39 views

Ô´Õ«Õ¡Õ¢Õ¥Õ¿Õ¨ Õ¤Õ¡Õ¿Õ¡Õ¾Õ³Õ«Õ¼ Õ¹Õ§, Õ¡ÕµÕ¶ Õ¯Õ¡Õ¶Õ­Õ¡Ö€Õ£Õ¥Õ¬Õ¾Õ¸Õ² Ö‡ Õ¢Õ¸Ö'ÕªÕ¾Õ¸Õ² Õ°Õ«Õ¾Õ¡Õ¶Õ¤Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶ Õ§: 1991 թվականից Դիաբետի միջազգային ֆեդերացիայի և Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ) նախաձեռնությամբ նոյեմբերի 14-ն աշխարհում նշվում է որպես Շաքարային դիաբետի դեմ պայքարի համաշխարհային օր: Այս տարի ԱՀԿ եվրոպական տարածաշրջանում նոյեմբերի 14-ից 20-ը հայտարարվել է շաքարային դիաբետով (ՇԴ) հիվանդների կուրության և տեսողության խանգարումների կանխարգելման շաբաթ: Այն նպատակ ունի հասարակության ուշադրությունը բևեռել շաքարային դիաբետի հիմնախնդիրներին և բարձրացնել բնակչության իրազեկվածությունը հիվանդության վերաբերյալ: Ինչպես Հայաստանի, անպես էլ ԱՀԿ եվրոպական տարածաշրջանի երկրների առողջապահության համակարգերի գերակա խնդիրներից են` բարելավել ՇԴ հիվանդների բուժման արդյունավետությունը, կանխել բարդությունների առաջացումը, ներդնել դիաբետիկ ռետինոպաթիայի սքրինինգային ծրագրեր` կանխելով ՇԴ հիվանդների տեսողության խանգարումը և կորուստը: Նոյեմբերի 18-ին ԱԿՀ կողմից կազմակերպված դիաբետիկ ռետինոպաթիաների սքրինինգների իրականացման վերաբերյալ համաժողովին ներկայացվել է Հայաստանի փորձը ( Country story Armenia ): ԱՀԿ կողմից հրապարակված վերջին տվյալների համաձայն` աշխարհում. Õ‡Ô´ Õ°Õ«Õ¾Õ¡Õ¶Õ¤Õ¶Õ¥Ö€Õ« 1/3 Õ´Õ¸Õ¿ Õ¡Õ¼Õ¯Õ¡ Õ§ Õ¤Õ«Õ¡Õ¢Õ¥Õ¿Õ«Õ¯ Õ¼Õ¥Õ¿Õ«Õ¶Õ¸ÕºÕ¡Õ©Õ«Õ¡ ՇԴ հիվանդների թիվը 1980 թվականի 108 միլիոնից 2014 թվականին հասել է 422-ի, 18-ից բարձր տարիքի բնակչության շրջանում ՇԴ տարածվածությունը 1980 թվականի 4.7 %-ից 2014-ին հասել է 8.7 %-ի, ՇԴ տարածվածությունը զգալիորեն արագ է աճում ցածր և միջին եկամուտ ունեցող երկրներում, ՇԴ կուրության, երիկամային անբավարարության, սրտամկանի ինֆարկտների, ինսուլտների, ստորին վերջույթների անդամահատման հիմնական պատճառներից է, առողջ սնունդը, կանոնավոր ֆիզիկական ակտիվությունը, մարմնի քաշի պահպանումը և չծխելը կարող են կրճատել դիաբետի առաջացման ռիսկը կամ հետաձգել դրա առաջացումը: Հայատանում վերջին 30 տարվա ընթացքում ՇԴ տարածվածության և մահացության ցուցանիշներն աճել են շուրջ 2 անգամ, որը հիմնականում պայմանավորված է բնակչության ռիսկային վարքագծով և մի շարք այլ գործոններով` վաղ հայտնաբերման, բուժման և այլն: 2019 Õ©Õ¾Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶Õ« Õ¾Õ«Õ³Õ¡Õ¯Õ¡Õ£Ö€Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶ Õ¿Õ¾ÕµÕ¡Õ¬Õ¶Õ¥Ö€Õ« Õ°Õ¡Õ´Õ¡Õ±Õ¡ÕµÕ¶` Õ€Õ€ Õ¢Õ¶Õ¡Õ¯Õ¹Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¡Õ¶ Õ·Ö€Õ»Õ¡Õ¶Õ¸Ö'Õ´ Õ‡Ô´ Õ¨Õ¶Õ¤Õ°Õ¡Õ¶Õ¸Ö'Ö€ Õ°Õ«Õ¾Õ¡Õ¶Õ¤Õ¶Õ¥Ö€Õ« Õ©Õ«Õ¾Õ¨ Õ¯Õ¡Õ¦Õ´Õ¥Õ¬ Õ§ 96580 (3206.1 Õ¨Õ½Õ¿ 100 000 Õ¢Õ¶Õ¡Õ¯Õ¹Õ«), Õ¯ÕµÕ¡Õ¶Ö"Õ¸Ö'Õ´ Õ¡Õ¼Õ¡Õ»Õ«Õ¶ Õ¡Õ¶Õ£Õ¡Õ´ Õ¡Õ­Õ¿Õ¸Ö€Õ¸Õ·Õ¾Õ¡Õ® Õ°Õ«Õ¾Õ¡Õ¶Õ¤Õ¶Õ¥Ö€Õ« Õ©Õ«Õ¾Õ¨ Õ¯Õ¡Õ¦Õ´Õ¥Õ¬ Õ§ 10098 (340.9), Õ´Õ¡Õ°Õ¾Õ¡Õ¶ Õ¤Õ¥ÕºÖ"Õ¥Ö€Õ¨` 524 (17.7): COVID-19 տվյալները փաստում են, որ հիվանդության ընթացքը և այդ հիվանդությունից մահացածների գերակշռող մասի մոտ առկա են եղել ուղեկցող հիվանդություններ` սրտանոթային հիվանդություններ և ՇԴ: Համավարակի պայմաններում ՇԴ հիվանդներն ավելի վտանգված են այդ հիվանդության ծանր ընթացքի` բարդությունների առաջացման և ելքի տեսակետից և խուսափում են դիմել բժշկական հաստատություններ գանգատների դեպքում, ինչն անթույլատրելի է, ավելին` անհրաժեշտ է անհապաղ դիմել բժշկի: