140 դիտում

Այն երկրներից վերադառնալը, որտեղ տարածված են վարակիչ հիվանդությունները, կարող է ուղեկցվել ոչ միայն հաճելի հուշերով, այլև վարակների զարգացման վտանգով, որոնք ի հայտ են գալիս վերադառնալուց օրեր կամ նույնիսկ շաբաթներ անց։ Դրա մասին են հիշեցնում մասնագետները Medscape Europe բժշկագիտական հանդեսում հրապարակված հոդվածում։

Փորձագետներն ընդգծել են, որ շատ ճանապարհորդներ երկարատև թռիչքներից հետո հոգնածություն, մկանային ցավեր, մարսողության խանգարումներ, գլխացավ կամ ջերմության թեթև բարձրացում են զգում։ Սակայն նման ախտանշանները միշտ չէ, որ կապված են կլիմայավարժեցման կամ ժամային գոտիների փոփոխության հետ, և որոշ դեպքերում կարող են ուղևորության ընթացքում ձեռք բերված վարակիչ հիվանդություն մատնանշել։

Բժիշկներն ընդգծում են, որ ճանապարհորդությունից հետո ախտանշանների ի հայտ գալու դեպքում կարևոր է մանրամասն պատմել երթուղու, եղած երկրների, բնակության պայմանների և ակտիվության տեսակների մասին։ Նշանակություն ունի ոչ միայն այն պետությունը, որտեղ այցելել է մարդը, այլև այն, թե արդյոք նա ապրել է քաղաքում, թե գյուղական վայրում, գիշերե՞լ է վրաններում, շփվե՞լ է կրծողների հետ, թե՞ գտնվել է մեծ քանակությամբ մոծակներ ունեցող շրջաններում։

Մասնագետները խորհուրդ են տալիս առանձնակի ուշադրություն դարձնել տենդին։ Փորձագետների կարծիքով՝ այդ ախտանիշը կարող է վկայել մալարիայի, դենգե տենդի, չիկունգունյայի և մոծակների միջոցով փոխանցվող այլ վարակների մասին։ Ընդ որում, վերադառնալուց հետո ախտանշանների ի հայտ գալու ժամանակն օգնում է նեղացնել հնարավոր ախտորոշումների շրջանակը։ Այսպես, մալարիան կարող է դրսևորվել ուղևորությունից մի քանի շաբաթ անց, մինչդեռ դենգեն և չիկունգունյան սովորաբար զգալիորեն ավելի արագ են զարգանում։

Փորձագետները հիշեցնում են նաև, որ որոշ հիվանդություններ ի վիճակի են տարածվել նաև արևադարձային երկրների սահմաններից դուրս։ Օրինակ՝ վարակված ճանապարհորդը կարող է տեղական մոծակներին դենգե կամ չիկունգունյա վիրուսների փոխանցման աղբյուր դառնալ, եթե դրանք առկա են տվյալ տարածաշրջանում։ Հենց այդ պատճառով էլ որոշ բերովի վարակներ ենթակա են պարտադիր համաճարակաբանական վերահսկողության։

Բացի բարձր ջերմությունից, պետք է զգուշացնեն երկարատև փորլուծությունը հատկապես արյան հետքերով, կրկնվող փսխումը, մաշկային ցանը, արտահայտված գլխացավը, գիտակցության մթագնումը, քնկոտությունը, ուշադրության կենտրոնացման խանգարումը, ինչպես նաև դեղնուկը, որը կարող է վկայել լյարդի ախտահարման մասին։

Մասնագետները խորհուրդ են տալիս վերադառնալուց հետո ուշադիր զննել մաշկը։ Չապաքինվող բորբոքված կծածները կամ անսովոր մաշկային գոյացությունները կարող են տզերի միջոցով փոխանցվող վարակների կամ մակաբուծային հիվանդությունների նշան լինել։

Առանձին ուշադրություն պետք է դարձնել պատվաստումների ավարտին, եթե դրանք արվել են ուղևորությունից առաջ։ Այսպես, հեպատիտ Ա-ի դեմ պատվաստանյութը պահանջում է երկրորդ դեղաչափի ներարկում առաջին պատվաստումից 6–12 ամիս անց՝ երկարատև պաշտպանություն ձևավորելու համար։ Եթե ճանապարհորդության ժամանակ մարդուն կատարվել է կատաղության դեմ հրատապ կանխարգելում, վերադառնալուց հետո անհրաժեշտ է ավարտել պատվաստումների ամբողջական կուրսը։

Բժիշկները միաժամանակ խորհուրդ են տալիս ուղևորությունից հետո այցելել բուժող բժշկին խրոնիկական հիվանդություններ ունեցող մարդկանց, այն բուժառուներին, որոնց ճանապարհորդության ընթացքում փոփոխել են բուժումը, ինչպես նաև բոլոր նրանց, ովքեր արտերկրում բժշկական օգնության են դիմել։ Ուղևորության ժամանակ ստացված բժշկական փաստաթղթերը կօգնեն ճիշտ կազմակերպել հետագա հսկողությունն ու բուժումը։