Ö€Ö…Ö"Õ½Õ¡Õ¬Õ¸Ö'Ö€Õ«Õ¡Õ¶, Õ©Õ«Ö€Õ¸Õ¦Õ«Õ¶Õ¥Õ´Õ«Õ¡Õ¶, Õ¨Õ¶Õ¿Õ¡Õ¶Õ¥Õ¯Õ¡Õ¶ Õ°Õ«ÕºÕ¥Ö€Õ­Õ¸Õ¬Õ¥Õ½Õ¿Õ¥Ö€Õ«Õ¶Õ¥Õ´Õ«Õ¡Õ¶ Ö‡ Õ¡ÕµÕ¬Õ¶) լյարդի չարորակ ուռուցքները (հեպատոցելուլյար կարցինոման, խոլանգիոկարցինոման, հեպատոբլաստոման, հեմանգիոէնդոթելիոման և այլն) -Ասացեք խնդրեմ ինչպիսի՞ն են դոնորի և ռեցիպիենտի ներվիրահատական ռիսկերը: -Ռեցիպիենտի ներվիրահատական մահացության հավանականությունը կազմում է մոտ 5%: Դոնորի ներվիրահատական մահացությունը գնահատվում է 0.5-1%: Լյարդի փոխպատվաստումից հետո մեծ բարդությունների ռիսկը կազմում է 2-4%, իսկ փոքր բարդությունների ռիսկը՝ 15-20%: Պետք է նշել, որ վերոնշյալ թվերը շատ հարաբերական են, պայմանավորված են փոխպատվաստման կենտրոնների փորձով, դոնորների և ռեցիպիենտների ընտրությամբ, հետվիրահատական շրջանի խնամքով: -Ինչպե՞ս են ընտրվում դոնորները, ինչպիսի՞ չափորոշիչներ գոյություն ունեն: -Ô´Õ¸Õ¶Õ¸Ö€Õ« Õ£Õ¶Õ¡Õ°Õ¡Õ¿Õ´Õ¡Õ¶ Õ°Õ«Õ´Õ¶Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶ Õ¶ÕºÕ¡Õ¿Õ¡Õ¯Õ¶ Õ§ ÕºÕ¡Ö€Õ¦Õ¥Õ¬, Õ©Õ¥ Õ¡Ö€Õ¤ÕµÕ¸Ö" Õ¯Õ¡Õ´Õ¡Õ¾Õ¸Ö€Õ¨ Õ¯Õ¡Ö€Õ¸Õ² Õ§ Õ°Õ¡Õ¶Õ¤Õ¥Õ½ Õ£Õ¡Õ¬ Õ¸Ö€ÕºÕ¥Õ½ Õ¤Õ¸Õ¶Õ¸Ö€ Õ©Õ¥ Õ¸Õ¹: Ô³Õ¸ÕµÕ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶ Õ¸Ö'Õ¶Õ¥Õ¶ Õ£Õ¶Õ¡Õ°Õ¡Õ¿Õ´Õ¡Õ¶ 3 Õ¯Õ¡Ö€Ö‡Õ¸Ö€ Õ¡Õ½ÕºÕ¥Õ¯Õ¿Õ¶Õ¥Ö€. Հիվանդության հայտնաբերում, որը բացահայտ կամ թաքնված ձևով կարող է մեծացնել դոնորի և ռեցիպիենտի ռիսկը Հոգեբանական վիճակի, այդ թվում՝ որպես դոնոր հանդես գալու մոտիվացիայի գնահատում Լյարդի անատոմիայի, ծավալի և ֆունկցիայի տեսակետից նախատեսված տրանսպլանտի համապատասխանության ուսումնասիրություն Դոնորի տարիքը պետք է լինի 16-65 տարեկան, քանի որ թաքնված հիվանդությունների հանդիպման հավանականությունը տարիքին զուգահեռ աճում է (հատկապես ճարպակալումով հիվանդների մոտ): Դոնորի քաշը տատանվում է 50-85 կգ կամ BMI=23.1-27.5 (BMI>27.5 դեպքում բարդությունների զարգացման հավանականությունը մոտ 31 % է, իսկ BMI <27.5 դեպքում՝ մոտ 13.6%): Մեծամասամբ փոխպատվաստման համար ցանկալի է առաջին խմբի բարեկամական կապ (քույր-եղբայր, ծնող-երեխա): Փոխպատվաստման համար անհրաժեշտ է միևնույն արյան խմբային պատկանելիությունը: Ինչպես նաև պետք է ճշգրիտ լինեն ռեցիպիենտի լյարդի և դոնորի մնացորդային լյարդի ծավալները: Ռեցիպիենտին անհրաժեշտ լյարդը ռեցիպիենտի քաշի 0.8-1%-ն է (օրինակ 70կգ ռեցիպիենտի համար 560-700 գրամ): Շատ կարևոր է նաև դոնորի մնացորդային լյարդը, այն պետք է լինի 35-40%: -Որո՞նք են լյարդի փոխպատվաստման հակացուցումները: -Գոյություն ունեն լյարդի փոխպատվաստման բացարձակ և հարաբերական հակացուցումներ: Բացարձակ հակացուցումներն են՝ ուղեղի մահը, արտալյարդային չարորակ ուռուցքները, ակտիվ ալկոհոլիզմը, ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ը, սուր սիրտ-թոքային հիվանդությունները, սեպսիսը, լյարդի փոխպատվաստմանը խոչընդոտող անատոմիական շեղումները և այլն: Հարաբերական հակացուցումներն են՝ խոլանգիոկարցինոման, դռներակի թրոմբոզը, հոգեբանական անկայունությունը, 60 տ. բարձր տարիքը, ճարպակալումը՝ BMI>35 և այլն: -ÕˆÕ¾Ö"Õ¥ Õž Ö€ Õ¥Õ¶ Õ¯Õ¡Ö€Õ¸Õ² Õ°Õ¡Õ¶Õ¤Õ¥Õ½ Õ£Õ¡Õ¬ Õ¸Ö€ÕºÕ¥Õ½ Õ¬ÕµÕ¡Ö€Õ¤Õ« Õ¤Õ¸Õ¶Õ¸Ö€: -Գոյություն ունի երկու տեսակի լյարդի դոնոր: Կենդանի դոնոր, երբ օգտագործվում է առողջ մարդու լյարդի աջ կամ ձախ բիլթը: Դիակային դոնոր, երբ օգտագործվում է ուղեղի մահ գրանցված հիվանդի ամբողջական լյարդը (որոշ երկրներում մասնատում են լյարդը և փոխպատվաստում երկու տարբեր ռեցիպիենտների)` միայն հիվանդի հարազատների համաձայնության դեպքում: Ամերիկայում և Եվրոպայում առավել ընդունված է դիակային լյարդի փոխպատվաստումը, իսկ Ասիայում՝ կենդանի դոնորից լյարդի փոխպատվաստումը: -Որո՞նք են լյարդի փոխպատվաստումից հետո ամենահաճախ հանդիպող խնդիրներն ու բարդությունները: -Լյարդի փոխպատվաստումից հետո հանդիպող բարդություններ են. Օրգանի մերժումը. հազվադեպ է հանդիպում կենդանի դոնորից փոխպատվաստման ժամանակ: Մերժումը լինում է սուր (50% դեպքերում), որը կարելի է հեշտությամբ վերացնել, և քրոնիկ (2% դեպքերում), որը չի վերահսկվում Լեղահոսությունը. հանդիպում է մոտ 25% դեպքերում, ի դեպ հաճախ դոնորների մոտ կենդանի դոնորից փոխպատվաստման ժամանակ Ô±Ö€ÕµÕ¸Ö'Õ¶Õ¡Õ°Õ¸Õ½Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶Õ¨. Õ°Õ¡Õ¶Õ¤Õ«ÕºÕ¸Ö'Õ´ Õ§ 7% Õ¤Õ¥ÕºÖ"Õ¥Ö€Õ¸Ö'Õ´ Ô±Õ¶Õ¸Õ©Õ¡ÕµÕ«Õ¶ Õ¢Õ¡Ö€Õ¤Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶Õ¶Õ¥Ö€Õ¨ (Õ©Ö€Õ¸Õ´Õ¢Õ¸Õ¦, Õ½Õ¿Õ¥Õ¶Õ¸Õ¦). Õ°Õ¡Õ¶Õ¤Õ«ÕºÕ¸Ö'Õ´ Õ§ 3% Õ¤Õ¥ÕºÖ"Õ¥Ö€Õ¸Ö'Õ´ Ինֆեկցումը. եթե արդյունքում զարգանում է թոքաբորբ, ապա բավականին մեծ է լետալ ելքի ռիսկը Տրանսպլանտատի չափսի սխալ ընտրությունը. անհրաժեշտ է կատարել կրկնակի փոխպատվաստում Õ•Ö€Õ£Õ¡Õ¶Õ« Õ¡Õ¶Õ£Õ¸Ö€Õ®Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶Õ¨. Õ°Õ¡Õ¦Õ¾Õ¡Õ¤Õ¥Õº Õ°Õ¡Õ¶Õ¤Õ«ÕºÕ¸Õ² Õ¢Õ¡Ö€Õ¤Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶ Õ§, Õ¥Ö€Õ¢ ÖƒÕ¸Õ­ÕºÕ¡Õ¿Õ¾Õ¡Õ½Õ¿Õ¾Õ¡Õ® Ö…Ö€Õ£Õ¡Õ¶Õ¨ Õ¹Õ« Õ½Õ¯Õ½Õ¸Ö'Õ´ Õ¡Õ·Õ­Õ¡Õ¿Õ¥Õ¬, Õ¡ÕµÕ½ Õ¤Õ¥ÕºÖ"Õ¸Ö'Õ´ Õ¶Õ¸Ö'ÕµÕ¶ÕºÕ¥Õ½ Õ¡Õ¶Õ°Ö€Õ¡ÕªÕ¥Õ·Õ¿ Õ§ Õ¯Õ¡Õ¿Õ¡Ö€Õ¥Õ¬ Õ¯Ö€Õ¯Õ¶Õ¡Õ¯Õ« ÖƒÕ¸Õ­ÕºÕ¡Õ¿Õ¾Õ¡Õ½Õ¿Õ¸Ö'Õ´ -Ինչպիսի՞ն է ռեցիպիենտի ապրելիությունը լյարդի փոխպատվաստումից հետո: -Պետք է նշել, որ 60-70% դեպքերում լյարդի փոխպատվաստումն իրականացվում է ցիռոզի կապակցությամբ, իսկ մոտ 7-15% դեպքերում՝ հեպատոցելուլյար կարցինոմայի կապակցությամբ: Բնականաբար տարբեր են նաև ապրելիութան ցուցանիշները: Լյարդի ցիռոզի կապակցությամբ փոխպատվաստված հիվանդների մոտ 1 տարվա ապրելիությունը կազմում է 85-90%, իսկ լյարդի ուռուցքով հիվանդների մոտ ՝ 65-70%: Լյարդի ցիռոզի կապակցությամբ փոխպատվաստված հիվանդների մոտ 3 տարվա ապրելիությունը կազմում է 80-83%, իսկ լյարդի ուռուցքով հիվանդների մոտ՝ 55-60%: Իսկ 5 տարվա ապրելիությունը համապատասխանաբար կազմում է՝ 75-80% և 35-50%: -ÕˆÖ€Ö"Õ¡ÕžÕ¶ Õ¡Ö€ÕªÕ¥ Õ¬ÕµÕ¡Ö€Õ¤Õ« ÖƒÕ¸Õ­ÕºÕ¡Õ¿Õ¾Õ¡Õ½Õ¿Õ¸Ö'Õ´Õ¨: -Լյարդի փոխպատվաստումը բավականին թանկ վիրահատություն է: Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում այն արժե մոտ 500 հազար դոլլար, Գերմանիայում՝ 200-400 հազար դոլլար, Իսրայելում՝ 160-270 հազար դոլլար, Հյուսիսային Կորեայում՝ 200-250 հազար դոլլար, Համեմատաբար ավելի էժան է Թայվանում՝ 70-80 հազար դոլլար: Õ†ÕµÕ¸Ö'Õ©Õ¨ ÕºÕ¡Õ¿Õ¯Õ¡Õ¶Õ¸Ö'Õ´ Õ§ aroxjblog.am Õ¯Õ¡ÕµÖ"Õ«Õ¶ Կայքի հրապարակումների մասնակի կամ աղբողջական օգտագործման ժամանակ կայքի ակտիվ հղումը ՊԱՐՏԱԴԻՐ Է