109 просмотры

Այս տարվա մարտի 16-ին Google-ից «հերթական ավետիսը» ստացանք։ Ընդհանրացված սա են ասում․ Հարգելի գործընկերներ, 2023թ հուլիսի 1-ից Google Analytics Universal-ի փոխարեն դուք կօգտվեք GA4-ից։ Õ"Õ¸Ö€Õ±Õ¥Õ¶Ö" Õ°Õ¡Õ½Õ¯Õ¡Õ¶Õ¡Õ¬ ÕºÕ¡Õ¿Õ³Õ¡Õ¼Õ¶Õ¥Ö€Õ¨, Ö‡ Õ«ÕžÕ¶Õ¹ Õ§ ÖƒÕ¸ÖƒÕ¸Õ­Õ¸Ö'Õ´ Õ¸Ö' Õ«Õ¶Õ¹Õ¸ÕžÖ' Õ§ Google-Õ¨ ÖƒÕ¸ÖƒÕ¸Õ­Õ¸Ö'Õ´ Google Analytics-Õ¨ Նախ եկեք անդադառնանք պատմությանը։ Այո, տարիներն անցնում են, իսկ մենք չենք էլ նկատում, որ Google Analytics-ն էլ արդեն 17 տարի վաղեմություն ունեցող տեխնոլոգիա է, կամ էլ դրա հիմքով է աշխատում։ Google Analytics-ը գործարկվել է 2005 թվականի նոյեմբերի 14-ին՝ Google-ի կողմից Urchin Software-ի ձեռքբերման արդյունքում: Google-ը շատ արագ դարձավ գերիշխող, որովհետև Google Analytics-ն անվճար էր, դա այն ժամանակի համար աննախադեպ էր: Բոլորս սկսեցինք ստանալ շատ բարձր որակի, պրոֆեսիոնալ, հասկանալի գրաֆիկներով ու ցուցիչներով ծառայություն ու լրիվ անվճար։ Բայց ինչպե՞ս է աշխատում GA Universal տեխնոլոգիան։ Դրա հիմքում քուքիներն են, ու հիթերի (սեսիայի) հաշվարկը։ Ô±Õ¶Õ°Õ¡Õ¿Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶ Õ¿Õ¾ÕµÕ¡Õ¬Õ¶Õ¥Ö€Õ« ÕºÕ¡Õ·Õ¿ÕºÕ¡Õ¶Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¡Õ¶ Õ¸Ö' Ö"Õ¸Ö'Ö"Õ«Õ¶Õ¥Ö€Õ« Õ¯Õ«Ö€Õ¡Õ¼Õ´Õ¡Õ¶ Õ­Õ¶Õ¤Õ«Ö€Õ¶Õ¥Ö€ Õ†Õ¡Õ­ ÕºÕ¡Ö€Õ¦Õ¥Õ¶Ö", Õ©Õ¥ Õ«Õ¶Õ¹ Õ¥Õ¶ Ö"Õ¸Ö'Ö"Õ«Õ¶Õ¥Ö€Õ¨ (cookie)Ö‰ Ô´Ö€Õ¡Õ¶Ö" ÖƒÕ¸Ö"Ö€ Õ¿Õ¥Ö"Õ½Õ¿ Ö†Õ¡ÕµÕ¬Õ¥Ö€ Õ¥Õ¶, Õ¸Ö€Õ¸Õ¶Ö" Õ°Õ¡Õ¾Õ¡Ö"Õ¸Ö'Õ´ Ö‡ ÕºÕ¡Õ°Õ¸Ö'Õ´ Õ¥Õ¶ Ö…Õ£Õ¿Õ¡Õ¿Õ«Ö€Õ¸Õ» Õ¿Õ¾ÕµÕ¡Õ¬Õ¶Õ¥Ö€Õ¨: ÕŽÕ¥Õ¢ Õ½Õ¥Ö€Õ¾Õ¥Ö€Õ¶Õ¥Ö€Õ¨ Õ¹Õ¥Õ¶ Õ¯Õ¡Ö€Õ¸Õ² Õ«Õ¶Ö"Õ¶Õ¸Ö'Ö€Õ¸Ö'ÕµÕ¶ ÕºÕ¡Õ°ÕºÕ¡Õ¶Õ¥Õ¬ Õ¿Õ¾ÕµÕ¡Õ¬Õ¶Õ¥Ö€Õ¨, Õ¸Ö'Õ½Õ¿Õ« Ö"Õ¸Ö'Ö"Õ«Õ¶Õ¥Ö€Õ¨ Ö…Õ£Õ¶Õ¸Ö'Õ´ Õ¥Õ¶ Õ¯Õ¡ÕµÖ"Õ¥Ö€Õ«Õ¶ Õ°Õ«Õ·Õ¥Õ¬ Ö…Õ£Õ¿Õ¡Õ¿Õ¥Ö€Õ¥Ö€Õ« Õ£Õ¸Ö€Õ®Õ¸Ö'Õ¶Õ¥Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶Õ¨: Դրանց երկու տիպի են բաժանում, առաջին կողմի և երրորդ կողմի։ Առաջին կողմի քուքին ստեղծվում և օգտագործվում է մեկ տիրույթում (domain), ու հավաքագրված տվյալները չի փոխանցում երրորդ անձանց։ Օրինակ, երբ գրանցվում եք ինչ-որ կայքում ու այն հիշում է ձեր մուտքանունն ու գաղտնաբառը, դա առաջին կողմի քուքիի միջոցով է արվում։ Սրանց օգտագործումն ընդունելի է։ Երրորդ կողմի քուքիները ստեղծվում են մեկ տիրույթում, սակայն տարածվում են երրորդ տիրույթներում, և հավաքագրում տեղեկություններ օգտատերերից, որպեսզի, օրինակ, նրանց ցուցադրեն թիրախավորված գովազդ։ Սրանց օգտագործումը որոշ պետություններում անընդունելի է։ Երրորդ կողմի քուքիները Google Analytics Universal-ում, ու դրանց «հալածանքը» աշխարհում Կայքի ֆութերում տեղադրվում է GA Universal-ի javascript-ի կոդը։ Այն սկսում է հավաքագրել բրաուզերում կատարված գործողությունները տվյալ կայքում քուքիների միջոցով։ Տվյալներ հավաքելը նորմալ է, եթե անհատական տվյալների պաշտպանության հարց չառաջանա։ Ի դեպ, Հայաստանում թե բնակչությունը, թե կառավարությունը սրան ուշադրություն չեն դարձնում։ Հավատացեք, տվյալների պաշտպանությունն ու կիբեռանվտանգությունն այսօր կարևորագույն խնդիրներից է։ 2021-2025 թթ․ ակնկալվող ծախսերն այս ոլորտում մոտ 2 տրիլիոն դոլար են կազմելու։ ԵՄ-ում, կամ ԱՄՆ-ում անհատական տվյալների պաշտպանության շատ խիստ կարգավորումներ են կիրառվում, և դրանց խախտման դեպքում բազմամիլիոնանոց տուգանքներ են կիրառվում։ 2021-ին ԵՄ-ն Google-ին տուգանել է 2,8 մլրդ դոլարով General Data Protection Regulation ( GDPR ) անհամապատասխանությունների համար: ԵՄ շատ պետություններ անօրինական են ճանաչել Google Analytics-ի կիրառումը իրենց տարածքում։ Այս տարվա փետրվարին դա արել է, օրինակ, Ֆրանսիան ։ Այստեղ ցանկանում եմ շեշտել, որ GA Universal-ի օգտագործումը ոչ թե վտանգավոր է համարվում կիբեռանվտանգության տեսակետից, այլ անընդունելի է համարվում դրա կատարած գործողությունը։ Այն է ԵՄ քաղաքացիների անհատական տվյալների փոխանցումը մեկ այլ պետության օրենսդրության ներքո գործող կորպորացիայի, որն այս դեպքում Google-ն է։ Տեխնոլոգիաների փոփոխություն Բացի քուքիների «հալածանքի» պատճառից կա նաև մեկ այլ մեծ խնդիր։ GA Universal-ը մշակելիս հեղինակները ինտերնետին միացված որպես հիմնական սարք տեսել են համակարգիչներն ու նոութբուքերը, իսկ այս 17 տարիներում վեբի օգտագործելիությունն ու օգտագործման վարքաբանությունը լրիվ փոխվել է մոբայլների օգտագործման հետևանքով։ Այսօր ինտերնետ թրաֆիկի 70 տոկոսը պատկանում է մոբայլ սարքերին։ Google-ը դեռ 2015թ-ից հայտարարեց, որ իր ծառայությունները մատուցելիս նախապատվություն է տալու մոբայլի հետ համատեղելի վեբկայքերին և այլ պրոդուկտներին (Mobile first)։ ÕˆÖ€ÕºÕ¥Õ½Õ¦Õ« ÕºÕ¡Ö€Õ¦ Õ¬Õ«Õ¶Õ«, Õ©Õ¥ Õ«Õ¶Õ¹Õ« Õ´Õ¡Õ½Õ«Õ¶ Õ§ Õ­Õ¸Õ½Ö"Õ¨, Õ¶Õ¡ÕµÕ¥Ö" Õ±Õ¥Ö€ Õ¤Õ¥Õ½Ö"Õ©Õ¸ÖƒÕ«Õ¶Ö‰ Ô±ÕµÕ¶ Õ¸Ö'Õ²Õ²Õ¡Õ¶Õ¯Õ¸Ö'Õ¶ Õ§, Õ¸Ö€Õ« Ö…Õ£Õ¿Õ¡Õ£Õ¸Ö€Õ®Õ¸Ö'Õ´Õ¨ Õ¶Õ¡Õ­Õ¡Õ¿Õ¥Õ½Õ¾Õ¡Õ® Õ§ Õ°Õ¸Ö€Õ«Õ¦Õ¸Õ¶Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶ Õ¤Õ«Ö€Ö"Õ¸Õ¾Ö‰ Այժմ վերցրեք ձեր մոբայլը։ Դուք այն այն պահում եք ուղղահայաց, ճի՞շտ է։ Սա նշանակում է, որ օրինակ Full HD-ն՝ 1920x1080px-ը, մոբայլում 1080x1920px է։ Սա իր հերթին նշանակում է, որ ձեր կայքը պետք է այդ փոխակերպումը բրոուզերի, օրինակ՝ Google Chrome-ի համար ապահովի, ու եթե չի ապահովում, ապա այդ դեպքում Google-ն ավելի շատ էներգիա է ծախսում, ու նաև սխալ է հավաքագրում մոբայլից կայքի օգտագործման տվյալները։ Մոբայլի զարգացման արդյունքում մեր նոր առաջնային 1080x1920px էկրանների համար ստեղծվել են նոր template-ներ (կաղապար), ու նոր տեխնոլոգիաներ, որոնց օգտագործման տվյալները գրանցելիս սեսիաների հիմքով հաշվարկը թերի է ստացվում։ Օրինակ, եթե 1 սեսիայի ընթացքում օգտատերը դիտում է 1-ից ավելի տեսանյութ, ապա այն միևնույն է դիտարկվում է որպես 1 կոնվերսիա։ Հետևաբար ստացվում է, որ թիրախավորված նպատակի (goal) տվյալները թերի ենք ստանում։ Ô»ÕžÕ¶Õ¹ Õ§ ÖƒÕ¸ÖƒÕ¸Õ­Õ¾Õ¥Õ¬ Google-ն արդեն բազմիցս հայտարարել է, որ GA4-ում հաշվի են առնվել անհատական տվյալների պաշտպանության կարգավորումների օրենքները, որոնցից են GDPR -ը և California Consumer Privacy Act-ը (CCPA) և այն ամբողջությամբ համապատասխանում է դրանց։ GA4-ն արդեն գործում է բետա տարբերակով։ Այն, ի տարբերություն GA Universal-ի, չի պահպանում IP հասցեները, հիմնվում է միայն առաջին կողմի քուքիների վրա։ Եթե արդեն սկսել եք կիրառել GA4-ը, ապա նկատել եք, որ GA Universal-ի GA4-ի թվերը չեն համընկնում։ Ինչպես նշում է Google-ի նախկին աշխատակից Կրիստա Զայդենը․ «Սա պարզապես թարմացում չէ, սա նոր Google Analytics է»։ Իմ կարծիքով, սա Google Analytics-ի չափահասության քննությունն է։ 18 տարեկանում Google Analytics-ը սկսում է աշխարհին նայել այլ տեսանկյունից։ Ô±Õ´Õ¥Õ¶Õ¡Õ¯Õ¡Ö€Ö‡Õ¸Ö€ ÖƒÕ¸ÖƒÕ¸Õ­Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶Õ¨ Õ¿Õ¾ÕµÕ¡Õ¬Õ¶Õ¥Ö€Õ« Õ°Õ¡Õ¾Õ¡Ö"Õ¡Õ£Ö€Õ´Õ¡Õ¶ Õ¥Õ²Õ¡Õ¶Õ¡Õ¯Õ¶ Õ§: Universal Analytics-ն օգտագործում է սեսիայի վրա հիմնված տվյալների մոդելը (օգտագործողի փոխազդեցությունների հավաքածու տվյալ ժամանակահատվածում) և հավաքում է տվյալներ որպես տարբեր հարվածների (օգտագործողի փոխազդեցություն) տեսակներ այս նիստերի ընթացքում: GA4-Õ¨ Õ°Õ«Õ´Õ¶Õ¾Õ¡Õ® Õ§ Ö…Õ£Õ¿Õ¡Õ¿Õ¥Ö€Õ¥Ö€Õ« Õ¾Ö€Õ¡ Ö‡ Õ°Õ¡Õ¾Õ¡Ö"Õ¸Ö'Õ´ Õ§ Õ¿Õ¾ÕµÕ¡Õ¬Õ¶Õ¥Ö€ Õ«Ö€Õ¡Õ¤Õ¡Ö€Õ±Õ¸Ö'Õ©ÕµÕ¸Ö'Õ¶Õ¶Õ¥Ö€Õ« (event) Õ¿Õ¥Õ½Ö"Õ¸Õ¾: Յուրաքանչյուր իրադարձություն ունի եզակի անուն (event_name parameter), որն օգտագործվում է իրադարձությունը նույնականացնելու համար, ինչպես նաև լրացուցիչ պարամետրեր՝ իրադարձությունը նկարագրելու համար: Օրինակ, երբ ինչ-որ մեկը դիտում է ձեր կայքի էջերից մեկը, գործարկվում է page_view իրադարձություն: Google Analytics 4-ի իրադարձությունները չունեն Կատեգորիա (Category), Գործողություն (Action) և Պիտակ (Label) հասկացություն և, ի տարբերություն Universal Analytics-ի հաշվետվությունների, Google Analytics 4-ի հաշվետվությունները չեն ցուցադրում Կատեգորիա, Գործողություն և Պիտակ: Հետևաբար, ավելի ճիշտ կլինի վերանայել ձեր տվյալների հավաքագրումը Google Analytics 4 մոդելի տեսանկյունից, այլ ոչ թե ձեր գոյություն ունեցող իվենթների կառուցվածքը տեղափոխել Google Analytics 4: Ինչպես արդեն նշվեց, Page View GA4-ում դարձել է page_view event Google Analytics 4 հատկություններում: Page_view իրադարձությունը ավտոմատ կերպով գործարկվում է config gtag հրամանով կամ Google Analytics 4 կոնֆիգուրացիայի թեգով Google Tag Manager-ում: Pageview ատրիբուտներում ավելացել է նոր page_referrer ատրիբուտը։ Ավելացել է նաև Screenview իրադարձությունը։ Սա Pageview-ի անալոգն է հավելվածների համար։ Google Analytics 4 հատկություններում screen_view իրադարձությունը գործարկվում է ամեն անգամ, երբ օգտատերը դիտում է էկրանը: Session -ը (սեսիա, նիստ) կրկին իրադարձություն է դարձել։ Google Analytics 4-ի սեսիայի չափորոշիչները բխում են session_start իրադարձությունից։ Այն ավտոմատ է հավաքագրվում: Ի տարբերություն Universal Analytics-ի, որում սեսիան տևում է 30 րոպե, ու դրանում ներառվում են տարբեր գործողություններ, Google Analytics 4-ում սեսիայի տևողությունը հիմնված է սեսիայի առաջին և վերջին իվենթի միջև ընկած ժամանակահատվածի վրա: Active user -ի (օգտատիրոջ) գործունեությունը ավտոմատ կերպով հայտնաբերվում է Google Analytics 4-ում: Օգտատերը կարող է գործարկել հավելված և համարվել ակտիվ օգտատեր Google Analytics 4-ում, բայց ոչ Universal Analytics-ում: Սա կարող է հանգեցնել Google Analytics 4-ի ակտիվ օգտատերերի ավելի մեծ թվի: Google Analytics Universal, Õ©Õ¥Õž Google Analytics 4 Հոդվածում փորձեցի ներկայացնել Google Analytics-ի փոփոխությունների պատճառահետևանքային կապն ու առկա փոփոխությունները։ Դրանք և այլ նորամուծություններն ավելի շատ են։ Ուսումնասիրեք, անպայման պետք կգա։ Իմ կարծիքով, Google Analytics 4 -ը, որպես նոր պրոդուկտ շատ ավելի ժամանակակից է, ու դրանում հաշվի են առնված շուկայի շատ պահանջներ։ Բացի դրանից, այն զարգացվում է այսօրվա ինտերնետ թրաֆիկի տրամաբանությանը համապատասխան։ Հիշու՞մ եք, երբ 2021-ի ավարտին Cloudflare-ը հայտարարեց , թե իր տվյալներով TikTok-ն օգտագործմամբ անցել է նույնիսկ Google-ին։ Սակայն այլ վիճակագրականներով նման բան չկա։ Այստեղ արդեն հարց է առաջանում, իսկ ով, ինչպե՞ս ու ինչ է հաշվում։ Մենք պետք է գիտակցենք, որ ապրում ենք տվյալների հավաքագրման դարաշրջանում, ու որ այսօր այն ամենաթանկարժեք բանն է։ Որքան էլ ծանր լինի հին Google Analytics Universal -ից հրաժարվելը, նոր գործիքին տիրապետելն անհրաժեշտություն է։ Կոնստանտին Ամիրաքյան PRADIX ընկերության տնօրեն News.am