37 просмотры

Սուր երիկամային անբավարարություն ( ՍԵԱ ), երիկամային ֆունկցիայի արագ իջեցումն, որը բնութագրվում է ազոտեմիայով, մետաբոլիկ ացիդոզով, անեմիայով, հիպերտենզիայով։ ՍԵԱ-ը կարող է լինել օլիգուրիկ և ոչ օլիգուրիկ։ ÕŠÕ¡Õ¿Õ³Õ¡Õ¼Õ¶Õ¥Ö€ Կախված, թե որ մակարդակում է տեղի ունեցել երիկամների վնասումը տարբերում ենք ՍԵԱ-ի պրեռենալ (նախաերիկամային), ռենալ (երիկամային) և պոստռենալ (հետերիկամային) պատճառներ։ I. Պրեռենալ պատճառները առաջացնում են երիկամի արյունամատակարարման իջեցում (հիպոպերֆուզիա)։ Ամենահիմնական պատճառներն են. Ô³Õ¡Õ½Õ¿Ö€Õ¸Õ§Õ¶Õ¿Õ¥Ö€Õ«Õ¿Õ¶Õ¥Ö€Õ¨ - ÖƒÕ½Õ­Õ¸Ö'Õ´, Õ¬Õ¸Ö'Õ®, Õ°Õ¥Õ²Õ¸Ö'Õ¯Õ¶Õ¥Ö€Õ« Ö"Õ«Õ¹ Õ¨Õ¶Õ¤Õ¸Ö'Õ¶Õ¸Ö'Õ´ Ö‡ Õ¡ÕµÕ¬Õ¶ Մեծ քանակով հեղուկների կորուստը մեզի միջոցով – օսմոտիկ դիուրետիկներ, դիաբեդ, միզամուղների օգտագործում, մակերիկամային անբավարարություն Արյան կորուստը – ներքին և արտաքին արյունահոսություններ Արտաբջջային հեղուկի տեղաբաշխումը – նեֆրոտիկ սինդրոմ, լյարդային հիվանդություններ, հիպոալբումինեմիա Վազոդիլատացիան – սեպսիս, անաֆիլաքսիա Կորուստներ մաշկի միջոցով – այրվածքներ, առատ քրտնարտադրություն Սրտային դիսֆունկցիա – սրտի բնածին արատներ, կարդիոմիոպաթիա, առիթմիաներ, ձեռքբերովի փականային հիվանդություն, տամպոնադա ÔµÖ€Õ«Õ¯Õ¡Õ´Õ¡ÕµÕ«Õ¶ Õ¦Õ¡Ö€Õ¯Õ¥Ö€Õ¡Õ¯Õ« Õ½Õ¿Õ¥Õ¶Õ¸Õ¦ II. Ռենալ պատճառներ, որոնք բերում են երիկամի պարենխիմայի վնասվածքի, անոթների սպազմի, ներանոթային մակարդման կամ միկրոանգիոպաթիաների հետևանքով։ Ամենահաճախ հանդիպող պատճառներն են. Սուր գլոմերուլոնեֆրիտները կամ գլոմերուլների (երիկամների ֆիլտրացիոն համակարգը) պոստինֆեկցիոն կամ իմուն միջնորդավորված բորբոքումը։ Հիվանդությունները ներառում են ՀԿԳ (համակարգային կարմիր գայլախտ), Վեգեների գրանուլոմատոզ, Գուդպաստչերի հիվանդություն և այլն Ներերիկամային անոթային հիվանդություններ – հեմոլիտիկ ուրեմիկ սինդրոմ, վասկուլիտներ Նեֆրոտոքսիկ դեղորայքների օգտագործում – ոչ ստերոիդ հակաբորբոքիչներ (իբուպրոֆեն, նապրոքսեն), անտիբիոտիկներ՝ հիմնականում ամինոգլիկոզիդներ (գենտամիցին, տոբրամիցին) լիթիումի պրեպարատները, յոդ պարունակող պրեպարատները, որոնք օգտագործվում են ռադիոլոգիական հետազոտությունների ժամանակ Պիգմենտային ախտահարումը – հեմոգլոբինը մասիվ հեմոլիզի ժամանակ (օրինակ անհամատեղելի արյան փոխներարկման դեպքում), միոգլոբուլինը ռաբդոմիոլիզի ժամանակ։ Սա մի վիճակ է, երբ տեղի է ունենում մկանների նշանակալի քայքայում և վնասված մկանաթելերը խցանում են երիկամների ֆիլտրացիոն համակարգը։ Հանդիպում է տրավմաների քրաշ սինդրոմի (crush sindrom), այրվածքների ժամանակ III. Պոստռենալ պատճառներ, որոնք ներառում են երիկամներից մեզի արտահոսքի վրա ազդող գործոններ։ Լինում են բնածին և ձեռքբերովի • Միզածորանների կամ միզապարկի օբստրուկցիան(խցանում), որը առաջացնում է հետադարձ ճնշում, քանի որ երիկամները շարունակում են միզարտադրությունը, սակայն օբստրուկցիան արգելակում է մեզի հոսքը և մեզը հետ է վերադառնում դեպի երիկամներ։ Երբ ճնշումը երիկամներում բավականին մեծանում է, ՝ վերջիններս վնասվում են • Շագանակագեղձի հիպերտրոֆիա և ուռուցք • Որովայնի խոռոչում առկա ուռուցքը, որը սեղմում է միզուղիները • Երիկամային քարեր Ô±Õ­Õ¿Õ¡Õ¶Õ·Õ¡Õ¶Õ¶Õ¥Ö€ I. Պրոդրոմալ կամ առաջին փուլում դիտվող սիմպտոմները պայմանավորված են հիմնական հիվանդությամբ, որի ֆոնի վրա զարգացել է ՍԵԱ-ն II. Օլիգոանուրիայի շրջանում երիկամի ֆունկցիայի իջեցմանը զուգահեռ ի հայտ են գալիս հետևյալ սիմպտոմները՝ Արյան մեջ միզանյութի մակարդակի բարձրացումը (ուրեմիա) կարող է ախտահարել մի քանի օրգաններ։ Հիվանդների մոտ առաջանում է նողկանք, սրտխառնոց, փսխումներ, հաճախ զարգանում է դիարեա, կարող են դիտվել աղեստամոքսային արյունահոսություններ։ Ուղեղի ախտահարումը (էնցեֆալոպաթիա) արտահայտվում է քնկոտությամբ, գիտակցության խանգարումներով՝ արգելակվածությունից ընդհուպ մինչև կոմա, ցնցումներով։ Սրտի վրա ազդեցությունը կարող է արտահայտվել ուրեմիկ պերիկարդիտով։ Իջնում է մկանների ֆունկցիան կալցիումի մակարդակի իջեցման հետևանքով Հիպերկալեմիան արտահայտվում է մկանային թուլությամբ, պարէսթեզիաներով, ԷԿԳ փոփոխություններով՝ մեծ, բարձր T ատամիկ, առիթմիաներով՝ վերփորոքային տախիկարդիա, ֆեբրիլյացիա Մետաբոլիկ ացիդոզը կամ օրգանիզմի թթվայնության բարձրացումը կապված բիկարբոնատներ առաջացման իջեցման հետ։ Որպես կոմպենսատոր մեխանիզմ ի հայտ է գալիս հևոցը, քանի որ թոքերը որպես բուֆեր բուֆեր փորձում են իջեցնել թթվայնությունը հեռացնելով ածխաթթու գազը Անեմիան, որը արտահայտվում է թուլությամբ, հևոցով, գունատությամբ։ Կարմիր բջիջների ցանակի իջեցումը կապված հեմոլիզի և էրիթրոպոետինի արտադրության նվազման հետ, բերում է օրգանիզմում O 2 -ի տարողունակության իջեցմանը, բջիջներին թթվածնի մատակարարման իջեցմանը, որի հետևանքով ակտիվանում է անաէրոբ մետաբոլիզմը որը բերում է թթվային նյութերի հավելյալ կուտակմանը Õ€Õ«ÕºÕ¥Ö€Õ¿Õ¥Õ¶Õ¦Õ«Õ¡Õ¶, Õ¸Ö€Õ¨ Õ°Õ«Õ´Õ¶Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶Õ¸Ö'Õ´ ÕºÕ¡ÕµÕ´Õ¡Õ¶Õ¡Õ¾Õ¸Ö€Õ¾Õ¡Õ® Õ§ Ö…Ö€Õ£Õ¡Õ¶Õ«Õ¦Õ´Õ¸Ö'Õ´ Õ¡Õ¼Õ¯Õ¡ Õ°Õ¡Õ¾Õ¥Õ¬ÕµÕ¡Õ¬ Õ°Õ¥Õ²Õ¸Ö'Õ¯Õ¸Õ¾ III. Õ"Õ«Õ»Õ¡Ö€Õ¿Õ¡Õ¤Ö€Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¡Õ¶ Õ¾Õ¥Ö€Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶Õ£Õ´Õ¡Õ¶ Õ·Ö€Õ»Õ¡Õ¶Õ¨ ÕºÕ¡ÕµÕ´Õ¡Õ¶Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶Õ¸Ö€Õ¥Õ¶ Õ¢Õ¡ÕªÕ¡Õ¶Õ¾Õ¸Ö'Õ´ Õ§ 2 ÖƒÕ¸Ö'Õ¬Õ« Õ"Õ«Õ¦Õ¡Ö€Õ¿Õ¡Õ¤Ö€Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¡Õ¶ Õ¾Õ¥Ö€Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶Õ£Õ´Õ¡Õ¶ Õ½Õ¯Õ¦Õ¢Õ¶Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶ ÖƒÕ¸Ö'Õ¬ ÕŠÕ¸Õ¬Õ«Õ¸Ö'Ö€Õ«Õ¡ÕµÕ« ÖƒÕ¸Ö'Õ¬ Այս շրջանում հիվանդի վիճակի կլինիկական բարելավվումը ակնհայտ չէ։ Մեզի քանակի արագ ավելացումը կարող է բերել դեհիդրատացիայի՝ նատրիումի և կալիումի առատ արտազատմամբ։ Այս փուլում վտանգավոր են ինֆեկցիոն բարդությունները IV. Առողջացման շրջան։ Ամենաերկարատևն է, սկսվում է երբ միզանյութի մակարդակը կարգավորվում է, տևում է 3-6 ամիս, մինչև երիկամների ֆունկցիայի լրիվ վերականգնումը։ Որոշակի դեպքերում երիկամների ֆունկցիան վերականգնվում է մասնակիորեն կամ չի վերականգնվում լիովին և ՍԵԱ-ն անցնում է խրոնիկական երիկամային անբավարարության։ Ô±Õ­Õ¿Õ¸Ö€Õ¸Õ·Õ¸Ö'Õ´ ՍԵԱ-ը կասկածվում է երբ առկա է միզարտադրության նվազում, արյան մեջ միզանյութի և կրեատինինի մակարդակների բարձրացում։ Ախտորոշման ժամանակ անհրաժեշտ է որոշել ՍԵԱ-ի առկայությունը և ձևը, փնտրել պատճառը։ Ախտորոշումը հիմնված է` I. Ô±Õ¶Õ¡Õ´Õ¶Õ¥Õ½Õ¿Õ«Õ¯ Õ¿Õ¾ÕµÕ¡Õ¬Õ¶Õ¥Ö€Õ« II. Õ•Õ¢ÕµÕ¥Õ¯Õ¿Õ«Õ¾ Õ¦Õ¶Õ¶Õ´Õ¡Õ¶ III. Ô¼Õ¡Õ¢Õ¸Ö€Õ¡Õ¿Õ¸Ö€ Õ°Õ¥Õ¿Õ¡Õ¦Õ¸Õ¿Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶Õ¶Õ¥Ö€Õ« Õ¾Ö€Õ¡ Ô±Ö€ÕµÕ¡Õ¶ Õ¨Õ¶Õ¤Õ°Õ¡Õ¶Õ¸Ö'Ö€ Ö"Õ¶Õ¶Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶ Ô±Ö€ÕµÕ¡Õ¶ Õ¢Õ«Õ¸Ö"Õ«Õ´Õ«Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶ Ö"Õ¶Õ¶Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶ IV. Գլոմերուլյար ֆիլտրացիոն արագության (GFR) որոշումը, որը լինում է իջած ՍԵԱ-ի դեպքում և հանդիսանում է հիմնական ախտորոշիչ թեստը։ GFR-ը միավոր ժամանակում երիկամներով անցնող արյան հոսքի արագությունն է, որը հաշվվում է ելնելով կրեատինինի մակարդակից, հիվանդի տարիքից, սեռից V. Õ"Õ¥Õ¦Õ« Õ¡Õ¶Õ¡Õ¬Õ«Õ¦Õ¨ Õ¶Õ¥Ö€Õ¡Õ¼Õ¸Ö'Õ´ Õ§ Õ´Õ«Õ¯Ö€Õ¸Õ½Õ¯Õ¸ÕºÕ«Õ¯ Õ¡Õ¶Õ¡Õ¬Õ«Õ¦Õ¨, Õ´Õ¥Õ¦Õ¸Ö'Õ´ Õ¶Õ¡Õ¿Ö€Õ«Õ¸Ö'Õ´Õ« Ö‡ Õ¯Ö€Õ¥Õ¡Õ¿Õ«Õ¶Õ«Õ¶Õ« Õ´Õ¡Õ¯Õ¡Ö€Õ¤Õ¡Õ¯Õ« Õ¸Ö€Õ¸Õ·Õ¸Ö'Õ´Õ¨ VI. Որովայնի օրգանների սոնոգրաֆիան, որի միջոցով որոշվում է երիկամների չափսերը, պարենխիմայի վիճակը, հնարավոր օբստրուկցիայի առկայությունը։ Որոշակի դեպքերում կատարվում է երիկամի բիոպսիա ։ Բժշկական հանրագիտարան-ՍԵԱ