181 views

ÕŽÕ«Õ¿Õ¡Õ´Õ«Õ¶Õ¶Õ¥Ö€Õ¶ Õ¸Ö' Õ´Õ«Õ¶Õ¥Ö€Õ¡Õ¬Õ¶Õ¥Ö€Õ¨ Õ°Õ¡Õ¶Õ¤Õ«Õ½Õ¡Õ¶Õ¸Ö'Õ´ Õ¥Õ¶ Õ¯Õ¥Õ¶Õ½Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶Õ¸Ö€Õ¥Õ¶ Õ¯Õ¡Ö€Ö‡Õ¸Ö€ Ö‡ Õ¡Õ¶ÖƒÕ¸Õ­Õ¡Ö€Õ«Õ¶Õ¥Õ¬Õ« Õ½Õ¶Õ¶Õ¤Õ¡Õ¶ÕµÕ¸Ö'Õ©Õ¥Ö€Ö‰ Եթե սննդում մշտապես ներառում եք սննդամթերքների հինգ խմբերից ընտրված տարբեր տեսակներ և սննդակարգը պահում եք հավասարակշռված, մեծ հավանականությամբ ստանում եք բոլոր անհրաժեշտ վիտամինների և միներալների բավարար քանակներ։ Մարդկանց մեծ մասը վիտամինային և միներալային հավելումների կարիք չունի, ավելին, դրանց մեծ քանակները կարող են պատճառել որոշ առողջական խնդիրներ: ÕŽÕ«Õ¿Õ¡Õ´Õ«Õ¶Õ¶Õ¥Ö€Õ« Ö‡ Õ´Õ«Õ¶Õ¥Ö€Õ¡Õ¬Õ¶Õ¥Ö€Õ« Õ¤Õ¥Ö€Õ¨ Ձեր օրգանիզմի յուրաքանչյուր բջջում օրվա յուրաքանչյուր պահին ընթանում են հազարավոր քիմիական ռեակցիաներ։ Բջիջները մշտապես յուրացնում են սննդով ստացված սպիտակուցները, ճարպերը և ածխաջրերը (շաքարներ)։ Վիտամինները և միներալներն այդ քիմիական ռեակցիաներից կազմված գործառույթների ճիշտ ընթացքն ապահովող անփոխարինելի նյութեր են, առանց որոնց ձեր նորմալ նյութափոխանակությունը կտուժի։ Սակայն դուք ունենք վիտամինների և միներալների միայն շատ փոքր քանակների կարիք։ Մարդկանց մեծ մասն իր համար անհրաժեշտ բոլոր այս կարևորագույն նյութերի բավարար քանակները կարող է ստանալ՝ պարզապես հետևելով առողջ սննդակարգի կանոններին։ Ձեզ կարող է հետաքրքրել, թե առողջ սննդակարգից բացի ունեք արդյոք վիտամինային կամ միներալային հավելումների կարիք: Մեծամասամբ՝ ոչ: Բացառություն են կազմում հետևյալ դեպքերը՝ Õ°Õ²Õ« Õ¯Õ¡Õ¶Õ¡ÕµÖ", Õ¸Õ¾Ö"Õ¥Ö€ Õ¸Ö'Õ¶Õ¥Õ¶ Ö†Õ¸Õ¬Õ¡Õ©Õ©Õ¾Õ« Õ¯Õ¡Ö€Õ«Ö" Õ­Õ«Õ½Õ¿ Õ¢Õ¸Ö'Õ½Õ¡Õ¯Õ¥Ö€Õ¶Õ¥Ö€, Õ¸Õ¾Ö"Õ¥Ö€ Õ¸Ö'Õ¶Õ¥Õ¶ Õ¾Õ«Õ¿Õ¡Õ´Õ«Õ¶ B12-Õ« Õ°Õ¡Õ¾Õ¥Õ¬ÕµÕ¡Õ¬ Ö"Õ¡Õ¶Õ¡Õ¯Õ¶Õ¥Ö€Õ« Õ¯Õ¡Ö€Õ«Ö" որոշ առողջական խնդիրներ ունեցող մարդիկ։ Հավելումները կարող են դառնալ վտանգավոր, եթե չարաշահեք դրանց օգտագործումը։ Օրինակ, վիտամին C-ի մեծ քանակները կարող են առաջացնել փորլուծություն և երիկամային քարեր։ Վիտամին A-ի գերդոզավորումը վնասաբեր է հատկապես հղի կանանց համար։ Նույն կերպ, ոչ թե օգուտ, այլ վնաս կարող են հասցնել վիտամիններ D-ի կամ վիտամին E-ի չափից դուրս մեծ քանակները։ Միներալների բարձր քանակներն իրենց հերթին կարող են ոչ բարենպաստ ազդեցություն թողնել։ Ամենակարևորն այն է, որ չկա որևէ ապացույց այն մասին, որ վիտամինների և միներալների հավելումները կարող են մարդկանց մեծ մասի առողջության համար օգտակար ազդեցություն դրսևորել։ Եթե կարծում եք, որ անհրաժեշտ է ընդունել վիտամինային և միներալային հավելումներ, զրուցեք այս թեմայի շուրջ ձեր բժշկի հետ։ ÕŽÕ«Õ¿Õ¡Õ´Õ«Õ¶Õ¶Õ¥Ö€ ÕŽÕ«Õ¿Õ¡Õ´Õ«Õ¶ Ô»Õ¶Õ¹Õ¸Ö' Õ§ Õ¡Õ¶Õ°Ö€Õ¡ÕªÕ¥Õ·Õ¿ Որտեղից գտնել Վիտամին А Õ¿Õ¥Õ½Õ¸Õ²Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶ Õ¡Õ³ Õ«Õ´Õ¸Ö'Õ¶Õ¡ÕµÕ«Õ¶ Õ°Õ¡Õ´Õ¡Õ¯Õ¡Ö€Õ£ Ö‡ Õ¾Õ¡Ö€Õ¡Õ¯Õ¶Õ¥Ö€Õ« Õ¤Õ¥Õ´ ÕºÕ¡Õ·Õ¿ÕºÕ¡Õ¶Õ¸Ö'Õ¶Õ¡Õ¯Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶ Õ¡Õ´Õ¢Õ¸Õ²Õ»Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶ (Õ¸Õ¹ Õ³Õ¡Ö€ÕºÕ¡Õ¦Õ¥Ö€Õ®Õ¾Õ¡Õ®) Õ¯Õ¡Õ©Õ¶Õ¡Õ´Õ©Õ¥Ö€Ö" Õ´Õ¡Ö€Õ£Õ¡Ö€Õ«Õ¶ բաց գույնի մրգեր և բանջարեղեններ ÕŽÕ«Õ¿Õ¡Õ´Õ«Õ¶ B1 (Õ©Õ«Õ¡Õ´Õ«Õ¶) կարբոհիդրատների յուրացում և էներգիայի ստացում Õ½Ö€Õ¿Õ«, Õ´Õ¡Ö€Õ½Õ¸Õ²Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶ Ö‡ Õ¶ÕµÕ¡Ö€Õ¤Õ¡ÕµÕ«Õ¶ Õ°Õ¡Õ´Õ¡Õ¯Õ¡Ö€Õ£Õ¥Ö€Õ« Õ¶Õ¸Ö€Õ´Õ¡Õ¬ Õ£Õ¸Ö€Õ®Õ¸Ö'Õ¶Õ¥Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶ Õ­Õ¸Õ¬Õ¥Õ½Õ©Õ¥Ö€Õ«Õ¶Õ« Õ°Õ½Õ¯Õ¸Õ²Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶ հաց Õ¾Õ¡Ö€Õ½Õ¡Õ¯ նախաճաշի «փաթիլներ» Õ±Õ¸Ö'Õ¯ Õ­Õ¸Õ¦Õ« Õ´Õ«Õ½ Õ¨Õ¶Õ¯Õ¸Ö'ÕµÕ¦Õ¶Õ¥Ö€ Õ½Õ¥Ö€Õ´Õ¥Ö€ ÕŽÕ«Õ¿Õ¡Õ´Õ«Õ¶ B2 (Õ¼Õ«Õ¢Õ¸Ö†Õ¬Õ¡Õ¾Õ«Õ¶) հյուսվածքների աճ և վերականգնում, ներառյալ՝ մաշկ և աչքեր Õ¬ÕµÕ¡Ö€Õ¤ ÕµÕ¸Õ£Õ¸Ö'Ö€Õ¿ Õ¯Õ¡Õ© Õ®Õ¸Õ¾Õ¡Õ´Õ©Õ¥Ö€Ö" Õ´Õ«Õ½ Õ´ÕµÕ¸Ö'Õ½Õ¬Õ« Վիտամին B3 (նիացին) սննդի յուրացում և էներգիայի ստացում Õ¬ÕµÕ¡Ö€Õ¤ Õ©Õ¼Õ¹Õ¶Õ¡Õ´Õ«Õ½ (Õ°Õ¡Õ¾) Õ´Õ«Õ½ Õ±Õ¸Ö'Õ¯ Õ£Õ¥Õ¿Õ¶Õ¡Õ¶Õ¸Ö'Õ· (Õ¡Ö€Õ¡Õ­Õ«Õ½) Õ¸Ö'Õ¿Õ¥Õ¬Õ« Õ½Õ¶Õ¯Õ¥Ö€ Õ·Õ¡Õ£Õ¡Õ¶Õ¡Õ¯Õ¡Õ£Õ¸Ö'ÕµÕ¶ Õ¢Ö€Õ«Õ¶Õ± Õ´ÕµÕ¸Ö'Õ½Õ¬Õ« ÕŽÕ«Õ¿Õ¡Õ´Õ«Õ¶ B5 (ÕºÕ¡Õ¶Õ¿Õ¸Õ©Õ¥Õ¶Õ¡Õ©Õ©Õ¸Ö') սննդի յուրացում և էներգիայի ստացում Õ¶ÕµÕ¡Ö€Õ¤Õ¥Ö€Õ« Ö‡ Õ´Õ¯Õ¡Õ¶Õ¶Õ¥Ö€Õ« Õ£Õ¸Ö€Õ®Õ¸Ö'Õ¶Õ¥Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶ Õ¬ÕµÕ¡Ö€Õ¤ Õ®Õ¡Õ¾Õ¡Õ´Õ©Õ¥Ö€Ö" Õ©Õ¼Õ¹Õ¶Õ¡Õ´Õ«Õ½ (Õ°Õ¡Õ¾) Õ´Õ«Õ½ ÕµÕ¸Õ£Õ¸Ö'Ö€Õ¿ Õ¬Õ¸Õ¢Õ« Õ¸Ö'Õ¿Õ¥Õ¬Õ« Õ½Õ¶Õ¯Õ¥Ö€ ÕŽÕ«Õ¿Õ¡Õ´Õ«Õ¶ B6 (ÕºÕ«Ö€Õ«Õ¤Ö…Ö"Õ½Õ«Õ¶) սպիտակուցների և կարբոհիդրատների յուրացում Õ¡Ö€ÕµÕ¡Õ¶ Õ¯Õ¡Ö€Õ´Õ«Ö€ Õ£Õ¶Õ¤Õ«Õ¯Õ¶Õ¥Ö€Õ« Õ½Õ¿Õ¥Õ²Õ®Õ¸Ö'Õ´ Õ¸Ö'Õ²Õ¥Õ²Õ« Õ£Õ¸Ö€Õ®Õ¸Ö'Õ¶Õ¥Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶ Õ«Õ´Õ¸Ö'Õ¶Õ¡ÕµÕ«Õ¶ Õ°Õ¡Õ´Õ¡Õ¯Õ¡Ö€Õ£ Õ¶ÕµÕ¡Ö€Õ¤Õ¥Ö€ Ö‡ Õ´Õ¯Õ¡Õ¶Õ¶Õ¥Ö€ Õ½Õ¡Õ²Õ´Õ¸Õ¶ Õ­Õ¸Õ¦Õ« Õ´Õ«Õ½ Õ¯Õ¡Ö€Õ¿Õ¸Ö†Õ«Õ¬ Õ¸Õ½Õº Õ¢Õ¡Õ¶Õ¡Õ¶ Õ¢Õ¡Õ¶Õ»Õ¡Ö€Õ¥Õ²Õ¥Õ¶Õ¶Õ¥Ö€ Õ£Õ¥Õ¿Õ¶Õ¡Õ¶Õ¸Ö'Õ· (Õ¡Ö€Õ¡Õ­Õ«Õ½) Õ–Õ¸Õ¬Õ¡Õ¿ (Õ¾Õ«Õ¿Õ¡Õ´Õ«Õ¶ B9) Õ¶Õ¸Ö€ Õ½Õ¿Õ¥Õ²Õ®Õ¾Õ¡Õ® Õ¡Ö€ÕµÕ¡Õ¶ Õ¯Õ¡Ö€Õ´Õ«Ö€ Õ£Õ¶Õ¤Õ«Õ¯Õ¶Õ¥Ö€ Õ¡Õ¼Õ¸Õ²Õ» Õ¶ÕµÕ¡Ö€Õ¤Õ¡ÕµÕ«Õ¶ Õ°Õ¡Õ´Õ¡Õ¯Õ¡Ö€Õ£ հղիության ընթացքում պտղի նյարդային համակարգի զարգացում Õ¬ÕµÕ¡Ö€Õ¤ Õ¬Õ¸Õ¢Õ¡Õ¦Õ£Õ«Õ¶Õ¥Ö€ Õ½ÕºÕ¡Õ¶Õ¡Õ­ Õ¯Õ¡Õ²Õ¡Õ´Õ¢ Õ¿Õ¥Ö€Ö‡Õ¡Õ¾Õ¸Ö€ Õ¢Õ¡Õ¶Õ»Õ¡Ö€Õ¥Õ²Õ¥Õ¶Õ¶Õ¥Ö€ Õ¶Õ¡Ö€Õ«Õ¶Õ» հաց լիարժեք ցորեն նախաճաշի «փաթիլներ» Վիտամին B12 (ցիանկոբալամին) Õ¶Õ¸Ö€ Õ½Õ¿Õ¥Õ²Õ®Õ¾Õ¡Õ® Õ¡Ö€ÕµÕ¡Õ¶ Õ¯Õ¡Ö€Õ´Õ«Ö€ Õ£Õ¶Õ¤Õ«Õ¯Õ¶Õ¥Ö€ Õ¶Õ¸Ö€ Õ½Õ¿Õ¥Õ²Õ®Õ¾Õ¡Õ® Õ¶ÕµÕ¡Ö€Õ¤Õ¡Õ¢Õ»Õ«Õ»Õ¶Õ¥Ö€ ճարպերի և կարբոհիդրատների յուրացում Õ¬ÕµÕ¡Ö€Õ¤ Õ¥Ö€Õ«Õ¯Õ¡Õ´ Õ®Õ¸Õ¾Õ¡Õ´Õ©Õ¥Ö€Ö" Õ©Õ¼Õ¹Õ¶Õ¡Õ´Õ«Õ½ (Õ°Õ¡Õ¾) Õ¯Õ¡Õ© Õ±Õ¸Ö' ÕŽÕ«Õ¿Õ¡Õ´Õ«Õ¶ C (Õ¡Õ½Õ¯Õ¸Ö€Õ¢Õ«Õ¶Õ¡Õ©Õ©Õ¸Ö') Õ¸Õ½Õ¯Ö€Õ¥Ö€ Õ¡Õ¶Õ¸Õ©Õ¶Õ¥Ö€Õ« ÕºÕ¡Õ¿ Õ¡Õ³Õ¡Õ¼Õ¶Õ¥Ö€ Õ¬Õ¶Õ¤Õ¥Ö€ Õ¾Õ¡Ö€Õ¡Õ¯Õ¶Õ¥Ö€Õ« Õ¤Õ¥Õ´ ÕºÕ¡Õ·Õ¿ÕºÕ¡Õ¶Õ¸Ö'Õ¶Õ¡Õ¯Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶ Բոլոր մրգերը և բանջարեղենները, մասնավորապես՝ Õ¯Õ¡Ö€Õ´Õ«Ö€ ÕºÕ²ÕºÕ¥Õ² Õ¢Ö€Õ¸Õ¯Õ¸Õ¬Õ« Õ¶Õ¡Ö€Õ«Õ¶Õ» Õ°Õ¶Õ¤Õ¯Õ¡Õ½Õ¥Õ­ (ÕºÕ¡ÕºÕ¡ÕµÕ¡) Õ¯Õ«Õ¾Õ« Õ¥Õ¬Õ¡Õ¯ Õ®Õ¡Õ²Õ¯Õ¡Õ¯Õ¡Õ²Õ¡Õ´Õ¢ Վիտամին D (կալցիֆերոլ) Õ¡Õ¼Õ¸Õ²Õ» Õ¸Õ½Õ¯Ö€Õ¥Ö€ տարբեր օրգաններ, ներառյալ՝ աղիներ, լյարդ, երիկամներ Õ¾Õ«Õ¿Õ¡Õ´Õ«Õ¶ D-Õ¶ Õ¡Õ¼Õ¡Õ»Õ¡Õ¶Õ¸Ö'Õ´ Õ§ Õ´Õ¡Õ·Õ¯Õ¸Ö'Õ´ Õ¡Ö€Ö‡Õ« Õ³Õ¡Õ¼Õ¡Õ£Õ¡ÕµÕ©Õ¶Õ¥Ö€Õ« Õ¶Õ¥Ö€Ö"Õ¸ Õ½Õ¡Õ²Õ´Õ¸Õ¶ Õ¿Õ¡Õ¼Õ¥Õ­ Ö‡ Õ½Õ¡Ö€Õ¤Õ«Õ¶Õ¡ Վիտամին Е (տոկոֆերոլ) Õ¢Õ»Õ»Õ¡Õ©Õ¡Õ²Õ¡Õ¶Õ©Õ¶Õ¥Ö€Õ« Õ¡Õ¼Õ¸Õ²Õ» Õ¾Õ«Õ³Õ¡Õ¯ Õ¡Ö€Ö‡Õ¡Õ®Õ¡Õ²Õ¯Õ« Õ½Õ¥Ö€Õ´ ցորենի սածիլ Õ¾Õ¡Ö€Õ½Õ¡Õ¯ Õ®Õ¸Õ¾Õ¡Õ´Õ©Õ¥Ö€Ö" Õ¡Ö€Ö‡Õ¡Õ®Õ¡Õ²Õ¯Õ« Õ±Õ¥Õ© դեղձենու ձեթ (сафлор) Õ¢Õ¡Õ¶Õ»Õ¡Ö€Õ¥Õ²Õ¥Õ¶Õ¶Õ¥Ö€ ÕŽÕ«Õ¿Õ¡Õ´Õ«Õ¶ K Õ¡Ö€ÕµÕ¡Õ¶ Õ´Õ¡Õ¯Õ¡Ö€Õ¤Õ¸Ö'Õ´ Õ½ÕºÕ¡Õ¶Õ¡Õ­ Õ¯Õ¡Õ¶Õ¡Õ¹Õ¡Õ¿Õ¥Ö€Ö‡ Õ¢Õ¡Õ¶Õ»Õ¡Ö€Õ¥Õ²Õ¥Õ¶Õ¶Õ¥Ö€ Õ´Õ¡Õ²Õ¡Õ¤Õ¡Õ¶Õ¸Õ½ Õ¸Õ¬Õ¸Õ¼ Õ"Õ«Õ¶Õ¥Ö€Õ¡Õ¬Õ¶Õ¥Ö€ Õ"Õ«Õ¶Õ¥Ö€Õ¡Õ¬ Ô»Õ¶Õ¹Õ¸Ö' Õ§ Õ¡Õ¶Õ°Ö€Õ¡ÕªÕ¥Õ·Õ¿ Որտեղից գտնել Կալցիում Õ¸Õ½Õ¯Ö€Õ¥Ö€Õ« Õ¡Õ´Ö€Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶ Õ´Õ¯Õ¡Õ¶Õ¡ÕµÕ«Õ¶ Ö‡ Õ¶ÕµÕ¡Ö€Õ¤Õ¡ÕµÕ«Õ¶ Õ£Õ¸Ö€Õ®Õ¸Ö'Õ¶Õ¥Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶ Õ¡Ö€ÕµÕ¡Õ¶ Õ´Õ¡Õ¯Õ¡Ö€Õ¤Õ¸Ö'Õ´ Õ¯Õ¡Õ© ÕºÕ¡Õ¶Õ«Ö€ ÕµÕ¸Õ£Õ¸Ö'Ö€Õ¿ պահածոյացված սարդինա Õ½Õ¡Õ²Õ´Õ¸Õ¶ Õ¡Õ½Õ«Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶ Õ¯Õ¡Õ¶Õ¡Õ¹ Õ¢Õ¡Õ¶Õ»Õ¡Ö€Õ¥Õ²Õ¥Õ¶Õ¶Õ¥Ö€ Õ¿Õ¸Ö†Õ¸Ö' Õ…Õ¸Õ¤ Õ¾Õ¡Õ°Õ¡Õ¶Õ¡Õ±Ö‡ Õ£Õ¥Õ²Õ±Õ« Õ£Õ¸Ö€Õ®Õ¸Ö'Õ¶Õ¥Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶ Õ¸Ö'Õ²Õ¥Õ²Õ« Õ£Õ¸Ö€Õ®Õ¸Ö'Õ¶Õ¥Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶ Õ¶Õ¸Ö€Õ´Õ¡Õ¬ Õ¡Õ³ Õ®Õ¸Õ¾Õ¡Õ´Õ©Õ¥Ö€Ö" հաց յոդացված աղ ÔµÖ€Õ¯Õ¡Õ© Õ¡Ö€ÕµÕ¡Õ¶ Õ¯Õ¡Ö€Õ´Õ«Ö€ Õ¢Õ»Õ«Õ»Õ¶Õ¥Ö€Õ« Õ£Õ¸Ö€Õ®Õ¸Ö'Õ¶Õ¥Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶ Õ¬ÕµÕ¡Ö€Õ¤ միս (հատկապես՝ «կարմիր» միս) Õ©Õ¼Õ¹Õ¶Õ¡Õ´Õ«Õ½ (Õ°Õ¡Õ¾) ոլոռազգիներ, օրինակ՝ ոսպ Õ¯Õ¡Õ¶Õ¡Õ¹ Õ¢Õ¡Õ¶Õ»Õ¡Ö€Õ¥Õ²Õ¥Õ¶ Õ¿Õ¸Ö†Õ¸Ö' Õ±Õ¸Ö' նախաճաշի հարստացված «փաթիլներ» Õ'Õ«Õ¶Õ¯ վերքերի լավացում ոստրե (устрицы) Õ®Õ¸Õ¾Õ¡Õ´Õ©Õ¥Ö€Ö" Õ´Õ«Õ½ Õ©Õ¼Õ¹Õ¶Õ¡Õ´Õ«Õ½ (Õ°Õ¡Õ¾) Õ·Õ¡Õ£Õ¡Õ¶Õ¡Õ¯Õ¡Õ£Õ¸Ö'ÕµÕ¶ Õ¢Ö€Õ«Õ¶Õ± Õ¨Õ¶Õ¯Õ¸Ö'Õ¦Õ¥Õ²Õ¥Õ¶ Õ¬Õ¸Õ¢Õ¡Õ¦Õ£Õ«Õ¶Õ¥Ö€ նախաճաշի հարստացված «փաթիլներ»