55 просмотры

Ô¿Õ¡Õ©Õ¾Õ¡Õ®, Õ¡ÕºÕ¸ÕºÕ¬Õ¥Ö"Õ½Õ«Õ¡, Õ«Õ¶Õ½Õ¸Ö'Õ¬Õ¿ , Õ¯Õ¥Õ¶Õ¿Ö€Õ¸Õ¶Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶ Õ¶ÕµÕ¡Ö€Õ¤Õ¡ÕµÕ«Õ¶ Õ°Õ¡Õ´Õ¡Õ¯Õ¡Ö€Õ£Õ« Õ£Õ¸Ö€Õ®Õ¸Ö'Õ¶Õ¥Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¡Õ¶ Õ°Õ¡Õ¶Õ¯Õ¡Ö€Õ®Õ¡Õ¯Õ« Õ¤Õ¡Õ¤Õ¡Ö€Õ¸Ö'Õ´, Õ¸Ö€Õ¨ ÕºÕ¡ÕµÕ´Õ¡Õ¶Õ¡Õ¾Õ¸Ö€Õ¾Õ¡Õ® Õ§ Õ£Õ¬Õ­Õ¸Ö'Õ²Õ¥Õ²Õ« Õ¡Ö€ÕµÕ¡Õ¶ Õ·Ö€Õ»Õ¡Õ¶Õ¡Õ¼Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¡Õ¶ Õ½Õ¸Ö'Ö€ Õ­Õ¡Õ¶Õ£Õ¡Ö€Õ¸Ö'Õ´Õ¶Õ¥Ö€Õ¸Õ¾, Õ¡Ö€ÕµÕ¸Ö'Õ¶Õ¡Õ¦Õ¥Õ²Õ¸Ö'Õ´Õ¶Õ¥Ö€Õ¸Õ¾, Õ¡Õ¶Õ¸Õ©Õ¶Õ¥Ö€Õ« Õ©Ö€Õ¸Õ´Õ¢Õ¸Õ¦Õ¸Õ¾ Ö‡ Õ§Õ´Õ¢Õ¸Õ¬Õ«Õ¡ÕµÕ¸Õ¾ Ö‰ ÕŠÕ¡Õ¿Õ³Õ¡Õ¼Õ¶Õ¥Ö€ Պատճառներն են՝ հիպերտոնիկ հիվանդությունը , աթերոսկլերոզը կամ դրանց զուգակցումները։ Հաճախ կաթված առաջանում է սրտի ախտահարումների, ռևմատիզմի , երբեմն՝ արյան հիվանդությունների դեպքում։ Տարբերում են արյունազեղային (հեմոռագիկ) կաթված և սակավարյունային (իշեմիկ) կաթված։ Արյունազեղային կաթվածը պայմանավորված է ուղեղի արյունազեղումներով, հաճախ առաջանում է հիպերտոնիկ հիվանդության ժամանակ։ Հիմնական պատճառները հուզումներն են և ֆիզիկական գերլարվածությունը։ Ô±Õ­Õ¿Õ¡Õ¶Õ·Õ¡Õ¶Õ¶Õ¥Ö€ Առհոսող արյունը մասամբ քայքայում է կամ ճնշում շրջակա նյարդային հյուսվածքը և առաջացնում ուղեղի այտուց։ Վերջինս ուղեկցվում է ծանր ընդհանուր երևույթներով, գիտակցության կորուստ, շնչառության և սրտի գործունեության խանգարումներ, փսխումներ ևն։ Հիվանդի դեմքը դառնում է գորշ կարմիր։ Նկատվում են տարբեր բնույթի ջղաձգություններ։ Զարգանում են գլխուղեղի օջախային ախտահարման ախտանշաններ՝ ծայրանդամների լուծանք, զգայնության, խոսքի խանգարումներ։ Սակավարյունային կաթվածը բնորոշվում է գլխուղեղի հյուսվածքի կակղումով (գլխուղեղի ինֆարկտ)։ Զարգանում է գլխուղեղի արյան անոթների խցանման (աթերոսկլերոզային թմբիկով, թրոմբով կամ էմբոլով), երբեմն՝ սեղմման (սպազմ) դեպքում։ Ախտահարված անոթի շրջանում գլխուղեղի հյուսվածքը դադարում է թթվածնով և սննդանյութերով հարուստ արյուն ստանալ, մահանում է և կակղում։ Որոշ դեպքերում սակավարյունային կաթված կարող է առաջանալ նաև գլխուղեղի գլխավոր խոշոր անոթների (օրինակ՝ քնային և ողնաշարային զարկերակներ) աթերոսկլերոզի, ինչպես նաև նյարդային համակարգի և նյութափոխանակության խանգարումների դեպքում։ Նպաստող գործոններ են սրտի գործունեության թուլացումը, զարկերակային արյան ճնշման անկումը, արյան մակարդելիության բարձրացումը։ Սակավարյունային կաթվածին հաճախ նախորդում են ուղեղի արյունամատակարարման անցողիկ խանգարումները, որոնք արտահայտվում են մարմնի տարբեր մասերի թմրածությամբ, ծայրանդամների թուլությամբ, խոսքի խանգարումներով, գլխապտույտներով և այլն։ Հիվանդի դեմքը գունատվում է։ Վերոհիշյալ երևույթները, ի տարբերություն արյունազեղային կաթվածի, զարգանում են ստիճանաբար։ Ô±Õ­Õ¿Õ¸Ö€Õ¸Õ·Õ¸Ö'Õ´ ÕˆÕ²Õ¶Õ¸Ö'Õ²Õ¥Õ²Õ¡ÕµÕ«Õ¶ Õ°Õ¥Õ²Õ¸Ö'Õ¯Õ«, Õ¡Ö€ÕµÕ¡Õ¶ Ö"Õ¶Õ¶Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¡Õ¶ Ö‡ Õ¸Ö'Õ²Õ¥Õ²Õ« Õ¡Ö€ÕµÕ¡Õ¶ Õ¡Õ¶Õ¸Õ©Õ¶Õ¥Ö€Õ« Õ¼Õ¥Õ¶Õ¿Õ£Õ¥Õ¶Õ¡Õ£Ö€Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¡Õ¶ (Õ¡Õ¶Õ£Õ«Õ¸Õ£Ö€Õ¡Ö†Õ«Õ¡) Õ¿Õ¾ÕµÕ¡Õ¬Õ¶Õ¥Ö€Õ¸Õ¾Ö‰ Ô²Õ¸Ö'ÕªÕ¸Ö'Õ´Õ¨ Հանգիստ, խիստ անկողնային ռեժիմ, սիրտ-անոթային համակարգի և շնչառության խանգարումները կանխող, ուղեղի արյունամատակարարումը լավացնող և այտուցն իջեցնող միջոցառումներ։ Ô¿Õ¡Õ¶Õ­Õ¡Ö€Õ£Õ¥Õ¬Õ¸Ö'Õ´Õ¨ Ô±Õ·Õ­Õ¡Õ¿Õ¡Õ¶Ö"Õ«, Õ°Õ¡Õ¶Õ£Õ½Õ¿Õ« Ö‡ Õ½Õ¶Õ¶Õ¤Õ« Õ¼Õ¥ÕªÕ«Õ´Õ« ÕºÕ¡Õ°ÕºÕ¡Õ¶Õ¸Ö'Õ´, Õ¶ÕµÕ¡Ö€Õ¤Õ¡-Õ°Õ¸Õ£Õ¥Õ¯Õ¡Õ¶ Õ£Õ¥Ö€Õ¬Õ¡Ö€Õ¾Õ¡Õ®Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¡Õ¶ Õ¯Õ¡Õ¶Õ­Õ¸Ö'Õ´, Õ¡Õ¶Õ¸Õ©Õ¡ÕµÕ«Õ¶ Õ°Õ«Õ¾Õ¡Õ¶Õ¤Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶Õ¶Õ¥Ö€Õ« Õ¢Õ¸Ö'ÕªÕ¸Ö'Õ´Ö‰ ազատ հանրագիտարանից