91 views

CNN-ը մի քանի կարեւոր փաստ է ներկայացրել այն հիվանդության մասին, որն ախտահարում է միլիոնավոր մարդկանց ամբողջ աշխարհում՝ շաքարախտի։ Շաքարախտը բնութագրվում է արյան մեջ գլյուկոզի բարձր մակարդակով՝ ինսուլինի արտադրության, ինսուլինի ակտիվության կամ այս երկու գործոնների հետեւանքով։ Այս հիվանդությունը կարող է լուրջ բարդությունների է հանգեցնել, ինչպիսիք են կուրությունը, երիկամների վնասումը, սրտանոթային հիվանդությունները, վերջույթների անդամահատումը եւ վաղաժամ մահը: Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության տվյալներով՝ 1980 թ. ի վեր պոտենցիալ մահացու հիվանդությամբ ապրող մարդկանց թիվը քառապատկվել է՝ հասնելով շուրջ 422 միլիոնի: Կա շաքարախտի մի քանի տեսակ՝ 1-ին տիպի շաքարախտ, 2-րդ տիպի շաքարախտ եւ հղիության ընթացքում շաքարախտ: Նախաշաքարախտն առաջանում է, երբ արյան մեջ գլյուկոզի մակարդակը նորմայից բարձր է, բայց դեռ այնքան բարձր չէ՝ շաքարախտի ախտորոշելու համար: 2-րդ տիպի շաքարախտի զարգացումից առաջ մարդիկ գրեթե միշտ նախաշաքարախտ են ունենում: 8.5 միլիոն (23 տոկոս) շաքարախտով մեծահասակների մոտ ախտորոշում պարզված չէ: 1-ին տիպի շաքարախտը զարգանում է, երբ օրգանիզմի իմունային համակարգը ոչնչացնում է ենթաստամոքսային գեղձի բետա բջիջները՝ օրգանիզմի միակ բջիջները, որոնք ինսուլին են արտադրում: Շաքարախտի այս ձեւը սովորաբար տարածվում է երեխաների եւ երիտասարդների շշրջանում: 1-ին տիպի շաքարախտով հիվանդների միայն 5-10 տոկոսն ունի այն: 1-ին տիպի շաքարախտի կանխարգելման հայտնի միջոց չկա: 2-Ö€Õ¤ Õ¿Õ«ÕºÕ« Õ·Õ¡Ö"Õ¡Ö€Õ¡Õ­Õ¿Õ¶ Õ¡Õ¼Õ¡Õ»Õ¡Õ¶Õ¸Ö'Õ´ Õ§, Õ¥Ö€Õ¢ Ö…Ö€Õ£Õ¡Õ¶Õ«Õ¦Õ´Õ¨ Õ¢Õ¡Õ¾Õ¡Ö€Õ¡Ö€ Ö"Õ¡Õ¶Õ¡Õ¯Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¡Õ´Õ¢ Õ«Õ¶Õ½Õ¸Ö'Õ¬Õ«Õ¶ Õ¹Õ« Õ¡Ö€Õ¿Õ¡Õ¤Ö€Õ¸Ö'Õ´ Õ¯Õ¡Õ´ Õ¢Õ»Õ«Õ»Õ¶Õ¥Ö€Õ¨ Õ³Õ«Õ·Õ¿ Õ¹Õ¥Õ¶ Ö…Õ£Õ¿Õ¡Õ£Õ¸Ö€Õ®Õ¸Ö'Õ´ Õ«Õ¶Õ½Õ¸Ö'Õ¬Õ«Õ¶Õ¨: 2-Ö€Õ¤ Õ¿Õ«ÕºÕ« Õ·Õ¡Ö"Õ¡Ö€Õ¡Õ­Õ¿Õ¨ Õ·Õ¡Ö"Õ¡Ö€Õ¡Õ­Õ¿Õ« Õ¡Õ´Õ¥Õ¶Õ¡Õ¿Õ¡Ö€Õ¡Õ®Õ¾Õ¡Õ® Õ±Õ¥Ö'Õ¶ Õ§, Õ¥Ö' Õ´Õ¥Õ®Õ¡Õ°Õ¡Õ½Õ¡Õ¯Õ¶Õ¥Ö€Õ« Õ´Õ¸Õ¿ Õ¡ÕµÕ¶ Õ¯Õ¡Õ¦Õ´Õ¸Ö'Õ´ Õ§ Õ·Õ¡Ö"Õ¡Ö€Õ¡Õ­Õ¿Õ« Õ¢Õ¸Õ¬Õ¸Ö€ Õ¡Õ­Õ¿Õ¸Ö€Õ¸Õ·Õ¾Õ¡Õ® Õ¤Õ¥ÕºÖ"Õ¥Ö€Õ« 90-95 Õ¿Õ¸Õ¯Õ¸Õ½Õ¨: Ô´Õ¡ Õ¯Õ¡ÕºÕ¾Õ¡Õ® Õ§ Õ´Õ¥Õ® Õ¿Õ¡Ö€Õ«Ö"Õ«, Õ£Õ«Ö€Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¡Õ¶, Õ¨Õ¶Õ¿Õ¡Õ¶Õ¥Õ¯Õ¡Õ¶ ÕºÕ¡Õ¿Õ´Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¡Õ¶, Ö†Õ«Õ¦Õ«Õ¯Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶ Õ¡Õ¯Õ¿Õ«Õ¾Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¡Õ¶ ÕºÕ¡Õ¯Õ¡Õ½Õ« Õ°Õ¥Õ¿Ö‰ ÔµÖ€Õ¥Õ­Õ¡Õ¶Õ¥Ö€Õ« Õ¥Ö' Õ¤Õ¥Õ¼Õ¡Õ°Õ¡Õ½Õ¶Õ¥Ö€Õ« Õ·Ö€Õ»Õ¡Õ¶Õ¸Ö'Õ´ 2-Ö€Õ¤ Õ¿Õ«ÕºÕ« Õ·Õ¡Ö"Õ¡Ö€Õ¡Õ­Õ¿Õ¨, Õ©Õ¥Õ¥Ö' Õ°Õ¡Õ¦Õ¾Õ¡Õ¤Õ¥Õº Õ§ Õ´Õ¶Õ¸Ö'Õ´, Õ¡Õ­Õ¿Õ¸Ö€Õ¸Õ·Õ¾Õ¸Ö'Õ´ Õ§ Õ¡Õ³Õ¸Õ² Õ°Õ¡Õ³Õ¡Õ­Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¡Õ´Õ¢: Հղիության շաքարախտը գլյուկոզի անհանդուրժողականության ձեւ է, որն ախտորոշվել է հղիության ընթացքում: Այն առաջանում է բոլոր հղի կանանց մոտ 4 տոկոսի մոտ: Հղիության շաքարախտի ախտորոշումը չի նշանակում, որ կինը շաքարախտ է ունեցել մինչ բեղմնավորումը կամ որ նա ծննդաբերությունից հետո շաքարախտ կունենա: Շաքարախտի այլ տեսակներ առաջանում են գենետիկ հիվանդություններից, վիրահատություններից, դեղորայքից, վարակներից եւ այլ հիվանդություններից: Այս տեսակի շաքարախտը կազմում է բոլոր ախտորոշված դեպքերի 1-ից 5 տոկոսը: Հնարավոր ախտանիշներն են հաճախակի միզարձակումը, սաստիկ ծարավը, քաշի անբացատրելի կորուստը, սաստիկ սովը, տեսողության հանկարծակի փոփոխությունները, ձեռքերի կամ ոտքերի թմրությունը, հոգնածությունը, չոր մաշկը, դանդաղ բուժվող վերքերը, հաճախակի վարակները: Շաքարախտով հիվանդ մեծահասակների մոտ սրտի հիվանդությունից մահացության մակարդակը մոտ երկու-չորս անգամ ավել է, քան շաքարախտ չունեցող մեծահասակների մոտ: Շաքարային շաքարախտով հիվանդների մոտ ինսուլտի վտանգը երկու-չորս անգամ բարձր է։ Շաքարախտը 20-74 տարեկան մեծահասակների մոտ կուրության հիմնական պատճառն է, ինչպես նաեւ՝ երիկամների անբավարարության հիմնական պատճառը: Շաքարային շաքարախտով հիվանդների 60-ից 70 տոկոսի մոտ նյարդային համակարգի մեղմ կամ ծանր խանգարում կամ նյարդաբանական շեղում կա: 1921 թ. բժիշկներ Ֆրեդերիկ Բանթինգը եւ Չարլզ Բեսթը հայտնաբերեցին ինսուլինը։ Եթե շաքարախտի բուժման դեղամիջոցները չեն կարող վերահսկել շաքարի մակարդակն արյան մեջ, ապա պետք է ինսուլին ընդունվի: Ինսուլինն կարող է ընդունվել միայն ներարկումների միջոցով: NEWS.am Medicine