Երկաթի (Iron) ներծծումը և սուրճի ու թեյի ազդեցությունը․ գիտություն՝ հասանելի բոլորին

Երկաթը կենսական նշանակություն ունեցող միկրոտարր է, որն ապահովում է
հեմոգլոբինի (Hemoglobin) սինթեզը
թթվածնի տեղափոխումը հյուսվածքներ
ուղեղի զարգացումն ու իմունային համակարգի աշխատանքը

Սակայն նույնիսկ եթե սննդակարգը հարուստ է երկաթով, այն կարող է չներծծվել բավարար չափով, եթե միաժամանակ օգտագործվում են որոշ ըմպելիքներ։

Երկաթի տեսակներն ու ներծծման մեխանիզմը (պարզ լեզվով)

Հեմ երկաթ (Heme iron)

Կենդանական սնունդ՝ միս, լյարդ
Լավ ներծծվող (≈15–35%)
Գրեթե չի ազդվում թեյից կամ սուրճից

Ոչ հեմ երկաթ (Non-heme iron)

Բուսական սնունդ՝ լոբազգիներ, սպանախ, հացահատիկներ
Ներծծումը ցածր է (≈2–10%)
Շատ զգայուն է սննդային ինհիբիտորների նկատմամբ

Ոչ հեմ երկաթը սկզբում գտնվում է Fe³⁺ (Ferric) ձևով և պետք է վերածվի
Fe²⁺ (Ferrous) ձևի՝ աղիքներում ներծծվելու համար։

Ինչպե՞ս են սուրճն ու թեյը խանգարում

Սև թեյ (Black tea)

• Պարունակում է տանիններ (Tannins)
• Կազմում է անլուծելի կոմպլեքսներ երկաթի հետ
• Կարող է նվազեցնել ոչ հեմ երկաթի ներծծումը մինչև 70%

Կանաչ թեյ (Green tea)

• Պարունակում է պոլիֆենոլներ (Catechins)
• Արձանագրված է երկաթի ներծծման զգալի նվազում, բայց քիչ՝ սև թեյից

Սուրճ (Coffee)

• Պարունակում է քլորոգենաթթու (Chlorogenic acid)
• 1 բաժակը կարող է նվազեցնել ներծծումը 40–60%

Կարևոր. այս ազդեցությունը վերաբերում է բուսական երկաթին, ոչ թե մսից ստացվողին։

Երկաթի վալենտական ձևերը՝ ինչու է սա կարևոր

• Fe²⁺ (Ferrous iron) – ակտիվ, ներծծվող
• Fe³⁺ (Ferric iron) – պասիվ, դժվար ներծծվող

Թեյն ու սուրճը
խանգարում են Fe³⁺ → Fe²⁺ փոխակերպմանը
«կապում» են երկաթը աղիքներում
Արդյունք՝ երկաթը չի ներծծվում, այլ դուրս է գալիս օրգանիզմից

Գործնական և գիտականորեն հիմնավորված խորհուրդներ

Ժամանակավորումը՝ ամենակարևոր գործոնը

Թեյ կամ սուրճ չխմել ուտելուց 1–2 ժամ առաջ կամ հետո
Երկաթի հավելումները ընդունել առավոտյան կամ քնելուց առաջ

Օգնել ներծծմանը

Միացնել Vitamin C (նարինջ, կիվի, լոլիկ, բուլղարական պղպեղ)
Թթվային միջավայրը բարելավում է երկաթի ներծծումը

Երկաթի հավելումների դեպքում

Խմել ջրով կամ ցիտրուսային հյութով
Չխառնել թեյի, սուրճի, կաթի կամ կալցիումի հետ

Ովքեր պետք է լինեն առավել զգոն

• երեխաներ
• հղի կանայք
• վերարտադրողական տարիքի կանայք
• վեգան / վեգետարիան սննդակարգ ունեցողներ

Եզրակացություն

Սուրճն ու թեյը առողջ ըմպելիքներ են, բայց սխալ պահին օգտագործվելիս կարող են «գողանալ» ձեր երկաթը։
Միայն ճիշտ ժամանակավորումը կարող է կանխել
երկաթի դեֆիցիտը
անեմիան
քրոնիկ հոգնածությունը

Խմեք սիրած ըմպելիքները՝ խելացի և ճիշտ պահին։

Կիսվեք այս գրառմամբ՝ երկաթի թաքնված դեֆիցիտը կանխելու համար

Հարցերի համար՝ Nareg Varjabedian