107 просмотры

Դալթոնիզմ ( լատ. ՝ Daltonismus ), գունաշփոթություն, մասնակի գունակուրություն, գունային տեսողության 1794 թվականին նկարազրել է անգլիացի գիտնական Ջոն Դալթոնը (ինքը տառապել է այս արատով)։ Հիվանդանում են տղամարդկանց մոտ 8%-ը, կանանց՝ 0,5%-ը։ Ենթադրվում է, որ աչքի ցանցաթաղանթում կա 3 տարր, և բնականոն, այսպես կոչված՝ տրիքրոմատիկ գունազգայության դեպքում դրանցից յուրաքանչյուրն ընկալում է 3 հիմնական գույներից (կարմիր, կանաչ, մանուշակագույն) մեկը։ Վերոհիշյալ տարրերից որևէ մեկի քայքայումն առաջացնում է մասնակի գունակուրություն (դիքրոմիա)։ Դիքրոմազիայով տառապողներից ոմանք չեն տեսնում կարմիր գույնը (պրոտանոպիա), ոմանք՝ կանաչ գույնը (դեյտերանոպիա)։ Պրոտանոպիայի դեպքում կարմիր գույնը շփոթում են մուգ կանաչի, մուգ դարչնագույնի, իսկ կանաչ գույնը՝ բաց մոխրագույնի, բաց դեղինի և բաց դարչնագույնի հետ։ Դեյտերանոպիայի դեպքում կանաչ գույնը շփոթում են բաց նարնջագույնի, բաց վարդագույնի, բաց դարչնագույնի հետ։ Õ"Õ¡Õ¶Õ¸Ö'Õ·Õ¡Õ¯Õ¡Õ£Õ¸Ö'ÕµÕ¶Õ« Õ¶Õ¯Õ¡Õ¿Õ´Õ¡Õ´Õ¢ Õ£Õ¸Ö'Õ¶Õ¡Õ¯Õ¸Ö'Ö€Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶ Õ¬Õ«Õ¶Õ¸Ö'Õ´ Õ§ Õ°Õ¡Õ¦Õ¾Õ¡Õ¤Õ¥Õº, Õ¨Õ¶Õ¤ Õ¸Ö€Õ¸Ö'Õ´ Õ½ÕºÕ¥Õ¯Õ¿Ö€Õ« Õ¢Õ¸Õ¬Õ¸Ö€ Õ£Õ¸Ö'ÕµÕ¶Õ¥Ö€Õ¶ Õ¨Õ¶Õ¯Õ¡Õ¬Õ¸Ö'Õ´ Õ¥Õ¶ Õ¸Ö€ÕºÕ¥Õ½ Õ¯Õ¡Ö€Õ´Õ«Ö€ Õ¯Õ¡Õ´ Õ¯Õ¡Õ¶Õ¡Õ¹ Õ£Õ¸Ö'ÕµÕ¶Õ« Õ¥Ö€Õ¡Õ¶Õ£Õ¶Õ¥Ö€Ö‰ Բնածին գունակուրության բոլոր ձևերը փոխանցվում են ժառանգաբար։ Կանայք են հանդիսանում այդ հատկանիշի փոխանցողները, չնայած պահպանում են բնականոն տեսողությունը։ Ձեռքբերովի գունակուրությունը կարող է առաջանալ տեսողության օրգանների և կենտրոնական նյարդային համակարգի տարբեր հիվանդությունների ժամանակ։ Գունազգայության խանգարումներն ախտորոշում են հատուկ աղյուսակների կամ սպեկտրային սարքերի միջոցով։ Գունային տեսողության հետազոտումը կարևոր նշանակություն ունի տրանսպորտում, ավիացիայում, ծովային ծառայությունում, քիմիական, տպագրական, տեքստիլ և արդյունաբերության այլ ճյուղերում աշխատող մասնագետների ընտրության ժամանակ։ Դալթոնիզմը բուժման ենթակա չէ։ Ô»Õ¶Õ¹ÕºÕ¥Õ½ Õ«Õ´Õ¡Õ¶Õ¡Õ¬, Õ¸Ö€ Õ¥Ö€Õ¥Õ­Õ¡Õ¶ Õ¤Õ¡Õ¬Õ¿Õ¸Õ¶Õ«Õ¯ Õ§ Բավական բարդ է որոշել, արդյոք երեխայի մոտ դալտոնիզմ առկա է, թե ոչ, քանի որ նա մոտ 3 տարեկանում է միայն սկսում տարբերել գույները: Պետք է ուշադրություն դարձնել, թե ինչպես է երեխան գունազարդում նկարները, օրինակ, եթե նա խոտը գունավորում է շագանակույն կամ կարմիր երանգով, իսկ երկինքը` կանաչ: Կա ևս մեկ հետաքրքիր միջոց, որոշելու թե մանկիկի մոտ դալտոնիզմ առկա է, թե ոչ: Նրա առաջ դրեք միանման առարկաներ, օրինակ, երկու կոնֆետ: Դրանք պետք է տարբերվեն միայն գույնով, մեկը` մոխրագույն կամ սև փաթեթավորմամբ, մյուսն ավելի վառ գույնի: Սովորաբար երեխան ձգտում է գունավորին, իսկ, եթե նա վատ է տարբերում գույները, ապա կվերցնի որը պատահի: Եթե երեխան հիմնական գույները ճիշտ չի անվանում, իսկ բաց կանաչավուն կամ բաց վարդագույն առարկաները սպիտակ է տեսնում, դա նույնպես կասկածի տեղիք է տալիս, որ նրա մոտ գունային կուրություն է: