95 просмотры

Սթրեսոր , հոգեկանին ներկայացվող պահանջ, ճնշում ։ Որպես սթրեսոր կարող են դիտարկվել օրգանիզմի վրա ներգործող մի շարք կենսաբանական, սոցիալական և հոգեբանական գործոններ։ Սթրեսորի դերում կարող են լինել ինչպես դրական, այնպես էլ բացասական իրադարձությունները, երևույթները, գործոնները։ Առանձնացնում ենք սթրեսորների տարբեր խմբեր՝ կյանքի տարբեր մակարդակներում։ Սթրեսորների դասակարգում Ô±Ö†Ö†Õ¥Õ¯Õ¿Õ¡ÕµÕ«Õ¶ Õ¯Õ¡ÕºÕ¥Ö€Õ« Õ´Õ¡Õ¯Õ¡Ö€Õ¤Õ¡Õ¯Õ¸Ö'Õ´ - Õ¯Õ¶Õ¸Õ» Õ¯Õ¡Õ´ Õ¡Õ´Õ¸Ö'Õ½Õ¶Õ¸Ö' Õ´Õ¡Õ°Õ¨, Õ¸Ö€Ö‡Õ§ Õ¡Õ¼Õ¡Õ»Õ¡Ö€Õ¯Õ« Õ¨Õ¶Õ¤Õ¸Ö'Õ¶Õ¸Ö'Õ´Õ¨, Õ¡Õ´Õ¸Ö'Õ½Õ¶Õ¡Õ¬Õ¸Ö'Õ®Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶Õ¨, Õ°Õ²Õ«Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶Õ¨, Õ¨Õ¶Õ¿Õ¡Õ¶Õ«Ö"Õ¸Ö'Õ´ Õ¶Õ¸Ö€ Õ¡Õ¶Õ¤Õ¡Õ´Õ« Õ°Õ¡ÕµÕ¿Õ¶Õ¾Õ¥Õ¬Õ¨, Õ¡Õ¼Õ¸Õ²Õ»Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶ Õ¾Õ«Õ³Õ¡Õ¯Õ« ÖƒÕ¸ÖƒÕ¸Õ­Õ¸Ö'Õ´Õ¨, Õ¶Õ¸Ö€ Õ¯Õ¡ÕºÕ¥Ö€Õ« Õ°Õ¡Õ½Õ¿Õ¡Õ¿Õ¸Ö'Õ´Õ¨ Õ¯Õ¡Õ´ Õ­Õ¦Õ¸Ö'Õ´Õ¨Ö‰ Ուսուցման մակարդակում - դպրոց, համալսարան, քոլեջ, ընդունվելը, ուսումնական վայրերի փոփոխությունները, սովորելու դժվարությունները, էական փոփոխություննեը ուսումնական պրոցեսում։ Մասնագիտական կյանքի մակարդակում - մշտական աշխատանք կորցնելը, աշխատանքի կամ մասնագիտության փոփոխությունները, աշխատանքում կարգ ու կանոնի փոփոխությունները և սկզբնական դժվարությունները։ Անձնային դիրքի մակարդակում - ինքնաընկալման և ինքնահասկացման էական փոփոխություններ, լուրջ կոնֆլիկտների ի հայտ գալը, անձնային անկախության և պատասխանատվության փոփոխությունները, սեփական սովորույթների կամ արժեքների փոփոխություններ։ Ô±Õ¼Õ¸Õ²Õ»Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¡Õ¶ Õ´Õ¡Õ¯Õ¡Ö€Õ¤Õ¡Õ¯Õ¸Ö'Õ´ - Õ¬Õ¸Ö'Ö€Õ» Õ°Õ«Õ¾Õ¡Õ¶Õ¤Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¡Õ¶ Õ¯Õ¡Õ´ Õ¿Ö€Õ¡Õ¾Õ´Õ¡ÕµÕ« Õ£Õ¸ÕµÕ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶Õ¨, Ö"Õ¶Õ« Õ¼Õ¥ÕªÕ«Õ´Õ«, Õ½Õ¶Õ¾Õ¥Õ¬Õ¸Ö' ÖƒÕ¸ÖƒÕ¸Õ­Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶Õ¶Õ¥Ö€Õ¨Ö‰ Հանգստի մակարդակում - հասարակական կյանքում մասնակցության փոփոխությունները, հանգստի օգտագործման բնույթի փոփոխությունները, ժամանցային ճանապարհորդությունները։ Õ–Õ¸Õ¶Õ¡ÕµÕ«Õ¶ Õ½Õ©Ö€Õ¥Õ½Õ¸Ö€Õ¶Õ¥Ö€ Ô±ÕµÕ½ Õ¯Õ¡Õ¿Õ¥Õ£Õ¸Ö€Õ«Õ¡ÕµÕ« Õ½Õ©Ö€Õ¥Õ½Õ¸Ö€Õ¶Õ¥Ö€Õ¨ Õ½Õ¿Õ¥Õ²Õ®Õ¸Ö'Õ´ Õ¥Õ¶ Õ°Õ¸Õ£Õ¥Õ¯Õ¡Õ¶Õ« ÕºÕ¡Õ¿Ö€Õ¡Õ½Õ¿Õ¡Õ¯Õ¡Õ´Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶ Õ°Õ¡Õ¯Õ¡Õ¦Õ¤Õ¥Õ¬Õ¸Ö' Õ¯ÕµÕ¡Õ¶Ö"Õ« Õ°Õ¥Õ¿Õ½Õ©Ö€Õ¥Õ½Õ¡ÕµÕ« Õ¾Õ«Õ³Õ¡Õ¯Õ¶Õ¥Ö€Õ«Õ¶ Ö‡ Õ¾Õ¡Ö€Ö"Õ« Õ·Õ¥Õ²Õ¸Ö'Õ´Õ¶Õ¥Ö€Õ«Õ¶Ö‰ Կյանքի իմաստի որոնում, ինչպես նաև պայքարը դրա համար, հանդիսանում է մարդու կյանքի գլխավոր ուժը։ Կյանքի իմաստը յուրահատուկ է և սպեցիֆիկ և կարող է լինել իրականացված միայն մարդու կողմից։ Մարդը կարիք ունի «ինչ-որ բանի», հանուն որի ապրի։ Կյանքի իմաստը դինամիկ է և տարբեր է մարդկանց համար։ Կյանքի իմաստի կորուստը, որը կոչվում է էկզիստենցիալ վաակում, հաճախ դիտվում է ինչպես առողջ, այնպես էլ հիվանդ միջավայրում։ Մահվան խնդիրները - Մարդը միակ էակն է, ով գիտի մահվան անխուսափելիության մասին, և միևնույն ժամանակ նա չի կարող լիարժեք գիտակցել այն։ Տարբերվում են մահվան հետևյալ էտապները՝ սոցիալական մահ(մեկուսացում շրջապատից), հոգեկան մահ (գիտակցում, որ եկել է վերջը), ուղեղի կամ կենսաբանական մահ(գլխուղեղի գործունեության դադարում), ֆիզիոլոգիական մահ (օրգանիզմի ֆունկցիաների դադար) Õ"Õ«Õ¡ÕµÕ¶Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¡Õ¶ Õ­Õ¶Õ¤Õ«Ö€Õ¨ - Õ‡ÖƒÕ¸Ö'Õ´Õ¨ Õ´Õ¡Ö€Õ¤Õ¸Ö' Õ¯ÕµÕ¡Õ¶Ö"Õ« Õ°Õ¡Õ´Õ¡Ö€ Õ¡Õ¶Õ°Ö€Õ¡ÕªÕ¥Õ·Õ¿ ÕºÕ¡ÕµÕ´Õ¡Õ¶ Õ§Ö‰ Կորստի խնդիրը - Օրգանիզմ-միջավայր համակարգը մի կայուն համակարգ է, որը բաղկացած է մի քանի օղակներից՝ ծնողներ, երեխաներ, հարազատներ, ունեցվածք, սոցիալական դիրք, հավատ և այլն։ Այս օղակներից մեկի անհետացումը կամ բացակայությունը բերում է կորստի զգացման, որը մեծ սթրես է յուրաքանչյուր անձի համար։ Մարդ - Առօրյա կյանքում սթրեսոր կարող է լինել նաև առանձին կոնկրետ անձնավորությունը՝ տնօրենը, ամուսինը կամ կինը, հարսը, սկեսուրը և այլք։ Նման մարդկանց մեջ կարող են լինել որոշ գծեր՝ ձայնը, խոսելու, հագնվելու ոճը և այլն, որոնք չեն ընդունվում տվյալ մարդու կողմից։ Ընտանիքը այն սոցիալական խումբն է, որում մարդիկ միշտ գտնվում են փոխազդեցության մեջ և կախված են իրարից։ հենց ընտանիքից է կախված մարդու հոգեկան և մարմնական առողջությունը։ Եթե որոշ գործոններ իրար չեն համընկնում, առաջանում է անհամաձայնություն, վեճ, սթրես։ Խոսքը ամենատարածված սթրեսորներից է համարվում։ Խոսքը, որպես կոնֆլիկտ առաջացնող գործոն, կոչվում է կոնֆլիկտոգեն։ Այսպիսով, ապրում, ձևավորվում, տառապում, գործում, ստեղծում և քննադատում, հիվանդանում և առողջանում է միայն անհատը՝ իր հատուկ և յուրահատուկ ներաշխարհով։ А.Тадевосян «Стрессология» 2002