177 views

Պեպտիկ խոց , ստամոքսի, 12-մատյա աղիքի լորձաթաղանթի կամ երբեմն կերակրափողի ստորին հատվածի ներքին թաղանթի դեֆեկտ։ Ստամոքսում խոցը կոչվում է ստամոքսի խոց, իսկ 12-մատնյա աղիքի խոցը՝ դուոդենալ։ Դուոդենալ խոցի ամենից բնորոշ ախտանիշներն են գիշերը արթնանալը վերորովայնային շրջանի ցավերից կամ վերորովայնային ցավերի հանգստացումը ուտելու ընթացքում։ Ստամոքսի խոցի դեպքում ցավը կարող է ուժեղանալ ուտելու ընթացքում։ Ցավը հիմնականում նկարագրվում է այրող կամ բութ ձևով։ Այլ ախտանիշներն են գղտոցները, սրտխառնոցը, քաշի կորուստը կամ վատ ախորժակը։ Բարդություններն են՝ արյուահոսություններ, թափածակում, ստամոքսից սննդախյուսի անցման դժվարացում։ Արյունահոսություն լինում է մարդկանց 15%-ի մոտ։ Հիմանական պատճառները ներառում են Հելիկոբակտեր պիլորի բակտերիան և ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղամիջոցները(ՈՍՀԲԴ)։ Այլ ոչ հիմնական պատճառներն են ծխելը, սթրեսը, որը կարող է առաջացնել լուրջ հիվանդություն, Բեհչետի հիվանդությունը, Զոլինգեր- Էլիսոնի սինդրոմը, Կրոնի հիվանդությունը և լյարդի ցիռոզը։ Դիագնոզը կասկածելի է միայն առկա սիպտոմների հիմնավորմամբ, այն պետք է հաստատվի էնդոսկոպիկ կամ բարիումով ռենտգեն հետազոտության միջոցով։ Սննդակարգը կարևոր նշանակություն չունի խոցերի ոչ առաջացման, ոչ էլ կանխարգելման հարցում։Բուժումը ներառում է որոշ միջոցառումներ․ դադարեցնել ծխելը, ալկոհոլի օգտագործումը և նշանակել ստամոքսի թթվայնությունը իջեցնող դեղամիջոցներ։ Արյունահոսող խոցերի բուժման համար ցուցում է էնդոսկոպիան , իսկ բաց վիրահատությունը օգտագործվում է, եթե անհնար է էնդոսկոպիայով արյունահոսության դադարեցումը։ Պեպտիկ խոցի ախտանիշները կարող են ներառել թվարկվածներից մեկը կամ մի քանիսը․ Ցավեր որովայնի շրջանում, կլասիկ էպիգաստրիալ ցավեր կապված ուտելիքի ստամոքս անցման հետ․ դուոդենալ խոցերի դեպքում ցավը առաջանում է սննունդի ընդունումից 3 ժամ անց, Վքնածության և որովայնի լցվածության զգացում, Գերթքարտադրություն, որը լինում է էզոֆագիալ ռեֆլյուքսի դեպքում, ավելի հաճախ կարող է համակցված լինել գաստրոէզոֆագիալ ռեֆլյուքսի հետ, Սրտխառնոց և փսխում, Ô±Õ­Õ¸Ö€ÕªÕ¡Õ¯Õ« Õ¯Õ¸Ö€Õ¸Ö'Õ½Õ¿ Ö‡ Ö"Õ¡Õ·Õ« Õ¯Õ¸Ö€Õ¸Ö'Õ½Õ¿, Արյան զանգվածների փսխում, որը կարող է լինել հենց ստամոքսի խոցից կամ կերակրափողից ծանր և շարունակական փսխումների դեպքում, Մելենա( ձյութանման կղանք, որում առկա է օքսիդացված հեմոգլոբին), Հազվադեպ խոցը կարող է առաջացնել պերֆորացիա, որը կարող է պատճառ դառնալ սուր պերիտոնիտի , ուժեղ ցավերի առաջացման․ այն պահաջում է անհապաղ վիրահատական միջամտություն: 45 տարեկանից բարձր աձանց շրջանում վերը նշված ախտանիշների 2 շաբաթից ավել տևելը բավարար ցուցում է էզոֆագոդուոդենոսկոպիայի անցկացման համար։ Եթե ժամանակացույցի վրա նկարագրենք խոցերի պատճառով առաջացած ցավը, ապա ստամոքսի խոցի ցավը ի հայտ է գալիս սնունդ ընդունելու ժամանակ, որը զուգորդվում է սրտխառնոցով և փսխումով, որի պատճառը ստամոքսահյութի արտադրության շատացումն է, երբ ստամոքս մուտք է գործում սնունդ։ Դուոդենալ խոցերի դեպքում ուժեղանում է քաղցած ժամանակ (հատկապես գիշերը), հանգստանում է սնունդ ընդունելուց: Ինչպես նաև պեպտիկ խոցը կարող է դասակարգվել ըստ տեղակայման և անձի տարիքի։ Ավելին, տիպիկ խոցերը հակում ունեն սպիանալու և որպես սպիացման արդյունք ցավը կարող է նվազել կամ վերանալ մի քանի օր կամ շաբաթ անց ։ Սովորաբար երեխաների և տարեցների մոտ ախտանիշները չեն նկատվում այլ ի հայտ են գալիս միանգամից բարդությունները։ Այրոցի զգացումը ստամոքսի շրջանում տևում է 30 րոպեից մինչև 3 ժամ։ Այս ցավը կարող են շփոթել քաղցած վիճակի, մարսողության խանգարման հետ։ Ցավի հիմնական պատճառը խոցն է, բայց այն կարող է ագրեսիայի ենթարկվել ստամոքսահյութից, երբ այն շփվում է շուրջխոցային հատվածի հետ։ Խոցածին ցավը կարող է զգացվել պորտից մինչև կրծոսկր ընկած հատվածում, կարող է տևել մի քանի րոպեից մինչև մի քանի ժամ և կարող է ավելի ուժեղանալ, երբ ստամոքսը դատարկ է ։Նաև ցավը կարող է ուժեղանալ գիշերը և մեղմանալ սնունդ կամ թթվամարիչներ ընդունելուց։ Այնուամենայնիվ պեպտիկ խոց հիվանդության ախտանիշները կարող են լինել տարբեր յուրաքանչյուր հիվանդի մոտ։ Ախտորոշումը հիմնականում կատարվում է նկարագրված ախտանիշների հիման վրա։ Ստամոքսի ցավը առաջին նշանն է պեպտիկ խոցի դեպքում։ Որոշ դեպքերում, բժիշկները կարող են բուժել խոցը առանց ախտորոշելու հատուկ թեստերով և հետևել արդյոք ախտանիշները վերացել են, որը ցույց կտա որ իրենց առաջնային ախտորոշումը ճիշտ էր։ Ավելի սպեցիֆիկ եթե նկարագրենք, ապա պեպտիկ խոցը քայքայում է մկանային շերտը, հասնելով ենթալորձային շերտին։ Ախտորոշման հաստատումը կատարվում է որոշ հատուկ թեստերի օգնությամբ՝ էնդոսկոպիա և բարիումով ռենտգեն հետազոտություն։ Թեստերը պարտադիր են երբ սիմպտոմները չեն վերանում բուժումից մի քանի ամիս անց, կամ ում տարիքը 45-ից բարձր է կամ ով ունի այլ ախտանիշներ, օրինակ՝ քաշի կորուստ, քանի որ ստամոքսի քաղցկեղը կարող է առաջացնել նմանատիպ ախտանիշներ։ Նաև երբ որոշ խոցեր կայուն են բուժմանը, եթե մարդը ունի մի քանի խոցեր կամ խոցերը ոչ սովորական տեղերում են, բժիշկը կարող է կասկածել մի իրավիճակ որի հիմքում ընկած է ստամոքսի գերթթվաարտադրությունը: Էզոֆագոգաստրոդուոդենալ էնդոսկոպիան էնդոսկոպիայի տարատեսակ է, ավելի հայտնի որպես գաստրոսկոպիա, կատարվում է այն մարդկանց շրջանում ում մոտ կասկածվում է պեպտիկ խոց։ Այն համարվում է ոսկե ստանդարտը պեպտիկ խոցի ախտորոշման համար։ Տեսողական տարբերակմամբ կարող ենք հասկանալ խոցի տեղակայումը և ծանրության աստիճանը։ Եթե խոցը չի երևում էնդոսկոպիայով, ապա կարելի է զուգակցել ալտերնատիվ ախտորոշման մեթոդների հետ։ Պատճառներից մեկը որ արյան թեստերը հուսալի չեն սուր պեպտիկ խոցերի ախտորոշման համար այն է, որ չեն կարող տարբերակել նախկին թե ներկայիս վարակումն է։ Արյան թեստի բացասական պատասխան կարող է լինել, եթե խմել են դեղեր, օրինակ՝ հակաբիոտիկներ կամ ՊՊԻ։ Õ€Õ¥Õ¬Õ«Õ¯Õ¸Õ¢Õ¡Õ¯Õ¿Õ¥Ö€ ÕºÕ«Õ¬Õ¸Ö€Õ«Õ« Õ°Õ¡ÕµÕ¿Õ¶Õ¡Õ¢Õ¥Ö€Õ´Õ¡Õ¶ Õ´Õ¥Õ©Õ¸Õ¤Õ¶Õ¥Ö€Õ¶ Õ¥Õ¶ Õ‡Õ¶Õ¹Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶ Õ©Õ¥Õ½Õ¿ (Õ¸Õ¹ Õ«Õ¶Õ¡Õ¾Õ¡Õ¦Õ«Õ¾), ԷԳՍ-ի միջոցով բիոպսիա, դժվար է կատարել, թանկ է, որոշ լաբարատորիաներ չունեն Հ․ պիլորիի կուլտուրաների մշակման հնարավորություն, Ուրեազայի ակտիվության որոշում բիոպտատում ուրեազայի արագ թեստով , Հակամարմինների մակարդակի չափում (ԷԳՍ չի պահանջվում), դեռևս վիճելի է արդյոք միայն դրական շճաբանական թեստը առանց ԷԳՍ-ի բավարար է արմատային թերապիա նշանակելու համար, Ô±Õ¶Õ¿Õ«Õ£Õ¥Õ¶Õ¡ÕµÕ«Õ¶ Õ©Õ¥Õ½Õ¿, Անամնեստիկ տվյալներ և ԷԳՍ-ով բիոպսիա: Շնչական թեստի ժամանակ օգտագործում են ածխածին Հ․ պիլորին հայտնաբերելու համար։ Հետազոտությունը կատարելու համար հիվանդը խմում է առանց համի հեղուկ, որը պարունակում է ածխածին, որն էլ պետք է բակտերիան փոխակերպի։ 1 ժամ անց հետազոտվողին խնդրում ենք շնչել նախօրոք կնքված տարրայում։ Եթե հայտնաբերվում է ռադիոկտիվ ածխածնի երկօքսիդ, ապա հետազոտվողը վարակված է։ Կա հավանականություն որ խոցերը կարող են մալիգնիզացվել հատկապես մեծ,կազեոզ, ստամոքսի մարմնում գտնվող խոցերը։ Եթե պեպտիկ խոցը ենթարկվում է պերֆորացիայի, օդ կարող է անցնել աղեստամոքսային տրակտից պերիտոնեալ խոռոչ (որտեղ նորմայում օդ չկա)․ Այն առաջացնում է ազատ գազ որովայնի ազատ խոռոչում։ Եթե մարդը կանգնի ուղիղ և կատարեն կրծքավանդակի ռենտգեն հետազոտություն, գազը կանցնի ստոծանու տակ։Այսպիսով գազը որովայնի խոռոչում, որը ցույց է տվել ուղիղ կանգնած վիճակում կրծքավանդակի ռենտգեն հետազոտությունը ախտորոշվում է որպես պերֆորացված պեպտիկ խոցային հիվանդություն։ hy.wikipedia.